Niedobór jodu- jak się objawia? Przyczyny i prawidłowe postępowanie w przypadku niedoboru.

Długotrwały niedobór jodu może prowadzić do szeregu poważnych zaburzeń.

Najczęstsze skutki to:

1. Niedoczynność tarczycy – spowolnione tempo metabolizmu, uczucie zmęczenia, senność i obniżony nastrój.
2. Wole endemiczne – powiększenie tarczycy w wyniku jej próby kompensacji niedoboru jodu.
3. Upośledzenie funkcji poznawczych – szczególnie u dzieci i młodzieży.
4. Zwiększone ryzyko torbieli i guzków w tarczycy.
5. Zaburzenia płodności i zwiększone ryzyko powikłań ciążowych.

Według badań Nature Reviews Endocrinology (2019), długotrwały brak jodu w diecie może prowadzić do trwałych zmian w strukturze tarczycy i zwiększać ryzyko jej chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto.

Ocenę poziomu jodu można przeprowadzić na kilka sposobów. Najczęściej stosuje się:

1. Badanie stężenia jodu w moczu.
2. Oznaczenie hormonów tarczycy (TSH, FT3, FT4).
3. Badanie poziomu tyreoglobuliny – białka produkowanego przez tarczycę.
4. Ultrasonograficzną ocenę objętości tarczycy (badanie USG).

Lekarz endokrynolog, analizując wyniki, ocenia, czy niedobór jodu jest łagodny, umiarkowany czy ciężki, i na tej podstawie dobiera dalsze postępowanie.

Badanie poziomu jodu w moczu – na czym polega?

Badanie to uznawane jest za najbardziej wiarygodne narzędzie diagnostyczne w ocenie aktualnego spożycia jodu. Polega na oznaczeniu ilości jodu w dobowej zbiórce moczu (tzw. UIC – urinary iodine concentration).

Według World Iodine Association (2021):

• wartości 100–199 µg/l oznaczają prawidłowy poziom,
• poniżej 100 µg/l wskazuje na niedobór,
• poniżej 50 µg/l – na poważny deficyt.

Badanie jest proste, nieinwazyjne i może być wykonane w większości laboratoriów.

Postępowanie w niedoborze jodu polega przede wszystkim na uzupełnieniu braków pierwiastka poprzez odpowiednią dietę lub suplementację jodu. W przypadkach ciężkiego deficytu konieczne może być także leczenie endokrynologiczne, zwłaszcza jeśli doszło do niedoczynności tarczycy.

Lekarz po zbadaniu poziomu hormonów i stężenia jodu w moczu dobiera indywidualne dawkowanie oraz formę preparatu. Ważne jest, by nie stosować jodu na własną rękę, ponieważ zarówno jego niedobór, jak i nadmiar mogą prowadzić do zaburzeń pracy tarczycy.

Suplementacja jodu

Jeżeli jod w diecie nie pokrywa zapotrzebowania organizmu, warto sięgnąć po naturalne suplementy.

Jak podkreśla Frontiers in Nutrition (2021), suplementacja jodu może skutecznie przywrócić prawidłowe stężenie tego pierwiastka w organizmie już po kilku tygodniach stosowania – szczególnie u kobiet w ciąży, karmiących matek i osób z ograniczonym spożyciem soli jodowanej.

Warto pamiętać, że prawidłowy poziom jodu we krwi i w moczu można utrzymać tylko wtedy, gdy jego przyjmowanie jest regularne i dostosowane do indywidualnych potrzeb. Nadmierne dawki mogą wywołać nadczynność tarczycy, dlatego każdy przypadek powinien być konsultowany z lekarzem.

Dlaczego warto wdychać jod nad morzem?

Wdychanie jodu nad morzem to naturalny sposób wspomagania jego poziomu w organizmie. Powietrze w rejonach nadmorskich zawiera aerozol morski z jonami jodu, który przenika przez błony śluzowe i dostaje się do krwiobiegu.

Badania opublikowane w Environmental Health Perspectives (2019) potwierdziły, że osoby mieszkające w strefach przybrzeżnych mają wyższe stężenie jodu w moczu niż populacja z terenów górskich i miejskich. Choć samo przebywanie nad morzem nie zastąpi diety, może stanowić naturalne wsparcie profilaktyki niedoboru jodu.