Kwas foliowy w ciąży: czy warto? Jak przyjmować kwas foliowy?

Ogrom pracy.
Obowiązki rodzinne.
Problemy ze snem.Nic dziwnego, że wieczorem masz ochotę wyłącznie na… święty spokój. W efekcie pojawiają się coraz większe wyrzuty sumienia.STOP.
Obniżone libido to nie jest Twoja wina. W obliczu zalewającego Cię kortyzolu Twój organizm chroni Cię, przedkładając przetrwanie nad przyjemność.My jednak wiemy, jak pomóc Ci na nowo złapać balans.

Na myśl o menopauzie robi Ci się gorąco? Budzisz się zlana potem. Znowu. Z kolei za dnia ogarnia Cię irytująca fala gorąca.A nastrój?Zmienia się jak w kalejdoskopie.Inni: każą Ci się z tym pogodzić. 
My: mówimy, że Twoja menopauza nie musi tak wyglądać. Przeanalizowaliśmy badania kliniczne i wybraliśmy składniki o udowodnionej skuteczności. Wszystko po to, by zaproponować Ci naukowe rozwiązania, które działają u źródła problemu, a nie tylko maskują objawy. 

Ashwagandha, ze względu na swój skład i bogactwo związków bioaktywnych, może wykazywać wielokierunkowe działanie na organizm. Badano m.in. jej właściwości adaptogenne, antyoksydacyjne, łagodzące stres i niepokój. Ashwagandha może korzystnie wpływać na fizjologiczną, poznawczą i psychologiczną reakcję na stres, zwiększać odporność emocjonalną, poprawiać parametry snu i jakość życia. Pierwsze efekty jej działania zwykle zaobserwować można po kilku tygodniach stosowania.Ashwagandha – jak działa? Efekty suplementacjiAshwagandha (łac. Withania somnifera (L.) Dunal), zwana również śpioszynem lekarskim, żeń-szeniem indyjskim i witanią ospałą, jest rośliną od wykorzystywaną w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej od ponad 3000 lat. Suplementy diety najczęściej zawierają jej sproszkowany korzeń (niekiedy ekstrakt).Dostępne dowody naukowe wskazują, że ashwagandha wykazuje wielokierunkowe działanie na organizm. W jej składzie znajdują się liczne związki biologicznie czynne, przede wszystkim alkaloidy, laktony steroidowe (znane jako witanolidy) oraz saponiny (sitoindozydy).Wyniki badań eksperymentalnych wskazują na przeciwstresowe, antyoksydacyjne i adaptogenne właściwości ashwagandhy. Najlepiej została udokumentowana jej rola w zmniejszaniu poziomu stresu i niepokoju.  Według niektórych doniesień, korzeń ashwagandhy może również poprawiać parametry snu (zwłaszcza u osób cierpiących na bezsenność). Zaobserwowano jej korzystny wpływ na:·         jakość snu, czyli głębokość i ciągłość snu (która zależy m.in. od liczby wybudzeń w nocy);·         całkowity czas snu (długość snu w nocy) – odnosi się do różnicy między czasem spędzonym w łóżku a czasem czuwania;·         wydajność snu: stosunek całkowitego czasu snu do czasu spędzonego w łóżku;·         latencję snu, tzn. czas od położenia się do łóżka i zgaszenia światła do zaśnięcia.Wyniki niektórych badań sugerują wpływ ashwagandhy na poprawę:·         funkcji poznawczych,·         płodności,·         wydolności fizycznej,·         zdolności do regeneracji po wysiłku fizycznym.Ashwagandha – kiedy zaczyna działać?Efekty działania ashwagandhy nie są natychmiastowe, zwykle obserwuje się je po upływie kilku tygodni do 3 miesięcy.Odpowiedź na pytanie, kiedy zaczyna działać ashwagandha, może zależeć od celu jej stosowania. Warto przyjrzeć się badaniom naukowym:·         6-8 tygodni stosowania ashwagandhy – wpływ na stres, lęk i zmęczenieWyniki australijskiego badania (przeglądu systematycznego z metaanalizą, 2021) wskazują, że ekstrakty z ashwagandhy mogą wpływać na redukcję stresu i niepokoju. Badanie objęło (łącznie) 491 uczestników z deklarowanym wysokim poziomem stresu, lęku lub ze zdiagnozowanymi zaburzeniami lękowymi.W analizowanych badaniach dawka ashwagandhy wahała się od 240 do 1 250 mg/dzień ekstraktu (z korzenia lub z korzenia i liści) lub odpowiadała 6 000 mg/dzień sproszkowanego korzenia.Po jakim czasie działa ashwagandha? W australijskiej analizie po 6-8 tygodniach zaobserwowano następujące skutki brania ashwagandhy:o   obniżenie poziomu stresu i lękuo   zmniejszenie bezsenności i zmęczeniao   zmniejszenie stężenia kortyzolu we krwi (hormonu stresu).W kilku badaniach korzyści wydawały się większe przy dawkach od 500 do 600 mg/dzień.·         ≥8 tygodni stosowania ashwagandhy – wpływ na sen i jakość życiaMalezyjski przegląd systematyczny z metaanalizą (2021) objął łącznie 400 dorosłych uczestników. W analizowanych badaniach stosowano następujące dzienne dawki ashwagandhy:·         ekstrakt z korzenia: 250 mg lub 600 mg;·         ekstrakt z korzenia i liści: 120 mg.Wyniki analizy sugerują, że stosowanie ekstraktu z ashwagandhy przez 8 tygodni (lub dłużej) może wpływać na:o   poprawę parametrów snu;o   poprawę jakości życia.Efekty były wyraźniejsze u uczestników ze zdiagnozowaną bezsennością.·         90 dni stosowania ashwagandhy – wpływ na funkcje poznawczeW indyjskim badaniu klinicznym (2021) udział wzięło 130 zdrowych osób dorosłych doświadczających stresu, które zostały losowo przydzielone do jednej z dwóch grup:grupy placebogrupy, której podawano 1 kapsułkę dziennie ekstraktu (300 mg) z korzenia ashwagandhy. Uczestnicy otrzymywali preparat standaryzowany na zawartość 15 mg witanolidów w 1 kapsułce (300 mg).Po 90 dniach w grupie przyjmującej ekstrakt z korzenia ashwagandhy zaobserwowano obniżenie poziomu stresu i lęku oraz poprawę:·         funkcji poznawczych (pamięci i koncentracji);·         dobrostanu emocjonalnego;·         jakości snu.Jak długo można brać ashwagandhę?Według polskich zaleceń (uchwała Zespołu ds. Suplementów Diety działającego przy GIS), suplementacja ashwagandhy przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy uważana jest za bezpieczną i dobrze tolerowaną.Działania niepożądane nie są częste i zwykle ograniczają się do łagodnych i przejściowych zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak luźne stolce, nudności, wymioty, czasem senność.Ile czasu można brać ashwagandhę? W indyjskim badaniu klinicznym na 130 osobach dorosłych (2021) uczestnikom badania podawano ekstrakt z korzenia ashwagandhy – preparat standaryzowany na zawartość 15 mg witanolidów w 1 kapsułce (300 mg). Wykazano, że codzienne podawanie 300 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy przez 90 dni jest:·         bezpieczne i dobrze tolerowane przez organizm;·         poprawia pamięć, koncentrację i jakość snu;·         zmniejsza poziom stresu.Długookresowe stosowanie ashwagandhy, zwłaszcza w dużych dawkach, zwiększa ryzyko skutków ubocznych.Czy ashwagandha uzależnia?Stosowanie ashwagandhy przez zdrowe osoby dorosłe, zgodnie z zaleceniami, bez przekraczania maksymalnych dawek i zalecanego okresu (do 3 miesięcy) jest dobrze tolerowane i nie wykazuje właściwości uzależniających.W badaniach nad bezpieczeństwem suplementacji ashwagandhy nie wykazano jej toksyczności ani ryzyka objawów uzależnienia lub odstawienia. Niewielka ilość dowodów na modelach zwierzęcych wskazuje na potencjalny wpływ ekstraktu z korzenia witaniii ospałej na zmniejszanie zmian behawioralnych i neurochemicznych wywołanych podawaniem morfiny lub alkoholu.Zgodnie z polskimi zaleceniami, opartymi na uchwale Zespołu ds. Suplementów Diety, sproszkowany korzeń Withania somnifera:·         można stosować w ilości maksymalnej 3 g (3000 mg) na dobę;·         zawartość witanolidów w dziennej porcji/dawce produktu nie może przekraczać 10 mg.Suplementacja ashwagandhy jest niewskazana u dzieci, kobiet w ciąży i w okresie laktacji. Ile brać ashwagandhy, żeby dało to efekty? Zalecana dzienna dawka ashwagandhyDawkowanie ashwagandhy, jej efekty i wpływ na organizm mogą zależeć od potencjalnego celu i okresu podawania ashwagandhy (nie należy przekraczać maksymalnej zalecanej dawki).Przebadano skuteczność zastosowania ashwagandhy w następujących dziennych dawkach:·         225 mg ekstraktu z korzenia i liści ashwagandhy (standaryzowanego na 3,5% witanolidów) przez 30 dniW amerykańskim badaniu klinicznym (2021) udział wzięło 60 dorosłych uczestników doświadczających stresu. Wyniki wskazują, że podawanie 225 mg ekstraktu z korzenia i liści ashwagandhy na dobę (standaryzowanego na 3,5% witanolidów) przez 30 dni może poprawiać fizjologiczną, poznawczą i psychologiczną reakcję na stres, w tym:o   zmniejszać poziom lęku i stresu;o   łagodzić objawy zaburzeń nastroju;o   pozytywnie modyfikować zachowania żywieniowe (jak np. jedzenie pod wpływem stresu i emocji);o   zmniejszać poziom kortyzolu (hormonu stresu) w ślinie.·         700 mg (5 mg witanolidów) ekstraktu z korzenia ashwagandhy na dobę przez 30 dniW badaniu przeprowadzonym na University of Colorado uczestniczyło 60 studentów (w wieku 18-50 lat). Osoby, którym przez 30 dni podawano ekstrakt z korzenia ashwagandhy w dawce dziennej 700 mg (5 mg witanolidów), zaobserwowały:·         poprawę samopoczucia i doświadczanie spokoju;·         wzrost poziomu energii;·         poprawę koncentracji i jakości snu. Warto zapamiętać1.      Stosowanie ashwagandhy może wpływać na obniżenie poziomu stresu, niepokoju i kortyzolu (hormonu stresu).2.      Istnieją doniesienia o wpływie ashwagandhy na poprawę funkcji poznawczych i parametrów snu – zarówno u osób zdrowych, jak i cierpiących na bezsenność.3.      Stosowanie ashwagandhy przez zdrowe osoby dorosłe, zgodnie z zaleceniami jest bezpieczne i dobrze tolerowane.4.      Ashwagandhę należy stosować nie dłużej niż 3 miesiące, nie przekraczając 3 g sproszkowanego korzenia oraz 10 mg witanolidów na dobę.    Źródła:1.      Mikulska P, Malinowska M, Ignacyk M, Szustowski P, Nowak J, Pesta K, Szeląg M, Szklanny D, Judasz E, Kaczmarek G, Ejiohuo OP, Paczkowska-Walendowska M, Gościniak A, Cielecka-Piontek J. Ashwagandha (Withania somnifera)-Current Research on the Health-Promoting Activities: A Narrative Review. Pharmaceutics. 2023;15(4):1057.2.      Remenapp A, Coyle K, Orange T, Lynch T, Hooper D, Hooper S, Conway K, Hausenblas HA. Efficacy of Withania somnifera supplementation on adult's cognition and mood. J Ayurveda Integr Med. 2022;13(2):100510.3.      Uchwała Nr 7/2020 Zespołu Do Spraw Suplementów Diety z dnia 7 lutego 2020 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej stosowania Withania somnifera (L.) Dunal jako składnika suplementów diety.4.      O'Connor J, Lindsay K, Baker C, Kirby J, Hutchins A, Harris M. The Impact of Ashwagandha on Stress, Sleep Quality, and Food Cravings in College Students: Quantitative Analysis of a Double-Blind Randomized Control Trial. J Med Food. 2022;25(12):1086-1094.5.      Baker C, Kirby JB, O'Connor J, Lindsay KG, Hutchins A, Harris M. The Perceived Impact of Ashwagandha on Stress, Sleep Quality, Energy, and Mental Clarity for College Students: Qualitative Analysis of a Double-Blind Randomized Control Trial. J Med Food. 2022;25(12):1095-1101. 15.            Jędruszczak P, Zdun S, Walczak K, Wesołowska Z, Gaweł W. Ashwagandha (Withania somnifera)- influence on sleep: review. Quality in Sport. 2023;9(1):40-45.6.      Costa G, Serra M, Maccioni R, Casu MA, Kasture SB, Acquas E, Morelli M. Withania somnifera influences MDMA-induced hyperthermic, cognitive, neurotoxic and neuroinflammatory effects in mice. Biomed Pharmacother. 2023;161:114475.7.      National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Ashwagandha: Is it helpful for stress, anxiety, or sleep? Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Ashwagandha-HealthProfessional/, [dostęp: 30.10.2025].8.      Langade D, Thakare V, Kanchi S, Kelgane S. Clinical evaluation of the pharmacological impact of ashwagandha root extract on sleep in healthy volunteers and insomnia patients: A double-blind, randomized, parallel-group, placebo-controlled study. J Ethnopharmacol. 2021;264:113276.9.      Bassareo V, Talani G, Frau R, Porru S, Rosas M, Kasture SB, Peana AT, Loi E, Sanna E, Acquas E. Inhibition of Morphine- and Ethanol-Mediated Stimulation of Mesolimbic Dopamine Neurons by Withania somnifera. Front Neurosci. 2019;13:545.10.  Majeed M, Nagabhushanam K, Mundkur L. A standardized Ashwagandha root extract alleviates stress, anxiety, and improves quality of life in healthy adults by modulating stress hormones: Results from a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Medicine (Baltimore). 2023;102(41):e35521.11.  Gopukumar K, Thanawala S, Somepalli V, Rao TSS, Thamatam VB, Chauhan S. Efficacy and Safety of Ashwagandha Root Extract on Cognitive Functions in Healthy, Stressed Adults: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Evid Based Complement Alternat Med. 2021;2021:8254344.12.  Smith SJ, Lopresti AL, Fairchild TJ. Exploring the efficacy and safety of a novel standardized ashwagandha (Withania somnifera) root extract (Witholytin®) in adults experiencing high stress and fatigue in a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Psychopharmacol. 2023;37(11):1091-1104.13.  Chandrasekhar K, Kapoor J, Anishetty S. A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults. Indian J Psychol Med. 2012;34(3):255-62.14.  Tandon N, Yadav SS. Safety and clinical effectiveness of Withania Somnifera (Linn.) Dunal root in human ailments. J Ethnopharmacol. 2020;255:112768.15.  Lopresti A, Smith S. Ashwagandha (Withania somnifera) for the treatment and enhancement of mental and physical conditions: A systematic review of human trials. Journal of Herbal Medicine. 2021; 28:100434.16.  Cheah KL, Norhayati MN, Husniati Yaacob L, Abdul Rahman R. Effect of Ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2021;16(9):e0257843.17.  Deshpande A, Irani N, Balkrishnan R, Benny IR. A randomized, double blind, placebo controlled study to evaluate the effects of ashwagandha (Withania somnifera) extract on sleep quality in healthy adults. Sleep Med. 2020;72:28-36.18.  Gupta S, Bansal RN, Sodhi SP S, Brar GK, Malhotra M. Ashwagandha (Withania somnifera) – a herb with versatile medicinal properties empowering human physical and mental health. J Pre Clin Clin Res. 2021;15(3):129–133. 

Kwasy omega-6 są materiałem budulcowym błon neuronów mózgu, niezbędnym do jego prawidłowego funkcjonowania. Sugeruje się, że mogą działać kardioprotekcyjnie i korzystnie wpływać na profil lipidowy.Kwasy tłuszczowe omega-6 stanowią bogate źródło energii, są elementem budulcowym błon komórkowych, uczestniczą w kluczowych procesach fizjologicznych. Według Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego, dowody naukowe potwierdzają korzyści sercowo-naczyniowe wynikające ze spożywania kwasów tłuszczowych omega-6. Czym są kwasy omega-6?Kwasy omega-6 należą do niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), które mają co najmniej 2 wiązania podwójne (nienasycone) między atomami węgla. W kwasach omega-6 (n-6) – licząc od końca łańcucha węglowego – pierwsze wiązanie podwójne umiejscowione jest przy 6. atomie węgla.Do głównych przedstawicieli WNKT należy kwas linolowy (LA), prekursor rodziny omega-6, syntetyzowany wyłącznie przez rośliny. LA musi być dostarczany z pożywieniem –organizm człowieka nie może wytwarzać go de novo, ponieważ nie ma zdolności syntetyzowania wiązań podwójnych w położeniu n-6.Przemiany kwasu linolowego w ustroju prowadzą do powstania innych kwasów z rodziny omega-6:·         kwasu γ-linolenowego (kwasu gammalinolenowego; GLA),·         kwasu dihomo-γ-linolenowego (DGLA)·         kwasu arachidonowego (ARA). Właściwości kwasów omega-6 – jak działają na organizm i na co pomagają kwasy omega-6?Na co pomagają kwasy omega-6? Zgodnie z raportem Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA), dowody naukowe potwierdzają korzyści sercowo-naczyniowe ze spożycia kwasów tłuszczowych omega-6 (Circulation, 2009).Według Norm żywienia dla populacji Polski (2024):·         Wyniki wielu badań naukowych potwierdziły związek między zwiększeniem spożycia kwasu linolowego (LA) a zmniejszeniem stężenia „złego” cholesterolu LDL i zwiększeniem „dobrego” cholesterolu HDL we krwi.·         LA obniża stężenie triglicerydów we krwi.·         Kwas arachidonowy wbudowuje się w fosfolipidy błon komórkowych i staje ich częścią (m.in. neuronów mózgu). Funkcja komórki nerwowej w dużym stopniu uzależniona jest od błony komórkowej (i jej warstwy lipidowej), która umożliwia powstawanie potencjałów czynnościowych, tworzenie synaps i uwalnianie neuroprzekaźników. Dlatego kwasy omega-6 są niezbędne do prawidłowego działania układu nerwowego.Co więcej, wyniki badań epidemiologicznych sugerują, że kwasy omega-6 mogą zwiększać wrażliwość na insulinę, poprawiać kontrolę glikemii i zmniejszać ryzyko cukrzycy typu 2. Międzynarodowa analiza danych biomedycznych niemal 40 tys. zdrowych dorosłych z 10 krajów (Lancet Diabetes & Endocrinology, 2017) wykazała, że wysokie stężenie kwasu linolowego we krwi wiązało się ze zmniejszeniem ryzyka cukrzycy o 35 proc.  Źródła omega-6 – występowanie w żywnościWg polskich Norm (2024), kwasy omega-6 dodaje się do mleka modyfikowanego – ze względu na wysokie zapotrzebowanie niemowląt na niezbędne kwasy tłuszczowe (dla dzieci karmionych piersią wystarczającym źródłem jest mleko matki).W jakich produktach występują kwasy omega-6? Głównym pokarmowym źródłem omega-6 są oleje roślinne, poza tym ziarna, pełnoziarniste pieczywo, margaryny, a także żółtka jaj, krewetki. Żywieniowe źródła omega-6[w mg/100 g]ProduktKwas tłuszczowy Kwas linolowyKwas arachidonowy  Olej krokoszowy74000   Olej słonecznikowy60200   Olej sojowy53400   Olej kukurydziany50000   Olej z nasion bawełny47800   Orzech włoski34100590  Orzech brazylijski24900      Olej arachidowy23900   Olej lniany13400   Olej rzepakowy19100      Awokado1970 Tłuste ryby morskie: łosoś, tuńczyk260-440280-300Oprac. na podst. Health implications of high dietary omega-6 polyunsaturated Fatty acids. J Nutr Metab. 2012.  Niedobór i nadmiar kwasów omega-6Niedobór kwasów omega-6 może niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie organizmu.Według Medycyny Praktycznej dla lekarzy (5000 pytań z pediatrii, 2025), objawy niedoboru omega-6 obejmują:·         spowolnienie wzrastania i przyrostu masy ciała (u dzieci),·         zaburzenie procesów gojenia,·         dysfunkcję bariery naskórkowej,·         pogorszenie stanu skóry (suchość, ścieńczenie, łuszczenie).Według AHA (2009), dowody naukowe wykazały kardioprotekcyjne właściwości omega-6 (ryzyko chorób serca spada wraz ze wzrostem ich spożycia). Chińscy naukowcy postawili hipotezę, że dieta uboga w kwasy omega-6 może powodować odwrotne skutki. Zaprojektowali badanie oparte na danych Global Burden of Disease – międzynarodowego projektu naukowego analizującego obciążenie chorobami, ich czynniki przyczynowe i śmiertelność. Wyniki (Frontiers in Medicine, 2025) wykazały związek małej podaży kwasów omega-6 z wyższą zapadalnością na choroby układu krążenia – najsilniejszy u starszych mężczyzn (>75 lat).  Według polskich Norm (2024), niedobór wielonienasyconych kwasów tłuszczowych może zwiększać ryzyko niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz układu sercowo-naczyniowego. Natomiast codzienna dieta z nadmiarem kwasów omega-6 i innych tłuszczów, przekraczająca zapotrzebowanie energetyczne, zwiększa ryzyko nadwagi, otyłości i zespołu metabolicznego, zwiększając tym samym ryzyko chorób z nimi związanych. Omega-3 a omega-6 – czym się różnią?Nazwy kwasów omega wskazują na położenie w łańcuchu węglowym pierwszego wiązania podwójnego, co wpływa na budowę cząsteczki tłuszczu, a w konsekwencji na jego funkcje w organizmie i właściwości.Licząc od końca łańcucha węglowego – pierwsze wiązanie podwójne w kwasach omega-6 umiejscowione jest przy 6. atomie węgla, w kwasach omega-3 – przy 3. atomie węgla.Kwas linolowy (prekursor rodziny omega-6) zawiera dwa podwójne wiązania, kwas α -linolenowy (prekursor rodziny omega-3) – trzy wiązania podwójne. Ich przemiany w organizmie uzależnione są od aktywności tych samych enzymów: elongazy i desaturazy.Z kwasu linolowego (omega-6) powstają kwasy: γ-linolenowy (kwas GLA), dihomo-γ-linolenowy (DGLA) oraz arachidonowy (ARA). Przemiany kwasu α-linolenowego (omega-3) prowadzą do powstania kwasów: eikozapentaenowego (EPA), dokozapentaenowego (DPA) oraz dokozaheksaenowego (DHA).Kwasy z obu rodzin konkurują o „wspólne” enzymy. Dlatego dieta bogata w kwas linolowy hamuje syntezę kwasów omega-3, a nasila syntezę kwasu arachidonowego. Natomiast wzrost spożycia kwasu α-linolenowego sprzyja intensywniejszym przemianom kwasów z tej samej rodziny i hamowaniu przemian kwasów omega-6.Stosunek omega-3 do omega-6 w diecieZgodne z polskimi Normami (2024), wystarczające spożycie kwasu linolowego stanowi 4% energii dostarczanej z całodzienną dietą, a kwasu α-linolenowego – 0,5% energii. Naruszenie równowagi poprzez nadmierne spożycie kwasów omega-6 w stosunku do omega-3 może negatywnie wpływać na profil lipidowy i zwiększać ryzyko stresu oksydacyjnego.Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje, że stosunek kwasów omega-6 do omega-3 w diecie powinien kształtować się na poziomie 5:1.Jednak w środowisku medycznym od lat trwa dyskusja na temat optymalnego stosunku kwasów omega-6 do omega-3 w diecie. Według AHA (2009), obawy związane z wyższym spożyciem kwasów tłuszczowych omega-6 oparto na założeniu, że wiele chorób (w tym choroba wieńcowa) ma komponent zapalny. Tymczasem kwas arachidonowy jest substratem m.in. do syntezy związków o właściwościach prozapalnych. Postawiono więc hipotezę, że zmniejszenie spożycia kwasu linolowego może zmniejszyć zawartość kwasu arachidonowego w tkankach, obniżając potencjał zapalny i ryzyko choroby wieńcowej.Według AHA, dowody naukowe nie potwierdzają, że kwasy omega-6 nasilają stany zapalne. Przeciwnie, sugerują przeciwzapalne właściwości omega-6 – wskazują, że ich większe spożycie zmniejsza stężenia markerów stanu zapalnego, ewentualnie pozostawia je bez zmian.Omega-6 – czy suplementacja jest potrzebna?Racjonalna podaż kwasów omega-3 i omega-6 może korzystnie wpływać na organizm i wykazywać właściwości ochronne przed rozwojem niektórych chorób. Według nowszego raportu AHA (Circulation, 2017), zastępowanie tłuszczów nasyconych kwasami omega-6 (głównie kwasem linolowym) zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia – w większym stopniu niż zastąpienie ich jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi.Suplementacja kwasów omega-6 może być rozważana w przypadku stwierdzenia ich niedoborów. Jednak w krajach rozwiniętych dominuje dieta bogata w kwas linolowy, dlatego jego niedobór żywieniowy jest rzadkością.Osoby chore lub leczone farmakologicznie przed rozpoczęciem suplementacji powinny zasięgnąć porady lekarza prowadzącego.W każdym przypadku wskazania do stosowania suplementów diety zaleca się skonsultować z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem.        Warto zapamiętaćKwasy omega-6 należą do niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), które muszą być dostarczane z pożywieniem.Spożycie kwasów omega-6 może poprawiać profil lipidowy, korzystnie wpływać na układ krążenia i pracę mózgu.Głównym źródłem pokarmowym kwasów omega-6 są oleje roślinne.Kwasy omega-6 są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu na każdym etapie życia. Ich racjonalna podaż może zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.   Źródła: Harris WS, Mozaffarian D, Rimm E, Kris-Etherton P, Rudel LL, Appel LJ, Engler MM, Engler MB, Sacks F. Omega-6 fatty acids and risk for cardiovascular disease: a science advisory from the American Heart Association Nutrition Subcommittee of the Council on Nutrition, Physical Activity, and Metabolism; Council on Cardiovascular Nursing; and Council on Epidemiology and Prevention. Circulation. 2009;119(6):902-7. Patterson E, Wall R, Fitzgerald GF, Ross RP, Stanton C. Health implications of high dietary omega-6 polyunsaturated Fatty acids. J Nutr Metab. 2012;2012:539426.Sacks FM, Lichtenstein AH, Wu JHY, Appel LJ, Creager MA, Kris-Etherton PM, Miller M, Rimm EB, Rudel LL, Robinson JG, Stone NJ, Van Horn LV; American Heart Association. Dietary Fats and Cardiovascular Disease: A Presidential Advisory From the American Heart Association. Circulation. 2017;136(3):e1-e23.Khandelwal S, Kelly L, Malik R, Prabhakaran D, Reddy S. Impact of omega-6 fatty acids on cardiovascular outcomes: A review. J Preventive Cardiol. 2013;2(3):325-336.Kim HK, Kang EY, Go GW. Recent insights into dietary ω-6 fatty acid health implications using a systematic review. Food Sci Biotechnol. 2022 Aug 20;31(11):1365-1376.Wijendran V, Hayes KC. Dietary n-6 and n-3 fatty acid balance and cardiovascular health. Annu Rev Nutr. 2004;24:597-615.Herrmann M, Simstich S, Fauler G, Hofer E, Fritz-Petrin E, Herrmann W, Schmidt R. The relationship between plasma free fatty acids, cognitive function and structural integrity of the brain in middle-aged healthy humans. Aging (Albany NY). 2021;13(18):22078-22091.Chang CY, Ke DS, Chen JY. Essential fatty acids and human brain. Acta Neurol Taiwan. 2009;18(4):231-41.Lai HTM, Ryder NA, Tintle NL, Jackson KH, Kris-Etherton PM, Harris WS. Red Blood Cell Omega-6 Fatty Acids and Biomarkers of Inflammation in the Framingham Offspring Study. Nutrients. 2025;17(13):2076.Domagała P, Żuralska R, Mziray M. Rola niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz ich znaczenie w wybranych schorzeniach. Pielęgniarstwo XXI Wieku. 2014;1:27 - 30.De Caterina R. Kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 w chorobach układu krążenia. Kardiol Dypl. 2011;10(12):12-28.Rachtan-Janicka J, Horvath A. Podstawowe zapotrzebowanie energetyczne. 5000 pytań z pediatrii - Medycyna Praktyczna dla lekarzy. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/zywienie-dzieci-zdrowych/kompendium/387944,podstawowe-zapotrzebowanie-energetyczne, [dostęp: 29.11.2025].Xu R, Molenaar AJ, Chen Z, Yuan Y. Mode and Mechanism of Action of Omega-3 and Omega-6 Unsaturated Fatty Acids in Chronic Diseases. Nutrients. 2025;17(9):1540.Dutkowska A, Rachoń D. Rola kwasów tłuszczowych n-3 oraz n-6 w prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego. Choroby Serca i Naczyń. 2015;12(3):154–159.Szczeklik A, Gajewski P. Interna Szczeklika - mały podręcznik 2025/2026, Medycyna Praktyczna, Kraków 2025.Nagel P, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ). Tłuszcze, a żywienie osób starszych. https://ncez.pzh.gov.pl/seniorzy/tluszcze-a-zywienie-osob-starszych/, [dostęp: 9.12.2025].Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H. Normy żywienia dla populacji Polski. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2024.Gawęcki J. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. T. 1. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.Grenda R, Kawalec W, Kulus M. Pediatria. Tom 1-2. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2024.Materac E, Marczyński Z, Bodek KH. Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka. Bromat Chem Toksykol. 2013;2:225-233.Michałowska J, Bobiński R. Kardioprotekcyjne działanie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Medycyna Ogólna. 2009;15:237-246.Wu JHY, Marklund M, Imamura F, Tintle N, Ardisson Korat AV, de Goede J, Zhou X, Yang WS, de Oliveira Otto MC, Kröger J, Qureshi W, Virtanen JK, Bassett JK, Frazier-Wood AC, Lankinen M, Murphy RA, Rajaobelina K, Del Gobbo LC, Forouhi NG, Luben R, Khaw KT, Wareham N, Kalsbeek A, Veenstra J, Luo J, Hu FB, Lin HJ, Siscovick DS, Boeing H, Chen TA, Steffen B, Steffen LM, Hodge A, Eriksdottir G, Smith AV, Gudnason V, Harris TB, Brouwer IA, Berr C, Helmer C, Samieri C, Laakso M, Tsai MY, Giles GG, Nurmi T, Wagenknecht L, Schulze MB, Lemaitre RN, Chien KL, Soedamah-Muthu SS, Geleijnse JM, Sun Q, Harris WS, Lind L, Ärnlöv J, Riserus U, Micha R, Mozaffarian D; Cohorts for Heart and Aging Research in Genomic Epidemiology (CHARGE) Fatty Acids and Outcomes Research Consortium (FORCE). Omega-6 fatty acid biomarkers and incident type 2 diabetes: pooled analysis of individual-level data for 39 740 adults from 20 prospective cohort studies. Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(12):965-974.Mao Q, Kong Y. Effect of diet low in omega-6 polyunsaturated fatty acids on the global burden of cardiovascular diseases and future trends: evidence from the Global Burden of Disease 2021. Front Med (Lausanne). 2025;11:1485695.