Beta glukan - właściwości, działanie, przeciwskazania

Beta-glukan – naturalny polisacharyd

Beta-glukany to grupa polisacharydów zbudowanych z jednostek glukozy połączonych wiązaniami β-glikozydowymi. Obecne w produktach zbożowych należą do frakcji błonnika pokarmowego. Błonnik pokarmowy obejmuje jadalne frakcje roślin, które nie są trawione ani wchłaniane w jelicie cienkim człowieka, lecz mogą ulegać częściowej lub całkowitej fermentacji w jelicie grubym.

Polisacharydy są zbudowane z monosacharydów połączonych wiązaniami glikozydowymi. W β-glukanach jednostki glukozy są połączone przede wszystkim wiązaniami β-(1→3), β-(1→4) lub β-(1→6). Rodzaj i rozmieszczenie tych wiązań wpływają na strukturę oraz właściwości fizykochemiczne β-glukanu. Ich strukturalnym rdzeniem często jest β-glukan z wiązaniami β-glikozydowymi, który może tworzyć zarówno łańcuchy główne, jak i boczne oraz rozgałęzienia z udziałem wiązań β. Dodatkowo mogą zawierać inne cukry (np. mannan, galaktan) lub składniki białkowe.

Oznaczenia takie jak β-1,3, β-1,4 czy β-1,6 określają, które atomy węgla w cząsteczkach glukozy są połączone ze sobą w łańcuchu polisacharydu. Na przykład wiązanie β-1,3 łączy pierwszy i trzeci atom węgla, β-1,4 – pierwszy i czwarty, a β-1,6 – pierwszy i szósty.

Beta-glukany mogą mieć strukturę liniową lub rozgałęzioną – zależy to od typu wiązań między cząsteczkami glukozy. β-glukany zbóż, szczególnie owsa i jęczmienia, zawierają przede wszystkim wiązania β-(1→3) i β-(1→4), natomiast β-glukany drożdżowe i grzybowe często zawierają szkielet β-(1→3) z rozgałęzieniami β-(1→6). Ich dokładna struktura zależy od źródła i sposobu pozyskania. Przykładowo, β-glukany uzyskiwane z grzybów zwykle charakteryzują się krótkimi rozgałęzieniami opartymi na wiązaniach β-1,6, natomiast te pochodzące z drożdży zawierają boczne odgałęzienia β-1,6 oraz dodatkowe fragmenty zbudowane z wiązań β-1,3.

Odkryj produkty zawierające ten składnik

Od 19,99 zł

0% Od 19,99 zł

W jakich produktach występuje Beta-glukan? – Źródła Beta-glukanu

W jakich produktach jest Beta-glukan? Pozyskiwany jest z różnych naturalnych źródeł, takich jak wodorosty, bakterie, grzyby oraz zboża. Ich rosnące znaczenie w żywieniu człowieka i zastosowaniach przemysłowych sprawia, że cieszą się dużym zainteresowaniem naukowców. W przypadku zbóż β-glukany występują przede wszystkim w ścianach komórkowych warstw zewnętrznych ziarna, w tym warstwy aleuronowej i podaleuronowej.

Gdzie najwięcej Beta-glukanu i jakie są produkty bogate w Beta-glukan?
Spośród wszystkich zbóż, owies i jęczmień wyróżniają się jako najbogatsze źródła beta-glukanu, przewyższając pod tym względem m.in. pszenicę, grykę, proso, ryż czy amarantus. Ściany komórkowe i struktury wewnętrzne grzybów zawierają duże ilości chityny i beta-glukanu, które są typowe dla tego rodzaju organizmów.
β-glukan znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym i napojowym jako wielofunkcyjny polisacharyd o właściwościach żelujących, zagęszczających i zwiększających rozpuszczalność składników w roztworze. Dzięki tym cechom poprawia smak, teksturę i wygląd produktów, takich jak lody, sosy czy dressingi, a dodatkowo może pełnić rolę substytutu tłuszczu, wspierając produkcję żywności o obniżonej kaloryczności. Ze względu na cenne właściwości beta-glukanu znalazł on szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym.

Gdzie występuje beta-glukan?
Źródłem beta-glukanu mogą być suplementy diety, które mogą występować w postaci tabletki, kapsułki twardej (np. pullulanowej) czy w proszku. Warto wspomnieć, że kluczem do utrzymania dobrego samopoczucia i prawidłowego funkcjonowania organizmu jest zdrowy tryb życia i zróżnicowana dieta.

Beta-glukan – właściwości i działanie

Glukany zaliczane są do naturalnych związków. β-Glukany dzieli się na frakcje rozpuszczalne i nierozpuszczalne, w zależności od ich właściwości fizjologicznych. Unikalne cechy strukturalne beta-glukanu, takie jak sposób rozgałęzienia, długość łańcucha (czyli stopień polimeryzacji) oraz masa cząsteczkowa, zależą od jego pochodzenia i mogą się znacząco różnić w zależności od źródła. Dzięki swoim właściwościom fizykochemicznym β-glukany mogą tworzyć lepkie roztwory i wpływać na właściwości technologiczne produktów spożywczych.
Właściwości beta-glukanu, w tym masa cząsteczkowa, zdolność wiązania wody oraz rozpuszczalność istotnie wpływają na poziom lepkości. Rozpuszczalność beta-glukanu jest ściśle powiązana z jego masą cząsteczkową, która może znacząco się różnić w zależności od pochodzenia surowca i zastosowanej metody ekstrakcji.

Niedobór Beta-glukanu – objawy, przyczyny i skutki

Jakie są objawy niedoboru Beta-glukanu? Ponieważ beta-glukan nie jest składnikiem niezbędnym do podtrzymania podstawowych funkcji organizmu, niedobór beta-glukanu nie wywołuje bezpośrednich objawów.

Czy nadmiar Beta-glukanu w organizmie jest możliwy?

Nadmiar beta-glukanu w diecie może prowadzić do przejściowych problemów trawiennych, takich jak wzdęcia czy uczucie pełności.

Czy wiesz, że...?

Badania nad właściwościami beta-glukanu rozpoczęły się już w latach 50 XX wieku, a pierwsze prace koncentrowały się na suszonym β-glukanie pozyskiwanym z drożdży Saccharomyces cerevisiae.

Beta-glukan – skutki uboczne

W badaniach klinicznych β-glukany były na ogół dobrze tolerowane. Przy większym spożyciu mogą jednak wystąpić przejściowe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia lub uczucie pełności.

Beta-glukan – przeciwskazania

Nie stwierdzono istotnych przeciwwskazań, jednak osoby z dolegliwościami przewodu pokarmowego powinny konsultować suplementację z lekarzem.
Nie zaleca się stosowania składnika u osób szczególnie wrażliwych jak np. u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci bez uprzedniej konsultacji specjalistycznej.

Skuteczność potwierdzona badaniami naukowymi

odkryj, co zyskujesz z każdą dawką -

Beta-glukan wpływa na aktywność leukocytów

W badaniu laboratoryjnym z wykorzystaniem ludzkiej krwi oceniano wpływ rozpuszczalnego β-glukanu pochodzącego ze ścian komórkowych drożdży Saccharomyces cerevisiae na aktywność leukocytów. Wyniki wskazywały na wpływ badanego preparatu na odpowiedź komórkową w warunkach eksperymentalnych.

Beta-glukan wpływa na aktywację komórek odpornościowych

W badaniu in vitro oceniano wpływ polisacharydów pochodzących z Ganoderma lucidum i jęczmienia na ludzkie komórki dendrytyczne oraz komórki jednojądrzaste krwi obwodowej. Zaobserwowano różnice w aktywacji badanych komórek zależnie od rodzaju i źródła polisacharydu.

Beta-glukan zwiększa odporność

W badaniu in vitro oceniono wpływ polisacharydów pochodzących z grzybów Ganoderma lucidum na produkcję immunoaktywnych polisacharydów. Otrzymane frakcje, głównie β-D-glukany, testowano na ludzkich komórkach jednojądrzastych komórki obwodowej. Wyniki wykazały, że wyizolowane frakcje polisacharydów stymulowały odpowiedź immunologiczną.

β-glukany są przedmiotem licznych badań naukowych, obejmujących zarówno badania laboratoryjne, jak i badania z udziałem ludzi. Wyniki zależą m.in. od źródła β-glukanu, jego struktury, dawki oraz sposobu podania.

Analizowanych badań

Wskazywało istotny statystycznie pozytywny wpływ na organizm

Źródła:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8746796/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7830965/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7333010/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6479769/
https://www.mdpi.com/2072-6643/13/8/2725
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10975496/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8563417/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5618555/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0162310998000599?via%3Dihub
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17606977/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168165603000695?via%3Dihub
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1359511324003088
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3400503/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453021000677
„β-glukan – wybrane korzyści zdrowotne ze szczególnym uwzględnieniem jego wpływu na gospodarkę lipidową”. P. Krupińska, M. Zegan, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVI, 2013. 2 str. 162-170
„Właściwości prozdrowotne i mechanizmy działania beta-glukanów zbożowych”. Ł. Kopiasz, KOSMOS, Tom 68 (2019). Numer 2 (323), str. 259-268

Publikowane informacje mają charakter wyłącznie informacyjny i nie powinny zastępować indywidualnych konsultacji lekarskich. Zaleca się skonsultowanie z lekarzem lub terapeutą przed rozpoczęciem jakiejkolwiek terapii. Wydawca nie dąży do nawiązania relacji lekarz-pacjent ze swoimi czytelnikami. Nie bierze również odpowiedzialności za wiarygodność, skuteczność lub prawidłowe stosowanie informacji umieszczonych na stronie, ani za ewentualne problemy zdrowotne wynikające z omówionych terapii.