Powrót
Aleksandra Nakonieczna, Dietetyk
Zdrowie i odporność
Data publikacji: 28.11.2023
16 min czytania

Witamina B12 - dlaczego niedobór jest zagrożeniem dla naszego zdrowia?

W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej znaczeniu witaminy B12 dla zdrowia, objawom niedoborów oraz jakie czynniki przyczyniają się do tego problemu, wraz z możliwościami profilaktyki i leczenia.
Aleksandra NakoniecznaAutor: Aleksandra Nakonieczna, Dietetyk
Zweryfikowane przez eksperta
niedobór witaminy B12

Niedobór witaminy B12 to powszechny problem zdrowotny, który często pozostaje niezauważany lub bagatelizowany.

Odgrywa ona kluczową rolę w wielu procesach zachodzących w naszym organizmie, a jej niedobór może prowadzić do różnorodnych problemów zdrowotnych. Warto wiedzieć, jakie konsekwencje może przynieść niski poziom witaminy B12 dla naszego zdrowia. Niedobór kobalaminy zaburza prawidłowe funkcjonowanie organizmu, w szczególności narażone są na to osoby starsze, lub osoby które zdecydowały się na weganizm lub wegetarianizm.

Spis treści

z tego artykułu dowiesz się:

Właściwości witaminy B12

Witamina B12 zwana kobalaminą, jest jedną z witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jej nazwa odnosi się do grupy związków zwanej kobalaminami, w których budowie znajduje się jon kobaltu. W środowisku naturalnym witamina B12 występuje jako deoksyadenozylkobalamina oraz jako metylokobalamina. Produkowana na skalę przemysłową cyjanokobalamina, to forma witaminy B12, która nie występuje naturalnie w przyrodzie, wykazuje natomiast dużą odporność na czynniki środowiskowe. Nie ma ona jednak bezpośredniego działania biologicznego, w związku z czym w organizmie człowieka musi ulec przekształceniu do aktywnej formy, jaką jest metylokobalamina. Witamina ta jest jedyną, której synteza jest możliwa tylko w komórkach bakteryjnych. Wchłanianie witaminy B12 odbywa się w końcowym odcinku jelita krętego, niezbędnym w tym procesie jest tzw. czynnik Castle’a – glikoproteina wytwarzana przez komórki okładzinowe żołądka. Uczestniczy w procesie syntezy DNA i RNA w erytroblastach, jest niezbędnym składnikiem w procesie powstawania krwinek czerwonych w szpiku kostnym (eyrtropoezy). Bierze również udział w przemianach metabolicznych tłuszczów i węglowodanów oraz wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego poprzez tworzenie otoczki mielinowej i przekaźników nerwowych. Razem z kwasem foliowym uczestniczy w przekształcaniu go w biologicznie aktywny tetrahydrofolian, pełniąc kluczową rolę w utrzymaniu stabilności genomu człowieka.

Witamina B12 – gdzie występuje?

Najlepszym zapobieganiem niedoborów jest pokrycie dziennego zapotrzebowania na witaminę B12, dlatego tak ważne jest zbilansowane żywienie zapewniające jej odpowiednią podaż. Warto więc zapamiętać, gdzie występuje witamina B12, by wybierać produkty zawierające ten składnik odżywczy. Bogatymi źródłami kobalaminy są głównie produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mięso (wołowina, wieprzowina, drób, ryby, wątróbka, podroby, owoce morza) a także nabiał (ser żółty, mleko) oraz jaja. W produktach pochodzenia roślinnego obecność witaminy B12 jest znikoma i wynika głównie ze stosowania nawozów zawierających ten składnik odżywczy. Biorąc pod uwagę powyższy fakt, weganizm oraz wegetarianizm to diety będące istotnym czynnikiem narażenia na niedobór witaminy B12.

Ile witaminy B12 dziennie należy dostarczyć organizmowi?

Zapotrzebowanie na witaminę B12 może różnić się w zależności od stanu fizjologicznego a także wieku. Dobowa referencyjna dawka dla zdrowej osoby dorosłej wynosi około 2 µg, należy jednak zaznaczyć że normy mogą różnić się pomiędzy krajami (w Niemczech norma wynosi 3 µg/dobę, natomiast w USA waha się w przedziale 2,4 - 2,8 µg/dobę). Stosując dietę roślinną należy zwrócić szczególną uwagę na to, gdzie występuje witamina B12, dzienną dawkę można uzupełnić stosując odpowiednią suplementację. Przy diecie nie wykluczającej produktów pochodzenia zwierzęcego pokrycie zapotrzebowania nie stanowi większego problemu.

Niedobór witaminy B12 – przyczyny

Co powoduje niedobór witaminy B12? Spożycie kobalaminy może być niewystarczające u osób stosujących dietę wegańską oraz wegetariańską, jest to główną przyczyną powstawania niedoborów witaminy B12. Problem występuje także u osób cierpiących na zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Uważa się, że głównym powodem niedoboru u osób starszych (stanowiący aż 60-70% przypadków) jest zespół złego wchłaniania witaminy B12 z pożywienia, znany także jako malabsorpcja witaminy B12. Głównymi przyczynami niedoborów witaminy B12 są:

  • brak witaminy B12 w codziennej diecie, na przykład w przypadku diety wegetariańskiej lub wegańskiej,
  • choroby jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub stan po resekcji jelita krętego (gdzie zachodzi wchłanianie witaminy B12),
  • choroba Addisona-Biermera, która prowadzi do rozwoju niedokrwistości złośliwej - organizm produkuje przeciwciała skierowane przeciwko komórkom okładzinowym i czynnikowi wewnętrznemu (czynnikowi Castle’a), co blokuje wchłanianie witaminy B12,
  • wrodzony brak lub nieprawidłowości w czynniku wewnętrznym,
  • wzrost zapotrzebowania na witaminę B12 w trakcie infekcji tasiemcem bruzdogłowcem szerokim,
  • zespół rozrostu bakteryjnego (np. w zespole ślepej pętli),
  • zespół Zollingera i Ellisona (zespół symptomów i powikłań wynikających z nadmiernego wydzielania kwasu żołądkowego przez błonę śluzową żołądka),
  • niedobór transkobalaminy II,
  • choroba alkoholowa,
  • przewlekle stosowanie leków, takich jak metformina, inhibitory pompy protonowej komórek okładzinowych żołądka (jak omeprazol, pantoprazol) oraz antagoniści receptora histaminowego H2 (jak ranitydyna).

Objawy i skutki niedoboru witaminy B12

Witamina B12 poniżej normy może negatywnie wpływać na nasze zdrowie. Warto więc zgłębić wiedzę na temat tego, co dzieje się z organizmem gdy brakuje witaminy B12. Niedobór kobalaminy wielowymiarowo oddziałuje na nasze zdrowie, dając objawy ze strony układu pokarmowego oraz układu krążenia a także prowadząc do dysfunkcji neurologicznych, psychicznych oraz skórnych.

Niedobór witaminy B12 - układ krążenia.

Niedobór witaminy B12, poza niedoborem kwasu foliowego, jest drugą najczęstszą przyczyną występowania niedokrwistości megaloblastycznej. Co ważne, działanie biologiczne tych dwóch witamin jest uzupełniające i oba niedobory mogą występować równocześnie. Ten rodzaj anemii charakteryzuje się zaburzeniami w procesach wytwarzania krwi. Objawia się to między innymi obecnością we krwi dużych, niedojrzałych erytrocytów, tzw. makrocytów o skróconym czasie przeżycia. Kliniczne objawy anemii megaloblastycznej obejmują bóle i zawroty głowy, poczucie osłabienia, tachykardię oraz bladość skóry.

Niedobór witaminy B12 a objawy neurologiczne.

Najczęstszym objawem neurologicznym związanym z niedoborem witaminy B12 jest tzw. neuropatia obwodowa. Główną przyczyną tych zmian jest zakłócenie procesu mielinizacji, odpowiedzialnego za zwiększanie grubości włókien łączących neurony – ma to negatywny wpływ na przewodnictwo impulsów nerwowych. Objawy neuropatii rozwijają się stopniowo, na początku pojawia się parestezja (mrowienie i drętwienie kończyn). Wraz z postępem choroby dolegliwości mogą przekształcić się w zaburzenia czucia i osłabienie kończyn, czemu towarzyszyć może ból mięśni. Najbardziej odczuwalne mogą być zaburzenia chodu, oraz drętwienie a nawet niedowład kończyn. Objawem może okazać się również utrata smaku oraz zaburzenia węchu. Bardzo istotnym jest, aby reagować od razu po zauważeniu występujących nieprawidłowości, ponieważ nieleczony, ciężki niedobór witaminy B12 może skutkować zaburzeniami siły mięśniowej. W niektórych przypadkach istnieje również ryzyko rozwoju neuropatii wzrokowej, prowadzącej do zaniku nerwu wzrokowego. Niedobory witaminy B12 mają bezpośredni wpływ na układ nerwowy, oddziałując negatywnie na proces metylacji DNA - znacząco zwiększa to ryzyko powstawania chorób neurodegeneracyjnych.

Niedobór witaminy B12 objawy psychiczne.

Niedobór witaminy B12 obejmuje również objawy psychiczne, mogą należeć do nich między innymi różnorodne zaburzenia nastroju, rozdrażnienie, otępienie, chroniczne zmęczenie, osłabiona koncentracja a nawet depresja czy psychoza. Tego typu objawy ze strony układu nerwowego występują u około 75-90% osób, przy czym w 25% przypadków nie występują jednocześnie dolegliwości związane z układem krwiotwórczym. Wyżej wymienione symptomy często nie są kojarzone z niedoborami kobalaminy, co może opóźniać prawidłową diagnozę. Jest to o tyle niebezpieczne, że może prowadzić to nieodwracalnych zmian w obrębie układu nerwowego.

Niedobór witaminy B12 – objawy skórne.

Objawy skórne związane z niedoborem kobalaminy mogą występować jako jedyne obserwowalne symptomy i pojawiać się przed innymi oznakami niedoboru B12. Do symptomów, na które powinniśmy zwrócić uwagę należą: bladość i przesuszenie skóry oraz stan zapalny w obrębie błon śluzowych warg, jamy ustnej i języka (tzw. „bawoli język” – jego powierzchnia staje się gładka i lśniąca). W przypadku niedoboru witaminy B12 możemy dostrzec zjawisko zwane hiperpigmentacją – jest to ciemnienie skóry, mające związek ze zwiększoną zawartością melaniny w warstwie podstawnej naskórka. Przebarwienia można zaobserwować głównie w obrębie dłoni i stóp. W literaturze naukowej istnieją także badania sugerujące rolę niedoboru witaminy B12 w rozwoju przedwczesnego siwienia włosów. Warto zaznaczyć, że skórne objawy hipokobalaminemii są odwracalne i ustępują po kilku tygodniach wdrożenia leczenia odpowiednimi dawkami witaminy B12.

Niedobór witaminy B12 – objawy ze strony układu pokarmowego.

Hipokobalaminemia może dawać objawy również ze strony układu pokarmowego. Dolegliwości obejmują zaparcia, biegunki oraz utratę łaknienia co może skutkować spadkiem masy ciała. Niedobór witaminy B12 ma duży wpływ na metabolizm tłuszczów, badania dowodzą że prowadzi on do wzmożonego gromadzenia tłuszczów w komórkach wątroby, wpływa też negatywnie na procesy utleniania kwasów tłuszczowych. Nieprawidłowości w metabolizmie tłuszczów mogą w konsekwencji prowadzić do tzw. niealkoholowego stłuszczenia wątroby.

Jak sprawdzić niedobór witaminy B12?

Witamina B12 poniżej normy może negatywnie wpływać na nasze zdrowie. Jeśli znajdujemy się w grupach zwiększonego ryzyka, należy kontrolować jej stężenie poprzez odpowiednie badania, warto więc wiedzieć jak skontrolować niedobór witaminy B12. Metody sprawdzania niedoboru witaminy B12 można podzielić na pośrednie i bezpośrednie. Do metod bezpośrednich należy oznaczenie stężenia kobalaminy w surowicy krwi, natomiast do metod pośrednich zalicza się oznaczenie stężenia MMA (kwasu metylomalonowego) oraz stężenia homocysteiny. W przypadku niedoboru zarówno witaminy B12, jak i kwasu foliowego w surowicy, obserwuje się wzrost stężenia homocysteiny. Jednak bardziej precyzyjnym wskaźnikiem niedoboru witaminy B12 jest wzrost poziomu MMA, który występuje wyłącznie w przypadku braku witaminy B12, a nie obserwuje się jego wzrostu w niedoborze kwasu foliowego. Jednym ze sposobów wykrywania niedoborów jest też oznaczanie stężenie transkobalaminy – białka wiążącego witaminę B12. Należy zaznaczyć, że stężenie witaminy B12 nie zawsze jest adekwatne do jej zasobów w organizmie, dlatego warto na diagnostykę spojrzeć wielowymiarowo. Laboratoria oferują pakiety zawierające badania, które stosują rozszerzone podejście do diagnostyki niedoborów kobalaminy. W pakietach, prócz wyżej wymienionych, mogą znaleźć się również badania oznaczające przeciwciała przeciwko czynnikowi Castle’a i komórkom okładzinowym żołądka. Zawsze warto skonsultować z lekarzem czynniki ryzyka wpływające na zagrożenie niedoborem witaminy B12, aby wybrać odpowiednie dla siebie badania krwi. Do badania należy stawić się na czczo, w przypadku przewlekle przyjmowanych leków istotna jest też konsultacja z lekarzem – niektóre z nich mogą wówczas wpływać na wyniki badań laboratoryjnych. Biorąc pod uwagę tak wiele czynników wpływających na niedobór kobalaminy oraz ilość dostępnych badań, z pewnością nasuwa się pytanie czy badanie poziomu witaminy b12 jest refundowane. Od lipca 2022 r. lekarz rodzinny może zlecić oznaczenie tej witaminy na koszt Narodowego Funduszu Zdrowia.

Jak szybko uzupełnić niedobór witaminy B12?

Uniknięciu powikłań wynikających ze zbyt niskiego poziomu B12 sprzyja wczesne rozpoczęcie leczenia. Może to zapobiec zarówno powikłaniom neurologicznym, jak i patologicznym zmianom w obrębie układu krążenia. Prócz uwzględnienia w diecie żywności o wysokiej zawartości kobalaminy, jednym ze sposobów uzupełnienia niedoborów jest stosowanie suplementacji doustnej. Na rynku istnieje wiele dostępnych preparatów zarówno w tabletkach jak i kapsułkach, przy czym odpowiednią dawkę najlepiej skonsultować z lekarzem prowadzącym, po przeprowadzeniu odpowiednich badań krwi. Osoba z odpowiednimi kompetencjami najlepiej dopasuje dla nas suplementacje i określi ile witaminy B12 dziennie zażywać. Warto też wiedzieć, jak poprawić wchłanianie witaminy B12. Przyczynić może się do tego wybór preparatów zawierających w swym składzie witaminę B12 w formie metylokobalaminy. Jest to jej aktywna postać, co oznacza, że wykazuje ona dużą dostępność biologiczną. Istnieją przesłanki wskazujące o jakiej porze brać witaminę B12 – sugeruje się spożywanie kobalaminy w godzinach porannych, co ma związek z jej wpływem na metabolizm węglowodanów i tłuszczów, najlepiej jednak skonsultować to z lekarzem. Należy zaznaczyć, że podawanie dużych dawek witaminy B12 jest porównywalnie skuteczne jak podawanie domięśniowe w celu korekcji niedokrwistości czy redukcji objawów neurologicznych. Terapia domięśniowa prowadzi do szybszej poprawy parametrów krwi i powinna być rozważana u pacjentów z ciężkim niedoborem. Także u osób zmagających się z zaburzeniami wchłaniania lepszą alternatywą mogą okazać się zastrzyki domięśniowe. Należy pamiętać, że nadmiar witaminy B12 może również okazać się szkodliwy dla naszego organizmu (co ciekawe – przebiega on raczej klinicznie bezobjawowo), dlatego bardzo istotny jest wybór odpowiednich dawek – adekwatnych do stwierdzonych niedoborów. To, ile trwa uzupełnienie witaminy B12, zależne jest od formy wybranych przez nas preparatów a także od indywidualnych uwarunkowań fizjologicznych.

Niedobór witaminy B12 w ciąży

Niedobory witaminy B12 u kobiet w ciąży mogą znacząco rzutować zarówno na zdrowie ciężarnej, jak i rozwijającego się dziecka. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B12 u kobiet ciężarnych wynosi ok. 2,6 µg i wzrasta w okresie laktacji do 2,8 µg. Kobalamina wraz z kwasem foliowym oraz witaminą B6 biorą udział w syntezie DNA, co ma istotny wpływ na rozwój płodu. Jest ona gwarantem prawidłowego przebiegu cyklu przemian folianów, co jest kluczowe w szybkim podziale komórek płodu i łożyska. Niedobory witaminy B12 mogą zwiększać ryzyko wystąpienia stanu przedrzucawkowego, który jest realnym zagrożeniem dla życia matki. Zbyt niski poziom B12 stanowi także zagrożenie zdrowotne dla dziecka, może on wówczas doprowadzić do przedwczesnego porodu. Jego skutkiem może być również wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrastania płodu, anemia megaloblastyczna u dziecka oraz niezwykle niebezpieczne wady cewy nerwowej, odpowiadającej za rozwój układu nerwowego. O prawidłowy poziom witaminy B12 warto zadbać również w trakcie laktacji, gdyż jej niedobór może zaburzyć prawidłowy rozwój poznawczy oraz psychomotoryczny dziecka.

Warto zapamiętać

  • Witamina B12, znana również jako kobalamina, jest niezbędna dla wielu procesów w organizmie, w tym syntezy DNA i RNA, produkcji czerwonych krwinek, przemian metabolicznych oraz zdrowego układu nerwowego.
  • Główne źródła witaminy B12 to produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mięso, ryby, nabiał i jaja. Diety wegańskie i wegetariańskie mogą prowadzić do niedoboru witaminy B12.
  • Dzienna zalecana dawka witaminy B12 wynosi około 2 µg, ale może się różnić w zależności od wieku i stanu zdrowia.
  • Przyczyny niedoboru witaminy B12 obejmują niedostateczną jej podaż z pożywienia, choroby jelit, zespoły zaburzeń wchłaniania powodujące nieprzyswajanie witaminy B12 – w tym chorobę Addisona-Biermera, zespół rozrostu bakteryjnego, zespół Zollingera i Ellisona i inne. Czynnikiem ryzyka jest przewlekłe przyjmowane niektórych leków (metformina, inhibitory pompy protonowej), co powoduje brak witaminy B12.
  • Objawy braku witaminy B12 obejmują anemię, problemy neurologiczne (np. neuropatię), objawy psychiczne (depresję, zmęczenie, osłabienie koncentracji), objawy ze strony układu pokarmowego (brak apetytu, biegunki, zaparcia) oraz objawy skórne.
  • Niedobór witaminy B12 można diagnozować poprzez badania krwi, takie jak oznaczenie poziomu B12, MMA (kwasu metylomalonowego) i homocysteiny. Czasami badane są także przeciwciała przeciwko czynnikowi Castle’a.
  • Leczenie niedoboru witaminy B12 polega na uzupełnieniu jej poziomu w organizmie poprzez suplementację doustną lub iniekcje. Zbilansowana dieta pokrywająca zapotrzebowanie dzienne wspomaga uzupełnianie niedoborów, warto więc wiedzieć co jeść przy niedoborze witaminy B12. Zawsze najlepiej skonsultować z lekarzem, jak przyjmować witaminę B12. To, po jakim czasie zaczyna działać witamina B12 zależne jest od wybranego preparatu oraz stanu naszego zdrowia.
  • Niedobór witaminy B12 w ciąży może prowadzić do powikłań zarówno u matki, jak i dziecka, włączając w to ryzyko stanu przedrzucawkowego i wad cewy nerwowej u płodu. Niedobór w okresie laktacji może negatywnie wpływać na funkcje poznawcze i psychosomatyczne dzieci.

Warto monitorować poziom witaminy B12, zwłaszcza w przypadku stosowania diet wegetariańskich i wegańskich, osób starszych oraz u osób z zaburzeniami wchłaniania, ponieważ odgrywa ona istotną rolę w utrzymaniu ogólnego zdrowia i zapobieganiu wielu problemom zdrowotnym.

Źródła:

  1. A. Nieciecka, K. Kędziora-Kornatowska, M. Lamach, M. Jabłońska. N.Błasik, A. Wójcik; „Analysis of the causes of vitamin B12 deficiency in different age groups - a review of the literaturę”; Journal of Education,HealthandSport.2023;13(2):81-92
  2. K. Halczuk, B. Karwowski; „Witamina B12 - czy jest nam potrzebna?”, Farm Pol, 2022, 78(9): 527–535
  3. R. Elangovan, J. Baruteau; „Inerited and acquired vitamin B12 deficiencies: Which administration route to choose for supplementation?”; Pharmacol, September 2022;
  4. M. Daszkiewicz; „Rola żywienia w zapobieganiu i terapii wybranych schorzeń skóry”; Aesth Cosmetol Med. 2021;10(4):175-179
  5. Z. Rzepka, M. Maszczyk, D. Wrześniok; „Biologiczna rola kobalaminy: przyczyny i skutki hipokobalaminemii na poziomie molekularnym, komórkowym, tkankowym i organizmu”; Postepy Hig Med Dosw (online), 2020; 74: 443-451
  6. K. Kmiecik; „Niedobór kwasu foliowego i witaminy B12 w patogenezie niedokrwistości”; Badania i Rozwój Młodych Naukowców w Polsce Nauki medyczne i nauki o zdrowiu; s. 66-67, rok 2018
  7. M. Jarosz; „Normy żywienia dla populacji Polski”; Instytut Żywności i Żywienia, 2017
  8. K. Drews; „Aktywne wspomaganie szlaku folianów – epigenetyczny wpływ choliny i witaminy B12 na rozwój ciąży”; Ginekol Pol. 2015, 86, 940-946
  9. J. Zabrocka, Z. Wojszel; „Niedobór witaminy B12 w wieku podeszłym – przyczyny, następstwa, podejście terapeutyczne”; G E R I A T R I A 2013; 7: 24-32
  10. A. Kośmider, K. Czaczyk; „Witamina B12 – budowa, biosynteza, funkcje i metody oznaczania.”; Nauka. Technologia. Jakość, 2010, 5 (72), 17 – 32
  11. K. Lis; „Wpływ spożywania alkoholu etylowego na wyniki badań laboratoryjnych”; Alkoholizm i Narkomania 2009, Tom 22: nr 1, 6573

Publikowane informacje mają charakter wyłącznie informacyjny i nie powinny zastępować indywidualnych konsultacji lekarskich. Zaleca się skonsultowanie z lekarzem lub terapeutą przed rozpoczęciem jakiejkolwiek terapii. Wydawca nie dąży do nawiązania relacji lekarz-pacjent ze swoimi czytelnikami. Nie bierze również odpowiedzialności za wiarygodność, skuteczność lub prawidłowe stosowanie informacji umieszczonych na stronie, ani za ewentualne problemy zdrowotne wynikające z omówionych terapii.

Najczęściej zadawane pytania

Niedobór witaminy B12 a ból nóg.

Niedobory kobalaminy prowadzą do neuropatii, które mogą objawiać się jako ból nóg.

Co niszczy witaminę B12 w organizmie?

Na wchłanianie kobalaminy negatywny wpływ wywiera m.in. przewlekłe stosowanie metforminy oraz leków zawierających inhibitor pompy protonowej.

Po jakim czasie zaczyna działać witamina B12?

Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi, będzie to uzależnione od indywidualnych czynników fizjologicznych a także od wybranej formy leczenia niedoboru (zastrzyki lub doustna suplementacja).

Niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego objawy.

Główne objawy niedoborów tych witamin wykazywane są ze strony układu krążenia, powodują one wystąpienie anemii megaloblastycznej.

Witamina B12 która najlepsza?

Najlepiej wybierać preparaty, które w swoim składzie zawierają B12 w formie metylokobalaminy. Jest to jej aktywna forma, niewymagająca przekształcenia w organizmie, chrakteryzująca się dużą dostępnością biologiczną.

To może Cię zainteresować

3 przepisy na pyszne i zdrowe koktajle
Przepisy

3 przepisy na pyszne i zdrowe koktajle

Chcesz skutecznie wzmocnić odżywcze działanie ulubionego napoju lub koktajlu? Dodaj do niego dopasowany do Twoich potrzeb suplement w wygodnej formie proszku. Sprawdź, jak zrobić to szybko i wygodnie z pysznymi przepisami od formeds!
Przepisy

3 przepisy na pyszne i zdrowe koktajle

Chcesz skutecznie wzmocnić odżywcze działanie ulubionego napoju lub koktajlu? Dodaj do niego dopasowany do Twoich potrzeb suplement w wygodnej formie proszku. Sprawdź, jak zrobić to szybko i wygodnie z pysznymi przepisami od formeds!
kwas foliowy w ciąży
Ciąża

Kwas foliowy w ciąży: czy warto? Jak przyjmować kwas foliowy?

Dlaczego myśląc o ciąży od razu nasuwa się suplementacja kwasu foliowego? Jak ważna jest rola kwasu foliowego w ciąży dla jej prawidłowego przebiegu? Jak długo brać kwas foliowy w ciąży? Kiedy zacząć zażywać kwas foliowy? Na te i inne pytania odpowiemy w artykule.Spis treści:Kwas foliowy- właściwości i działaniePo co kobiecie kwas foliowy w ciąży?Jaka jest rekomendowana dawka kwasu foliowego w ciąży?Kwas foliowy a planowanie ciążyJaki kwas foliowy stosować?W czym jest kwas foliowy?- Źródła kwasu foliowego w pożywieniu?Nadmiar i niedobór kwasu foliowego w ciążyKwas foliowy, znany także pod nazwami: folacyna, kwas listny, witamina B9, witamina B11, czy witamina M. Jest to organicznym związek chemicznym, należący do grupy witamin B rozpuszczalnych we wodzie. Czysty kwas foliowy występuje jedynie w formie syntetycznej. W pożywieniu natomiast występuje w postaci folianów, dlatego nazwa ta właściwa jest dla całej grupy związków. Poza śladowymi ilościami powstającymi przy udziale mikroflory jelitowej, nasz organizm nie jest zdolny do wytwarzania kwasu foliowego, w związku z czym musi on być dostarczony wraz z pożywieniem. Kwas foliowy- właściwości i działanie:• Bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, które są podstawowym składnikiem DNA człowieka. • Wraz z witaminą B12 pełni podstawową funkcję w procesach wzrostu, rozwoju i rozmnażania komórek. • Uczestniczy w regulacji, tworzeniu i dojrzewaniu erytrocytów (czerwone krwinki) • Bierze udział w procesie przekształcania homocysteiny do metioniny. • Uważany jest za czynnik, który może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów. • W trakcie ciąży zapobiega uszkodzeniu cewy nerwowej, z której kształtuje się rdzeń kręgowy i mózg płodu,• Niedobór kwasu foliowego pojawia się bardzo często w okresie ciąży, gdyż zapotrzebowanie na tą witaminę mimo zbilansowanej diety wzrasta wówczas dwukrotnie. Kwas foliowy niezbędny jest do powstawania i wzrostu komórek rozwijającego się płodu. Po co potrzebny jest kwas foliowy kobiecie w ciąży?W trakcie ciąży bardzo ważny jest moment kształtowania cewy nerwowej, z której rozwija się później mózg i rdzeń kręgowy dziecka. Niezamknięcie się cewy nerwowej prowadzi do powstawania wad rozwojowych. Obliczono, że suplementacja kwasem foliowym w trakcie ciąży zmniejsza ryzyko występowania wad cewy nerwowej o 70%. Do wad cewy nerwowej zalicza się deformacje czaszki (bezmózgowie, bezczaszkowie, przepuklina mózgowa) oraz deformacje kręgosłupa (rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowa lub oponowo-rdzeniowa). Niedobór może grozić też wadami serca, rozszczepem warg i podniebienia. Częstość WCN w Polsce wynosi 2-3 na 1000 urodzeń. Wady wrodzone OUN są drugą, co do częstości przyczyną zgonów noworodków z powodu wad wrodzonych. Polska jest w czołówce krajów o największym w Europie współczynniku zgonów z powodu wrodzonych wad cewy nerwowej.Ile kwasu foliowego w ciąży należy stosować?Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników: • kwas foliowy w okresie przedkoncepcyjnym dawka: 0,4 mg kwasu foliowego + 0,4 mg 5-MTHF/dzień• kwas foliowy w ciąży dawka do 12 tc.: 0,8 mg 5-MTHF/dzień • kwas foliowy w ciąży dawka po 12 tc.: 0,8 mg 5-MTHF/dzień • kwas foliowy w czasie połogu i podczas karmienia piersią dawka: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńIstnieją przypadki, gdy dawka kwasu foliowego musi być wyższa. Ustala ją wtedy indywidualnie lekarz ginekolog.• Grupa pośredniego ryzyka: ciąża bliźniacza, wskaźnik BMI rodzącej powyżej 30, anemia megaloblastycznością, hiperhomocysteinemia• Grupa wysokiego ryzyka: kobiety z padaczką, kobiety u których w poprzednich ciążach stwierdzono wady cewy nerwowejDo którego tygodnia ciąży trzeba brać kwas foliowy, czy może kwas foliowy trzeba brać do końca ciąży?Wcześniejsze zalecenia dotyczące suplementacji kwasem foliowym skupiały się na okresie krytycznym dla prawidłowego zamykania cewy nerwowej dziecka, mającego miejsce w I trymestrze ciąży. Najnowsze rekomendacje z 2024 r. zalecają kontynuowanie suplementacji przez cały okres ciąży i rozciągnięcie go, aż do momentu zakończenia karmienia piersią. Badania wskazują szereg korzyści z kontynuowania podaży folianów przez cały okres ciąży, połogu i karmienia piersią zarówno dla matki i dziecka. Kwas foliowy dla płodu jest istotny w procesach takich jak podziały komórkowe, wzrost tkanek, produkcja białek, kwasów nukleinowych, ale także kształtowania się całego układu nerwowego dziecka oraz produkcji neurotransmiterów. Odpowiednia podaż obniża też ryzyko przedwczesnego porodu, zaś przyjmowanie witaminy B9 przez noworodka z mlekiem matki zapobiega anemii. Kwas foliowy- kiedy brać?Rano czy wieczorem? Na czczo czy po jedzeniu? Nie ma to znaczenia, bowiem na wchłanianie kwasu foliowego nie wpływa pora przyjmowania. Warto pamiętać jednak o regularnej suplementacji i dodatkowych witaminach, które są niezbędne dla prawidłowego przebiegu szlaku folianów tj.: witamina B12, witamina B6 i cholina.Kwas foliowy- planowanie ciążyZmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie przyszłej matki ograniczają wchłanianie niektórych substancji, przez co trudne staje się pokrycie ich dziennego zapotrzebowania mimo zdrowej i zbilansowanej diety. Odpowiednia podaż niektórych z nich będzie ważna przed ciążą i na jej początku, dlatego warto zwrócić na nie uwagę w kontekście planowania poczęcia. Eksperci PTGP zapewniają, że odpowiednia podaż witamin, makro i mikroelementów ma pozytywny wpływ na rozwój płodu i zdrowie przyszłej matki.Obowiązujące rekomendacje PTGP z 2014 r. wskazują na konieczność suplementacji kwasu foliowego, jodu, witaminy D3, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i żelaza w okresie ciąży oraz konieczność suplementacji kwasu foliowego, jodu i witaminy D3 u kobiet które te ciąże planują, dzięki temu szanse na zdrowe potomstwo znacznie wzrastają. Więc czy warto brać kwas foliowy przed ciążą? Zdecydowanie tak- Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca suplementację aktywną formą 5-MTHF przez okres co najmniej 3 miesięcy przed planowaną ciążą, a potem kontynuowane przez całą ciążę i okres karmienia piersią.Jaki kwas foliowy w ciąży stosować?Syntetyczny kwas foliowy oraz foliany zawarte w żywności, by mogły być wykorzystane przez organizm, muszą zostać przekształcone w aktywny L-metylofolian. Przekształcenie to odbywa się na drodze wielu procesów enzymatycznych, przy czym finalny etap wiąże się z udziałem enzymu reduktazy (MTHFR). U niektórych osób występuje genetyczny niedobór reduktazy metylenotetrahydrofolianowej. Wtedy suplementacja kwasem foliowym może okazać się nieefektywna, zaś alternatywą jest podawanie aktywnej formy l-metylofolianu. Metafolina jest najbardziej zredukowaną forma kwasu foliowego, to forma aktywna, która trafia bezpośrednio do krwioobiegu. Szacuje się, że około 50% populacji w Polsce może mieć obniżoną aktywność enzymu biorącego udziału w przemianie kwasów foliowych. W najnowszych wytycznych możemy zaobserwować zmianę stanowiska PTPIG w kierunku zastąpienia kwasu foliowego jego aktywną formą. Kluczowymi zaletami formy 5-MTHF jest jej wysoka biodostępność, brak górnych tolerowanych poziomów spożycia, nie maskuje niedoborów witaminy B12 oraz fakt, że jest to forma, która naturalnie występuje w osoczu i w erytrocytach oraz osoczu pępowinowym.W czym jest kwas foliowy? Źródła kwasu foliowego w pożywieniu:• warzywa: sałata, szpinak, brokuły, kapusta, kalafior, brukselka, szparagi, bób, zielony groszek, buraki, pomidory,• ziarna, orzechy, pełnoziarniste pieczywo,• owoce cytrusowe, np. pomarańcze,• produkty pochodzenia zwierzęcego: wątroba, jaja, sery,• drożdże.Zarówno kwas foliowy jak i jego pochodne są wrażliwe na wysoką temperaturę, promienie UV, utlenianie i pH środowiska. Długotrwałe przechowywanie produktów spożywczych oraz proces ich obróbki wpływają negatywnie na ilość i przyswajalność kwasu foliowego. Dlatego tak ważne jest uzupełnienie diety o kwas foliowy w postaci odpowiednich suplementów. Nadmiar i niedobór kwasu foliowegoNiedobór kwasu foliowegoGłównymi przyczynami niedoboru kwasu foliowego i jego pochodnych są przed wszystkim: niedostateczna podaż w pożywieniu, zwiększone zapotrzebowanie (np. ciąża, laktacja), problemy z układem pokarmowym ((np. Choroba Leśniewskiego-Crohna, celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), zaburzenia przemian biochemicznych kwasu foliowego jako skutek mutacji w obrębie enzymu reduktazy MTHFR lub jako skutek interakcji z niektórymi lekami stosowanymi w terapii różnych chorób. Do niedoboru kwasu foliowego może prowadzić też stosowanie antykoncepcji hormonalnej.Objawy niedoboru kwasu foliowego:• mrowienie i drętwienie kończyn• problemy z pamięcią i koncentracją• obniżony nastrój• stany psychotyczne lub depresyjne• zaburzenia wzroku i mowy• problemy ze stabilnością chodu• stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej• przebarwienia na paznokciach• osłabienie i zmęczenie• uciążliwe bóle głowy• blada cera• kołatanie serca• skrócenie oddechu• zahamowanie wzrostu u dzieciSkutki niedoboru witaminy B9: Lekceważące podejście do objawów świadczących o niedoborze witaminy B9 może prowadzić do schorzeń takich jak niedokrwistość megaloblastyczna, zaburzenia płodności, problemy z układem pokarmowym i układem krążenia, osteoporoza, miażdżyca i związane z nią dysfunkcje układu sercowo- naczyniowego czy nawracające stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej, a u płodu powstawanie wad cewy nerwowej oraz zaburzeń w działaniu układu nerwowego.Nadmiar kwasu foliowego:Objawy zbyt dużych dawek kwasu foliowego:• stany depresyjne• bezsenność• rozdrażnienie • zaburzenia żołądkowo-jelitoweCzy można przedawkować kwas foliowy?Górny bezpieczny poziom spożycia nieaktywnego kwasu foliowego (kwas pteroilomonoglutaminowy) wynosi 1mg/dzień. Nadmiar nieaktywnej formy może wiązać się z potencjalnie szkodliwym wypływem na płód, jak również może maskować pierwszy objaw niedoboru witaminy B12 jakim jest niedokrwistość megaloblastyczna. WażneDo kiedy brać kwas foliowy? zaleca się suplementację kwasem foliowym kobietom planującym ciążę minimum 3 miesiące przez planowanym poczęciem, kontynuowanie jej przez całą ciążę i okres karmienia piersiąIle kwasu foliowego przed ciążą? 0,4 mg kwasu foliowego + 0,4 mg 5-MTHF/dzieńKwas foliowy do 12 tc: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńKwas foliowy po 12 tc., w czasie połogu i w okresie karmienia piersią dawka: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńJaki kwas foliowy w ciąży? zalecaną formą przez PTPIG są foliany Pozytywny wpływ na wchłanianie kwasu foliowego mają: witamina B6, witamina B12, cholinaPodsumowanieKwas foliowy jest niezwykle ważnym składnikiem diety, który przyczynia się do prawidłowego wzrostu i dojrzewania płodu. Warto dbać o regularne spożywanie produktów bogatych w kwas foliowy i pamiętać o prawidłowej suplementacji, ponieważ nawet przy zdrowej diecie podaż tej witaminy jest niewystarczająca do zbilansowania potrzeb przyszłej matki.Bibliografia1. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, Ginekol Pol. 2014, 85, 395-399.2. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu; 20243. Bomba-Opoń D., Hirnle L., Kalinka J., Seremak-Mrozikiewicz A., Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017, 2(5): 210-2144. Czeczot H., Kwas foliowy w fizjologii i patologii, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 20085. Czyżewska-Majchrzak Ł., Paradowska P., Skutki niedoboru i ryzyko suplementacji folianów w diecie, Nowiny Lekarskie 20106. Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiedzka J., Skrzypczak M., Wojtyła A., Kwas foliowy – skutki niedoboru i zasadność suplementacji, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2012, 18(1): 65-697. Moczulska H., Pesz K., Gach A., Borowiec M., Sieroszewski P., Sąsiadek M., Jakubowski L., Wielgoś M., Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka i Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w sprawie zlecania i interpretacji wyników badań pod kątem wariantów genetycznych w genie MTHFR, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 20178. Sikorska-Zimny K., Występowanie oraz wpływ kwasu foliowego na organizm ludzki, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 20139. KWAS FOLIOWY – ROLA I ZASADNOŚĆ SUPLEMENTACJI U RÓŻNYCH GRUP PACJENTÓW. mgr farm. Joanna Gaszyńska Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej Kierownik specjalizacji: mgr farm. Łukasz Gurbada Poznań 201810. Jarosz M. [red.]: Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa; 2017.11. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa; 2017.12. Witczak M., Ferenc T., Wilczyński J.: Patogeneza i genetyka wad cewy nerwowej. Ginekol Pol.; 2007. 78: 981-98513. Effect of continued folic acid supplementation beyond the first trimester of pregnancy on cognitive performance in the child: a follow-up study from a randomized controlled trial (FASSTT Offspring Trial)14. Chidambaram B., Folate in pregnancy, „ncbi.nlm.nih.gov”, [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3519088/, [dostęp:] 29.11.2021 r.15. Plumptre L., High concentrations of folate and unmetabolized folic acid in a cohort of preg-nant Canadian women and umbilical cord blood, „ncbi.nlm.nih.gov”, [online], https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26269367/, [dostęp:] 29.11.2021 r.16. Cieślik E. i in., Skutki niedostatecznej podaży kwasu foliowego ze szczególnym uwzględ-nieniem znaczenia dla kobiet w wieku rozrodczym, „h-ph.pl”, [online], http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2011/hyg-2011-4-431.pdf, [dostęp:] 29.11.2021 r.
Ciąża

Kwas foliowy w ciąży: czy warto? Jak przyjmować kwas foliowy?

Dlaczego myśląc o ciąży od razu nasuwa się suplementacja kwasu foliowego? Jak ważna jest rola kwasu foliowego w ciąży dla jej prawidłowego przebiegu? Jak długo brać kwas foliowy w ciąży? Kiedy zacząć zażywać kwas foliowy? Na te i inne pytania odpowiemy w artykule.Spis treści:Kwas foliowy- właściwości i działaniePo co kobiecie kwas foliowy w ciąży?Jaka jest rekomendowana dawka kwasu foliowego w ciąży?Kwas foliowy a planowanie ciążyJaki kwas foliowy stosować?W czym jest kwas foliowy?- Źródła kwasu foliowego w pożywieniu?Nadmiar i niedobór kwasu foliowego w ciążyKwas foliowy, znany także pod nazwami: folacyna, kwas listny, witamina B9, witamina B11, czy witamina M. Jest to organicznym związek chemicznym, należący do grupy witamin B rozpuszczalnych we wodzie. Czysty kwas foliowy występuje jedynie w formie syntetycznej. W pożywieniu natomiast występuje w postaci folianów, dlatego nazwa ta właściwa jest dla całej grupy związków. Poza śladowymi ilościami powstającymi przy udziale mikroflory jelitowej, nasz organizm nie jest zdolny do wytwarzania kwasu foliowego, w związku z czym musi on być dostarczony wraz z pożywieniem. Kwas foliowy- właściwości i działanie:• Bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, które są podstawowym składnikiem DNA człowieka. • Wraz z witaminą B12 pełni podstawową funkcję w procesach wzrostu, rozwoju i rozmnażania komórek. • Uczestniczy w regulacji, tworzeniu i dojrzewaniu erytrocytów (czerwone krwinki) • Bierze udział w procesie przekształcania homocysteiny do metioniny. • Uważany jest za czynnik, który może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów. • W trakcie ciąży zapobiega uszkodzeniu cewy nerwowej, z której kształtuje się rdzeń kręgowy i mózg płodu,• Niedobór kwasu foliowego pojawia się bardzo często w okresie ciąży, gdyż zapotrzebowanie na tą witaminę mimo zbilansowanej diety wzrasta wówczas dwukrotnie. Kwas foliowy niezbędny jest do powstawania i wzrostu komórek rozwijającego się płodu. Po co potrzebny jest kwas foliowy kobiecie w ciąży?W trakcie ciąży bardzo ważny jest moment kształtowania cewy nerwowej, z której rozwija się później mózg i rdzeń kręgowy dziecka. Niezamknięcie się cewy nerwowej prowadzi do powstawania wad rozwojowych. Obliczono, że suplementacja kwasem foliowym w trakcie ciąży zmniejsza ryzyko występowania wad cewy nerwowej o 70%. Do wad cewy nerwowej zalicza się deformacje czaszki (bezmózgowie, bezczaszkowie, przepuklina mózgowa) oraz deformacje kręgosłupa (rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowa lub oponowo-rdzeniowa). Niedobór może grozić też wadami serca, rozszczepem warg i podniebienia. Częstość WCN w Polsce wynosi 2-3 na 1000 urodzeń. Wady wrodzone OUN są drugą, co do częstości przyczyną zgonów noworodków z powodu wad wrodzonych. Polska jest w czołówce krajów o największym w Europie współczynniku zgonów z powodu wrodzonych wad cewy nerwowej.Ile kwasu foliowego w ciąży należy stosować?Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników: • kwas foliowy w okresie przedkoncepcyjnym dawka: 0,4 mg kwasu foliowego + 0,4 mg 5-MTHF/dzień• kwas foliowy w ciąży dawka do 12 tc.: 0,8 mg 5-MTHF/dzień • kwas foliowy w ciąży dawka po 12 tc.: 0,8 mg 5-MTHF/dzień • kwas foliowy w czasie połogu i podczas karmienia piersią dawka: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńIstnieją przypadki, gdy dawka kwasu foliowego musi być wyższa. Ustala ją wtedy indywidualnie lekarz ginekolog.• Grupa pośredniego ryzyka: ciąża bliźniacza, wskaźnik BMI rodzącej powyżej 30, anemia megaloblastycznością, hiperhomocysteinemia• Grupa wysokiego ryzyka: kobiety z padaczką, kobiety u których w poprzednich ciążach stwierdzono wady cewy nerwowejDo którego tygodnia ciąży trzeba brać kwas foliowy, czy może kwas foliowy trzeba brać do końca ciąży?Wcześniejsze zalecenia dotyczące suplementacji kwasem foliowym skupiały się na okresie krytycznym dla prawidłowego zamykania cewy nerwowej dziecka, mającego miejsce w I trymestrze ciąży. Najnowsze rekomendacje z 2024 r. zalecają kontynuowanie suplementacji przez cały okres ciąży i rozciągnięcie go, aż do momentu zakończenia karmienia piersią. Badania wskazują szereg korzyści z kontynuowania podaży folianów przez cały okres ciąży, połogu i karmienia piersią zarówno dla matki i dziecka. Kwas foliowy dla płodu jest istotny w procesach takich jak podziały komórkowe, wzrost tkanek, produkcja białek, kwasów nukleinowych, ale także kształtowania się całego układu nerwowego dziecka oraz produkcji neurotransmiterów. Odpowiednia podaż obniża też ryzyko przedwczesnego porodu, zaś przyjmowanie witaminy B9 przez noworodka z mlekiem matki zapobiega anemii. Kwas foliowy- kiedy brać?Rano czy wieczorem? Na czczo czy po jedzeniu? Nie ma to znaczenia, bowiem na wchłanianie kwasu foliowego nie wpływa pora przyjmowania. Warto pamiętać jednak o regularnej suplementacji i dodatkowych witaminach, które są niezbędne dla prawidłowego przebiegu szlaku folianów tj.: witamina B12, witamina B6 i cholina.Kwas foliowy- planowanie ciążyZmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie przyszłej matki ograniczają wchłanianie niektórych substancji, przez co trudne staje się pokrycie ich dziennego zapotrzebowania mimo zdrowej i zbilansowanej diety. Odpowiednia podaż niektórych z nich będzie ważna przed ciążą i na jej początku, dlatego warto zwrócić na nie uwagę w kontekście planowania poczęcia. Eksperci PTGP zapewniają, że odpowiednia podaż witamin, makro i mikroelementów ma pozytywny wpływ na rozwój płodu i zdrowie przyszłej matki.Obowiązujące rekomendacje PTGP z 2014 r. wskazują na konieczność suplementacji kwasu foliowego, jodu, witaminy D3, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych i żelaza w okresie ciąży oraz konieczność suplementacji kwasu foliowego, jodu i witaminy D3 u kobiet które te ciąże planują, dzięki temu szanse na zdrowe potomstwo znacznie wzrastają. Więc czy warto brać kwas foliowy przed ciążą? Zdecydowanie tak- Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca suplementację aktywną formą 5-MTHF przez okres co najmniej 3 miesięcy przed planowaną ciążą, a potem kontynuowane przez całą ciążę i okres karmienia piersią.Jaki kwas foliowy w ciąży stosować?Syntetyczny kwas foliowy oraz foliany zawarte w żywności, by mogły być wykorzystane przez organizm, muszą zostać przekształcone w aktywny L-metylofolian. Przekształcenie to odbywa się na drodze wielu procesów enzymatycznych, przy czym finalny etap wiąże się z udziałem enzymu reduktazy (MTHFR). U niektórych osób występuje genetyczny niedobór reduktazy metylenotetrahydrofolianowej. Wtedy suplementacja kwasem foliowym może okazać się nieefektywna, zaś alternatywą jest podawanie aktywnej formy l-metylofolianu. Metafolina jest najbardziej zredukowaną forma kwasu foliowego, to forma aktywna, która trafia bezpośrednio do krwioobiegu. Szacuje się, że około 50% populacji w Polsce może mieć obniżoną aktywność enzymu biorącego udziału w przemianie kwasów foliowych. W najnowszych wytycznych możemy zaobserwować zmianę stanowiska PTPIG w kierunku zastąpienia kwasu foliowego jego aktywną formą. Kluczowymi zaletami formy 5-MTHF jest jej wysoka biodostępność, brak górnych tolerowanych poziomów spożycia, nie maskuje niedoborów witaminy B12 oraz fakt, że jest to forma, która naturalnie występuje w osoczu i w erytrocytach oraz osoczu pępowinowym.W czym jest kwas foliowy? Źródła kwasu foliowego w pożywieniu:• warzywa: sałata, szpinak, brokuły, kapusta, kalafior, brukselka, szparagi, bób, zielony groszek, buraki, pomidory,• ziarna, orzechy, pełnoziarniste pieczywo,• owoce cytrusowe, np. pomarańcze,• produkty pochodzenia zwierzęcego: wątroba, jaja, sery,• drożdże.Zarówno kwas foliowy jak i jego pochodne są wrażliwe na wysoką temperaturę, promienie UV, utlenianie i pH środowiska. Długotrwałe przechowywanie produktów spożywczych oraz proces ich obróbki wpływają negatywnie na ilość i przyswajalność kwasu foliowego. Dlatego tak ważne jest uzupełnienie diety o kwas foliowy w postaci odpowiednich suplementów. Nadmiar i niedobór kwasu foliowegoNiedobór kwasu foliowegoGłównymi przyczynami niedoboru kwasu foliowego i jego pochodnych są przed wszystkim: niedostateczna podaż w pożywieniu, zwiększone zapotrzebowanie (np. ciąża, laktacja), problemy z układem pokarmowym ((np. Choroba Leśniewskiego-Crohna, celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), zaburzenia przemian biochemicznych kwasu foliowego jako skutek mutacji w obrębie enzymu reduktazy MTHFR lub jako skutek interakcji z niektórymi lekami stosowanymi w terapii różnych chorób. Do niedoboru kwasu foliowego może prowadzić też stosowanie antykoncepcji hormonalnej.Objawy niedoboru kwasu foliowego:• mrowienie i drętwienie kończyn• problemy z pamięcią i koncentracją• obniżony nastrój• stany psychotyczne lub depresyjne• zaburzenia wzroku i mowy• problemy ze stabilnością chodu• stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej• przebarwienia na paznokciach• osłabienie i zmęczenie• uciążliwe bóle głowy• blada cera• kołatanie serca• skrócenie oddechu• zahamowanie wzrostu u dzieciSkutki niedoboru witaminy B9: Lekceważące podejście do objawów świadczących o niedoborze witaminy B9 może prowadzić do schorzeń takich jak niedokrwistość megaloblastyczna, zaburzenia płodności, problemy z układem pokarmowym i układem krążenia, osteoporoza, miażdżyca i związane z nią dysfunkcje układu sercowo- naczyniowego czy nawracające stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej, a u płodu powstawanie wad cewy nerwowej oraz zaburzeń w działaniu układu nerwowego.Nadmiar kwasu foliowego:Objawy zbyt dużych dawek kwasu foliowego:• stany depresyjne• bezsenność• rozdrażnienie • zaburzenia żołądkowo-jelitoweCzy można przedawkować kwas foliowy?Górny bezpieczny poziom spożycia nieaktywnego kwasu foliowego (kwas pteroilomonoglutaminowy) wynosi 1mg/dzień. Nadmiar nieaktywnej formy może wiązać się z potencjalnie szkodliwym wypływem na płód, jak również może maskować pierwszy objaw niedoboru witaminy B12 jakim jest niedokrwistość megaloblastyczna. WażneDo kiedy brać kwas foliowy? zaleca się suplementację kwasem foliowym kobietom planującym ciążę minimum 3 miesiące przez planowanym poczęciem, kontynuowanie jej przez całą ciążę i okres karmienia piersiąIle kwasu foliowego przed ciążą? 0,4 mg kwasu foliowego + 0,4 mg 5-MTHF/dzieńKwas foliowy do 12 tc: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńKwas foliowy po 12 tc., w czasie połogu i w okresie karmienia piersią dawka: 0,8 mg 5-MTHF/dzieńJaki kwas foliowy w ciąży? zalecaną formą przez PTPIG są foliany Pozytywny wpływ na wchłanianie kwasu foliowego mają: witamina B6, witamina B12, cholinaPodsumowanieKwas foliowy jest niezwykle ważnym składnikiem diety, który przyczynia się do prawidłowego wzrostu i dojrzewania płodu. Warto dbać o regularne spożywanie produktów bogatych w kwas foliowy i pamiętać o prawidłowej suplementacji, ponieważ nawet przy zdrowej diecie podaż tej witaminy jest niewystarczająca do zbilansowania potrzeb przyszłej matki.Bibliografia1. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, Ginekol Pol. 2014, 85, 395-399.2. Seremak-Mrozikiewicz A., Bomba-Opoń D., Drews K., Kaczmarek P., Wielgoś M., Sieroszewski P., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu; 20243. Bomba-Opoń D., Hirnle L., Kalinka J., Seremak-Mrozikiewicz A., Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017, 2(5): 210-2144. Czeczot H., Kwas foliowy w fizjologii i patologii, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 20085. Czyżewska-Majchrzak Ł., Paradowska P., Skutki niedoboru i ryzyko suplementacji folianów w diecie, Nowiny Lekarskie 20106. Kapka-Skrzypczak L., Niedźwiedzka J., Skrzypczak M., Wojtyła A., Kwas foliowy – skutki niedoboru i zasadność suplementacji, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2012, 18(1): 65-697. Moczulska H., Pesz K., Gach A., Borowiec M., Sieroszewski P., Sąsiadek M., Jakubowski L., Wielgoś M., Stanowisko ekspertów Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka i Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w sprawie zlecania i interpretacji wyników badań pod kątem wariantów genetycznych w genie MTHFR, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 20178. Sikorska-Zimny K., Występowanie oraz wpływ kwasu foliowego na organizm ludzki, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 20139. KWAS FOLIOWY – ROLA I ZASADNOŚĆ SUPLEMENTACJI U RÓŻNYCH GRUP PACJENTÓW. mgr farm. Joanna Gaszyńska Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej Kierownik specjalizacji: mgr farm. Łukasz Gurbada Poznań 201810. Jarosz M. [red.]: Normy żywienia dla populacji Polski. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa; 2017.11. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa; 2017.12. Witczak M., Ferenc T., Wilczyński J.: Patogeneza i genetyka wad cewy nerwowej. Ginekol Pol.; 2007. 78: 981-98513. Effect of continued folic acid supplementation beyond the first trimester of pregnancy on cognitive performance in the child: a follow-up study from a randomized controlled trial (FASSTT Offspring Trial)14. Chidambaram B., Folate in pregnancy, „ncbi.nlm.nih.gov”, [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3519088/, [dostęp:] 29.11.2021 r.15. Plumptre L., High concentrations of folate and unmetabolized folic acid in a cohort of preg-nant Canadian women and umbilical cord blood, „ncbi.nlm.nih.gov”, [online], https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26269367/, [dostęp:] 29.11.2021 r.16. Cieślik E. i in., Skutki niedostatecznej podaży kwasu foliowego ze szczególnym uwzględ-nieniem znaczenia dla kobiet w wieku rozrodczym, „h-ph.pl”, [online], http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2011/hyg-2011-4-431.pdf, [dostęp:] 29.11.2021 r.
opakowania suplementy formeds

4 rzeczy, które musisz wiedzieć o naszych nowych opakowaniach

Coraz częściej konsumenci zwracają uwagę nie tylko na skład produktów, które kupują, ale też na to, jak są pakowane i transportowane. Spodziewają się, że działania producentów też będą odzwierciedlały troskę o środowisko. W formeds podjęliśmy śmiałe kroki, aby sprostać tym oczekiwaniom. Jakie rozwiązania wdrożyliśmy? W formeds zadbaliśmy o cztery kluczowe obszary, by hasło czysty skład było utożsamiane nie tylko z naszymi suplementami, ale również z metodami ich pakowania. Postawiliśmy na: opakowania bezpieczne i wolne od BPA (bisfenolu), ograniczenie zużycia surowców, innowację w technologii produkcji, która zmniejsza wagę opakowań, wprowadzenie bioplastiku, który powstaje z surowców roślinnych, Jak te zmiany wyglądają w praktyce?  Rezygnujemy z kartonowych opakowań Aż 50% drewna znajdującego się w obrocie handlowym jest wykorzystywane do produkcji papieru. Jednocześnie, wytworzenie tony papieru pochłania 17 drzew, które alternatywnie mogłyby zapewnić tlen dla 17 ludzi (jedno drzewo produkuje ok. 140 kg tlenu w rok, czyli tyle, ile średnio zużywa przez ten czas jedna osoba dorosła). W dodatku, wyprodukowanie zaledwie jednego kilograma papieru pochłania aż 250 litrów wody – a statystyczny Polak w ciągu roku zużywa go 100 kilogramów.  Mając na uwadze te dane, w 2024 roku w formeds ograniczamy produkcję kartonowych opakowań, co przekłada się na zmniejszenie ich liczby o około 130 525 sztuk rocznie. W ten sposób zaoszczędzimy blisko 2 tony papieru! To także oszczędność około 446,5 tys. litrów wody, czyli ilość, którą (według niektórych szacunków) zużywa czteroosobowa rodzina przez ponad trzy lata. Zwiększamy wykorzystanie pojemników z surowców roślinnych Zmieniają się także opakowania naszych suplementów z linii LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER. Wszystkie otrzymały specjalne pojemniki z bio HDPE – takie same, jak opakowania, które od lat wykorzystujemy w naszej wiodącej linii BICAPS.  Czym jest Bio HDPE? Ten polietylen wysokiej gęstości to jedna z najbardziej bezpiecznych odmian plastiku. Stosuje się ją najczęściej w dziecięcych zabawkach lub butelkach dla niemowląt. Bio HDPE wytwarzane jest z trzciny cukrowej, pochodzącej z kontrolowanych upraw, wolnych od GMO. Jest niezwykle wytrzymałe, a przy tym wykazuje bardzo dużą odporność na działanie wysokich lub niskich temperatur i światła słonecznego. Opakowania wymienionych linii zawierają aż 93% bio HDPE i 7% HDPE. Oznakowanie na spodzie opakowania (strzałka skierowana w stronę napisu BioPE) pozwala na łatwą weryfikację tego, że pojemnik wykonano z surowców roślinnych.  Zmniejszamy wagę opakowań  Surowiec roślinny to nie jedyna zmiana, którą wdrożyliśmy dla opakowań z linii BICAPS, LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER. Pojemniki wytwarzane są także przy pomocy nowoczesnej technologii wtrysku (IM). Dzięki niej opakowania są lżejsze, a do obiegu trafia zdecydowanie mniej tworzywa. Czego natomiast opakowania formeds nie zawierają?  Nie znajdziemy w nich śladu bisfenolu A (BPA), czyli substancji chemicznej często spotykanej w opakowaniach żywności, napojów i wyrobów medycznych. Pojemniki formeds podlegają rygorystycznym badaniom w niezależnych laboratoriach. Dzięki temu jesteśmy pewni, że nasze produkty nie są zanieczyszczone bisfenolem A, który może przenikać do żywności, a z niej także do powietrza i gleby. Co istotne, substancja ta potrafi gromadzić się w ludzkich tkankach i narządach i jest dla nas potencjalnie szkodliwa. Ze względu na swoje właściwości hormonopodobne, bisfenol A często wiąże się z receptorami estrogenowymi i androgenowymi w ludzkim ciele. Może przez to powodować powstawanie i rozwój nowotworów, a także wpływać na metabolizm, system rozrodczy czy układ sercowo-naczyniowy.  Wnikliwie badamy bezpieczeństwo opakowań Opakowania formeds badamy także pod kątem tzw. migracji tworzywa, z którego zostały wykonane. Migracja to proces uwalniania się pozostałości wyrobu do jego wnętrza, czyli np. do jedzenia, które jest w danym opakowaniu przechowywane. Dobrą praktyką dyktowaną przez wymogi unijne jest, by z danego materiału nie uwalniało się więcej niż 10 mg składowych tworzywa na 1 dm3 jego powierzchni. Tymczasem w opakowaniach linii BICAPS, LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER migracja jest mniejsza niż 0,5 mg na 1 dm3. To najmniejsza możliwa wartość, poniżej czułości badania, co pokazuje, jak bezpieczne jest wykorzystywane w tych pojemnikach tworzywo.  Recykling – mała sprawa, duży zysk Wszystkie wprowadzone przez nas zmiany mają na celu dbałość o zrównoważony rozwój. Zachęcamy naszych klientów, by dołożyli do tego też swoją małą cegiełkę: poprawny recykling opakowań. Jeśli bowiem ponownie wykorzystamy materiały, które już trafiły do obiegu, nie zmarnujemy kolejnych zasobów.  Jak donoszą badania magazynu „Plastics Review”, w 2021 roku w Polsce recyklingowi poddano tylko do 10% odpadów z tworzyw sztucznych. To wciąż za mało. Pamiętajmy o tym, segregując śmieci - wszystkie opakowania stosowane w formeds nadają się do ponownego wykorzystania.

4 rzeczy, które musisz wiedzieć o naszych nowych opakowaniach

Coraz częściej konsumenci zwracają uwagę nie tylko na skład produktów, które kupują, ale też na to, jak są pakowane i transportowane. Spodziewają się, że działania producentów też będą odzwierciedlały troskę o środowisko. W formeds podjęliśmy śmiałe kroki, aby sprostać tym oczekiwaniom. Jakie rozwiązania wdrożyliśmy? W formeds zadbaliśmy o cztery kluczowe obszary, by hasło czysty skład było utożsamiane nie tylko z naszymi suplementami, ale również z metodami ich pakowania. Postawiliśmy na: opakowania bezpieczne i wolne od BPA (bisfenolu), ograniczenie zużycia surowców, innowację w technologii produkcji, która zmniejsza wagę opakowań, wprowadzenie bioplastiku, który powstaje z surowców roślinnych, Jak te zmiany wyglądają w praktyce?  Rezygnujemy z kartonowych opakowań Aż 50% drewna znajdującego się w obrocie handlowym jest wykorzystywane do produkcji papieru. Jednocześnie, wytworzenie tony papieru pochłania 17 drzew, które alternatywnie mogłyby zapewnić tlen dla 17 ludzi (jedno drzewo produkuje ok. 140 kg tlenu w rok, czyli tyle, ile średnio zużywa przez ten czas jedna osoba dorosła). W dodatku, wyprodukowanie zaledwie jednego kilograma papieru pochłania aż 250 litrów wody – a statystyczny Polak w ciągu roku zużywa go 100 kilogramów.  Mając na uwadze te dane, w 2024 roku w formeds ograniczamy produkcję kartonowych opakowań, co przekłada się na zmniejszenie ich liczby o około 130 525 sztuk rocznie. W ten sposób zaoszczędzimy blisko 2 tony papieru! To także oszczędność około 446,5 tys. litrów wody, czyli ilość, którą (według niektórych szacunków) zużywa czteroosobowa rodzina przez ponad trzy lata. Zwiększamy wykorzystanie pojemników z surowców roślinnych Zmieniają się także opakowania naszych suplementów z linii LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER. Wszystkie otrzymały specjalne pojemniki z bio HDPE – takie same, jak opakowania, które od lat wykorzystujemy w naszej wiodącej linii BICAPS.  Czym jest Bio HDPE? Ten polietylen wysokiej gęstości to jedna z najbardziej bezpiecznych odmian plastiku. Stosuje się ją najczęściej w dziecięcych zabawkach lub butelkach dla niemowląt. Bio HDPE wytwarzane jest z trzciny cukrowej, pochodzącej z kontrolowanych upraw, wolnych od GMO. Jest niezwykle wytrzymałe, a przy tym wykazuje bardzo dużą odporność na działanie wysokich lub niskich temperatur i światła słonecznego. Opakowania wymienionych linii zawierają aż 93% bio HDPE i 7% HDPE. Oznakowanie na spodzie opakowania (strzałka skierowana w stronę napisu BioPE) pozwala na łatwą weryfikację tego, że pojemnik wykonano z surowców roślinnych.  Zmniejszamy wagę opakowań  Surowiec roślinny to nie jedyna zmiana, którą wdrożyliśmy dla opakowań z linii BICAPS, LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER. Pojemniki wytwarzane są także przy pomocy nowoczesnej technologii wtrysku (IM). Dzięki niej opakowania są lżejsze, a do obiegu trafia zdecydowanie mniej tworzywa. Czego natomiast opakowania formeds nie zawierają?  Nie znajdziemy w nich śladu bisfenolu A (BPA), czyli substancji chemicznej często spotykanej w opakowaniach żywności, napojów i wyrobów medycznych. Pojemniki formeds podlegają rygorystycznym badaniom w niezależnych laboratoriach. Dzięki temu jesteśmy pewni, że nasze produkty nie są zanieczyszczone bisfenolem A, który może przenikać do żywności, a z niej także do powietrza i gleby. Co istotne, substancja ta potrafi gromadzić się w ludzkich tkankach i narządach i jest dla nas potencjalnie szkodliwa. Ze względu na swoje właściwości hormonopodobne, bisfenol A często wiąże się z receptorami estrogenowymi i androgenowymi w ludzkim ciele. Może przez to powodować powstawanie i rozwój nowotworów, a także wpływać na metabolizm, system rozrodczy czy układ sercowo-naczyniowy.  Wnikliwie badamy bezpieczeństwo opakowań Opakowania formeds badamy także pod kątem tzw. migracji tworzywa, z którego zostały wykonane. Migracja to proces uwalniania się pozostałości wyrobu do jego wnętrza, czyli np. do jedzenia, które jest w danym opakowaniu przechowywane. Dobrą praktyką dyktowaną przez wymogi unijne jest, by z danego materiału nie uwalniało się więcej niż 10 mg składowych tworzywa na 1 dm3 jego powierzchni. Tymczasem w opakowaniach linii BICAPS, LIPOCAPS, OLICAPS i POWDER migracja jest mniejsza niż 0,5 mg na 1 dm3. To najmniejsza możliwa wartość, poniżej czułości badania, co pokazuje, jak bezpieczne jest wykorzystywane w tych pojemnikach tworzywo.  Recykling – mała sprawa, duży zysk Wszystkie wprowadzone przez nas zmiany mają na celu dbałość o zrównoważony rozwój. Zachęcamy naszych klientów, by dołożyli do tego też swoją małą cegiełkę: poprawny recykling opakowań. Jeśli bowiem ponownie wykorzystamy materiały, które już trafiły do obiegu, nie zmarnujemy kolejnych zasobów.  Jak donoszą badania magazynu „Plastics Review”, w 2021 roku w Polsce recyklingowi poddano tylko do 10% odpadów z tworzyw sztucznych. To wciąż za mało. Pamiętajmy o tym, segregując śmieci - wszystkie opakowania stosowane w formeds nadają się do ponownego wykorzystania.
Nic do dodania - czyli co to znaczy „zawsze czysty skład”.

Nic do dodania - czyli co to znaczy „zawsze czysty skład”.

Suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. To skoncentrowane źródło witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy bądź inny fizjologiczny. Patrząc na taką definicję można spodziewać się, że produkt dostarczy naszemu organizmowi to, co najlepsze - witaminy, minerały czy dobroczynne związki pozyskiwane z roślin. Trzeba mieć jednak na uwadze, że produkcja takich postaci jak tabletki, kapsułki, a nawet proszki i płyny jest skomplikowanym procesem. Technolodzy, operatorzy produkcji i osoby odpowiedzialne za jakość produktów, codziennie mierzą się z licznymi wyzwaniami produkcyjnymi. Ponadto, jako konsumenci oczekujemy nie tylko jakości i bezpieczeństwa, ale również przyjemnego użytkowania suplementów diety, np. dobrego smaku czy łatwego rozpuszczania w wodzie. To wszystko prowadzi do powszechnego stosowania dodatków do żywności, których obecnie zgodnie z regulacjami prawnymi dopuszczonych jest aż 26 różnych kategorii, a w każdej z nich znajdziemy wiele różnych substancji, przez co lista dodatków jest niezwykle długa.   Jakie funkcje mają dodatki do żywności? Składniki dodatkowe dobierane są w zależności od potrzeb. Konserwanty mają za zadanie przedłużać trwałość produktów i zabezpieczać je przed rozwojem niechcianych mikroorganizmów. Wypełniacze pozwalają  wprowadzić substancję aktywną, której pożądana dawka jest zbyt niska, aby podać ją w komfortowej postaci.  Słodziki i cukier sprawiają, że płyny lub proszki rozpuszczone w wodzie bardziej nam smakują. Łatwo więc wywnioskować, że składniki dodatkowe nie mają nic wspólnego z odżywianiem naszego organizmu. Służą one głównie usprawnieniom procesów produkcyjnych i sprawiają, że stają się one bardziej wydajne, tzn. maszyna w tym samym czasie może wytworzyć więcej produktów. Dlatego to, czego nie ma w twoim suplemencie, jest równie ważne.   W formeds z pełną świadomością zrezygnowaliśmy z takich substancji. Przez lata opracowywaliśmy technologie wytwarzania i budowaliśmy własny park maszynowy, który umożliwia nam oferowanie w każdym produkcie wyłącznie składników o działaniu odżywczym. Parszywa 12-tka, czyli dodatki, których nigdy nie znajdziesz w produktach formeds Wśród wielu dodatków spożywczych powszechnie stosowanych w branży spożywczej, 12 z nich zdobyło szczególną popularność wśród producentów suplementów diety, ze względu na niską cenę i bardzo dobre właściwości usprawniające produkcję oraz uatrakcyjnienie smakowych i wizualnych aspektów produktów. W formeds dajemy Ci gwarancję, że żadnego z tych dodatków nigdy nie znajdziesz w naszych suplementach.   Słodziki To substancje słodzące, wykorzystywane do nadania środkom spożywczym słodkiego smaku. Nie są to jednak cukry. Obecnie dopuszczone jest aż 16 różnych składników pełniących tę rolę. Niemniej jednak, istnieje potrzeba świadomego podejścia do ich spożywania, gdyż nie wszystkie są obojętne dla naszego samopoczucia. Przykładowo, popularne słodziki z grupy alkoholi wielowodorotlenowych, znane również jako poliole, mogą wywoływać efekt przeczyszczający, szczególnie gdy ich zawartość w produkcie przekracza 10%. Dlatego ważne jest, aby osoby z wrażliwym układem pokarmowym zwracały uwagę na obecność takich substancji jak maltitol, ksylitol czy erytrytol w produktach spożywczych, w tym suplementach diety dla dzieci. Niezależne badania przeprowadzone na ludziach wykazały, że niektóre słodziki, takie jak sukraloza, sacharyna czy aspartam, mogą mieć niekorzystny wpływ na mikroflorę jelitową. Już po czterech dniach stosowania diety zawierającej aspartam lub acesulfam K zaobserwowano spadek różnorodności mikroorganizmów jelitowych, które pełnią kluczową rolę w procesach trawienia, metabolizmu oraz w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Dodatkowo, pojawiają się badania sugerujące, że niektóre sztuczne słodziki, np. sacharyna, mogą być powiązane z gorszą odpowiedzią glikemiczną u badanych pacjentów, co stanowi szczególne zagrożenie dla osób z zaburzeniami gospodarki cukrowej. Warto śledzić rozwój tych doniesień naukowych! Barwniki Są to substancje nadające żywności barwę wyłącznie w celu poprawy walorów wizualnych. W normalnych warunkach nie są jednak spożywane jako składniki odżywcze.  Barwniki pozyskiwane są z jadalnych surowców poprzez fizyczną lub chemiczną ekstrakcję, której efektem jest uzyskanie pigmentów. Barwniki popularnie stosowane są w produktach takich jak żelki, napoje czy lizaki- zwłaszcza w tych przeznaczonych dla najmłodszych. Warto zwracać uwagę na skład tego typu produktów, ponieważ niektóre barwniki mogą mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci. Zaliczamy do nich: Żółcień chinolinowa (E 104) Żółcień pomarańczowa (E 110) Azorubina/karmoizyna (E 122) Czerwień allura (E 129) Tartrazyna (E 102) Czerwień koszenilowa A (E 124) Ponadto, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że pewna część populacji może nie tolerować tartrazyny (E102), czego objawami może być zaczerwienienie skóry. Dodatek cukru Dodatek cukru w postaci sacharozy można bardzo często znaleźć w składach suplementów diety. Słodki smak jest jednym z bardziej pożądanych w diecie zachodniej, dlatego producenci mogą chcieć wychodzić naprzeciw konsumentom, aby poprawić odbiór witamin czy minerałów, których oryginalny smak nie jest atrakcyjny. Warto jednak pamiętać, że 1 mała łyżeczka cukru to aż 20 kcal! Ponadto, nadmierne spożywanie cukru z różnych źródeł może prowadzić do zmian neuroadaptacyjnych, które mogą wpływać na układ nagrody mózgu w sposób przypominający uzależnienie. Istotnym będzie również przeznaczenie produktu, ponieważ cukier bierze udział w procesie glikacji białek czyli prowadzi do degradacji m.in. kolagenu czy elastyny. Dlatego przyjmowanie suplementu diety z kolagenem oraz dodatkiem cukru może nie być skuteczne i mijać się z założonymi celami. Talk Krzemian magnezu popularnie nazywany jest talkiem, a jako dodatek do żywności oznaczany jest E553b. Jest to najbardziej miękki minerał i jego właściwości wykorzystywane są w celu uproszczenia i usprawnienia procesów produkcyjnych. W suplementach diety w postaci tabletek, kapsułek czy proszków może działać jako składnik przeciwzbrylający i redukujący tarcie. Nie ma jednak żadnej wartości odżywczej. Ponadto, w 2018 roku eksperci Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności na podstawie licznych danych naukowych, przeanalizowali składnik i stwierdzili, że na obecny stan wiedzy nie może ostatecznie ocenić bezpieczeństwa krzemianu magnezu. Dwutlenek krzemu Dwutlenek krzemu znany jest również jako krzemionka oraz oznaczany jest numerem E551. Pełni funkcję substancji przeciwzbrylającej czyli ograniczającej tendencję pojedynczych cząstek do zlepiania się, np. w produktach w postaci proszku. Europejski Komitet Naukowy ds. Żywności w opinii z dnia 18, maja 1990 r. nie ustalił górnego akceptowanego dziennego spożycia.  Stearynian magnezu Stearynian magnezu to organiczna sól magnezowa kwasu stearynowego. Biały, nierozpuszczalny w wodzie proszek stosowany jako substancja pomocnicza procesu produkcyjnego o funkcji lubrykantu, dzięki czemu zmniejsza tarcie cząstek i ułatwia procesy produkcji m.in. tabletek czy kapsułek. Stearynian magnezu dla wielu konsumentów jest składnikiem budzącym niepokój. Dostępne badania mogą budzić niepewność, dlatego w formeds opracowaliśmy procesy technologiczne, które pozwalają nam w pełni zrezygnować z tego składnika. Ekstrakt i łuski ryżu Mając na uwadze niepewność konsumentów związaną ze stearynianem magnezu, producenci mogą zastosować roślinny odpowiednik.  Również pełni funkcję lubrykantu. Dostarcza znikomą wartość odżywczą (przede wszystkim węglowodany), a głównym zadaniem jest upraszczanie procesów wytwarzania suplementów diety w postaci np. kapsułek czy tabletek. Jego zawartość w składzie może sięgać 3%. Konserwanty Są to substancje przedłużające okres przydatności do spożycia poprzez ochronę przed wzrostem mikroorganizmów patogennych. Popularnie stosowane konserwanty nie mogą wywierać szkodliwego wpływu na organizm, natomiast bardzo istotna jest świadomość producentów w stosowaniu tych składników. W 2007 roku opublikowano badania, w których we wnioskach zaznaczono, że popularny konserwant, benzoesan sodu, może przyczyniać się do generowania nadpobudliwości u dzieci. Ten sam składnik, który sam w sobie uznany jest jako bezpieczny, w niektórych produktach kwaśnych może wchodzić w interakcje tworząc niebezpieczny związek – benezen. Produkty formeds nie wymagają konserwacji, dlatego składy są wolne od tego typu dodatków. Sztuczne aromaty Są to środki aromatyzujące, wytwarzane ze składników syntetycznych w ramach zaawansowanych procesów technologicznych.  Ich zadaniem jest nadanie lub zmiana zapachu i smaku żywności. Jeżeli sprawdzasz składy produktów, sztuczne aromaty są łatwe do zauważenia: wszystkie aromaty, które nie są wymienione jako "naturalne aromaty" lub nie mają oznaczenia "naturalne", są sztuczne. Oleje uwodornione To oleje, w których, na drodze procesu chemicznego, zostały zredukowane wiązania wielokrotne w celu poprawy ich stabilności. Procesowi poddaje się zarówno oleje roślinne, jak i rybie. W przeciwieństwie do oleju wielokrotnie nienasyconego, tłuszcze częściowo utwardzone są źródłem szkodliwych izomerów trans, które przyczyniają się do zaburzeń sercowo-naczyniowych.  Celuloza mikrokrystaliczna Celuloza jest węglowodanem złożonym, a postać mikrokrystaliczną otrzymuje się poprzez dodatkowe procesy chemiczne. W suplementach diety często stanowi wypełniacz- ma za zadanie zwiększyć objętość porcji, gdy dawki substancji odżywczej (np. witamin) są zbyt małe, aby wytworzyć kapsułki czy tabletki. W formeds kapsułki wypełniamy wysokiej jakości inuliną, otrzymaną przez prostą wodną ekstrakcję z korzenia cykorii. Dzięki temu zastosowana inulina zawiera mieszaninę krótkich, średnich i długich łańcuchów błonnika, które podlegają fermentacji na różnych długościach jelita grubego i wpływają pozytywnie na jego pracę. Skrobia modyfikowana Składnik ten otrzymywany jest w wyniku jednego lub większej ilości zabiegów chemicznych na skrobiach spożywczych, które mogły być wcześniej podane zabiegom fizycznym lub działaniu enzymów i mogą być rozcieńczone lub odbarwione kwasem albo  ługiem. Skrobia modyfikowana może być wykorzystywana w suplementach diety jako składnik wypełniający i ułatwiający procesy produkcyjne. Osoby będące wrażliwe na gwałtowne skoki glukozy i przyjmujące dużą ilość suplementów, powinny zwrócić uwagę na sumę skrobi we wszystkich przyjmowanych preparatach, ponieważ posiada ona wysoki indeks glikemiczny (100).   Warto śledzić najnowsze doniesienia naukowe! Tlenek tytanu E171 jest przykładem składnika, który przez lata był uznawany jako bezpieczny i  był dopuszczonym dodatkiem do żywności. Szczególnie szeroko stosowany był w kapsułkach suplementów diety jako biały barwnik. Sytuacja zmieniła się jednak diametralnie wraz z publikacją rozporządzenia Unii Europejskiej w dniu 18. stycznia 2022 roku. Na mocy tego dokumentu popularny barwnik został zakazany. Źródłem tak radykalnej decyzji była opina Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, że tlenek tytanu nie może być uważany za bezpieczny. Wynika to z faktu, że barwnik ten często występuje w postaci nanocząsteczek, co ułatwia absorbcję przez organizm. Tym  samym wywiera większy wpływ. Tlenek tytanu powiązano z genotoksycznością czyli zdolnością substancji chemicznej do uszkadzania DNA komórek, co z kolei może prowadzić do skutków rakotwórczych. W formeds nigdy nie stosowaliśmy tlenku tytanu ani żadnych innych barwników. Nasze kapsułki są wolne od składników dodatkowych i zawsze transparentne.   Mając komplet informacji na temat składników dodatkowych, możesz świadomie wybierać produkty, które dostarczysz swojemu organizmowi. W formeds Twoje zdrowie stawiamy na pierwszym miejscu i dlatego proponujemy alternatywę -  zawsze czysty skład! Nasze produkty dostarczą Ci wyłącznie składniki o działaniu odżywczym. Dodatki nie stanowią dla Ciebie żadnej korzyści, więc rozwiązaniem problemów technologicznych i produkcyjnych zajmiemy się my - bez kompromisów! Bibliografia: Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. 2020. Mirosław Jarosz, Ewa Rychlik, Katarzyna Stoś, Jadwiga Charzewska,. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37111090/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35987213/ https://1000dni.pl/zywienie-i-rozwoj-niemowlecia/barwniki-spozywcze-zaburzaja-koncentracje https://www.ptfarm.pl/pub/File/bromatologia_2011/3/760-767.pdf https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2018.5375 https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(07)61306-3/abstract https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9249520/ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1130/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011z dnia 25 października 2011 r.  

Nic do dodania - czyli co to znaczy „zawsze czysty skład”.

Suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. To skoncentrowane źródło witamin, składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy bądź inny fizjologiczny. Patrząc na taką definicję można spodziewać się, że produkt dostarczy naszemu organizmowi to, co najlepsze - witaminy, minerały czy dobroczynne związki pozyskiwane z roślin. Trzeba mieć jednak na uwadze, że produkcja takich postaci jak tabletki, kapsułki, a nawet proszki i płyny jest skomplikowanym procesem. Technolodzy, operatorzy produkcji i osoby odpowiedzialne za jakość produktów, codziennie mierzą się z licznymi wyzwaniami produkcyjnymi. Ponadto, jako konsumenci oczekujemy nie tylko jakości i bezpieczeństwa, ale również przyjemnego użytkowania suplementów diety, np. dobrego smaku czy łatwego rozpuszczania w wodzie. To wszystko prowadzi do powszechnego stosowania dodatków do żywności, których obecnie zgodnie z regulacjami prawnymi dopuszczonych jest aż 26 różnych kategorii, a w każdej z nich znajdziemy wiele różnych substancji, przez co lista dodatków jest niezwykle długa.   Jakie funkcje mają dodatki do żywności? Składniki dodatkowe dobierane są w zależności od potrzeb. Konserwanty mają za zadanie przedłużać trwałość produktów i zabezpieczać je przed rozwojem niechcianych mikroorganizmów. Wypełniacze pozwalają  wprowadzić substancję aktywną, której pożądana dawka jest zbyt niska, aby podać ją w komfortowej postaci.  Słodziki i cukier sprawiają, że płyny lub proszki rozpuszczone w wodzie bardziej nam smakują. Łatwo więc wywnioskować, że składniki dodatkowe nie mają nic wspólnego z odżywianiem naszego organizmu. Służą one głównie usprawnieniom procesów produkcyjnych i sprawiają, że stają się one bardziej wydajne, tzn. maszyna w tym samym czasie może wytworzyć więcej produktów. Dlatego to, czego nie ma w twoim suplemencie, jest równie ważne.   W formeds z pełną świadomością zrezygnowaliśmy z takich substancji. Przez lata opracowywaliśmy technologie wytwarzania i budowaliśmy własny park maszynowy, który umożliwia nam oferowanie w każdym produkcie wyłącznie składników o działaniu odżywczym. Parszywa 12-tka, czyli dodatki, których nigdy nie znajdziesz w produktach formeds Wśród wielu dodatków spożywczych powszechnie stosowanych w branży spożywczej, 12 z nich zdobyło szczególną popularność wśród producentów suplementów diety, ze względu na niską cenę i bardzo dobre właściwości usprawniające produkcję oraz uatrakcyjnienie smakowych i wizualnych aspektów produktów. W formeds dajemy Ci gwarancję, że żadnego z tych dodatków nigdy nie znajdziesz w naszych suplementach.   Słodziki To substancje słodzące, wykorzystywane do nadania środkom spożywczym słodkiego smaku. Nie są to jednak cukry. Obecnie dopuszczone jest aż 16 różnych składników pełniących tę rolę. Niemniej jednak, istnieje potrzeba świadomego podejścia do ich spożywania, gdyż nie wszystkie są obojętne dla naszego samopoczucia. Przykładowo, popularne słodziki z grupy alkoholi wielowodorotlenowych, znane również jako poliole, mogą wywoływać efekt przeczyszczający, szczególnie gdy ich zawartość w produkcie przekracza 10%. Dlatego ważne jest, aby osoby z wrażliwym układem pokarmowym zwracały uwagę na obecność takich substancji jak maltitol, ksylitol czy erytrytol w produktach spożywczych, w tym suplementach diety dla dzieci. Niezależne badania przeprowadzone na ludziach wykazały, że niektóre słodziki, takie jak sukraloza, sacharyna czy aspartam, mogą mieć niekorzystny wpływ na mikroflorę jelitową. Już po czterech dniach stosowania diety zawierającej aspartam lub acesulfam K zaobserwowano spadek różnorodności mikroorganizmów jelitowych, które pełnią kluczową rolę w procesach trawienia, metabolizmu oraz w funkcjonowaniu układu odpornościowego. Dodatkowo, pojawiają się badania sugerujące, że niektóre sztuczne słodziki, np. sacharyna, mogą być powiązane z gorszą odpowiedzią glikemiczną u badanych pacjentów, co stanowi szczególne zagrożenie dla osób z zaburzeniami gospodarki cukrowej. Warto śledzić rozwój tych doniesień naukowych! Barwniki Są to substancje nadające żywności barwę wyłącznie w celu poprawy walorów wizualnych. W normalnych warunkach nie są jednak spożywane jako składniki odżywcze.  Barwniki pozyskiwane są z jadalnych surowców poprzez fizyczną lub chemiczną ekstrakcję, której efektem jest uzyskanie pigmentów. Barwniki popularnie stosowane są w produktach takich jak żelki, napoje czy lizaki- zwłaszcza w tych przeznaczonych dla najmłodszych. Warto zwracać uwagę na skład tego typu produktów, ponieważ niektóre barwniki mogą mieć szkodliwy wpływ na aktywność i skupienie uwagi u dzieci. Zaliczamy do nich: Żółcień chinolinowa (E 104) Żółcień pomarańczowa (E 110) Azorubina/karmoizyna (E 122) Czerwień allura (E 129) Tartrazyna (E 102) Czerwień koszenilowa A (E 124) Ponadto, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności stwierdził, że pewna część populacji może nie tolerować tartrazyny (E102), czego objawami może być zaczerwienienie skóry. Dodatek cukru Dodatek cukru w postaci sacharozy można bardzo często znaleźć w składach suplementów diety. Słodki smak jest jednym z bardziej pożądanych w diecie zachodniej, dlatego producenci mogą chcieć wychodzić naprzeciw konsumentom, aby poprawić odbiór witamin czy minerałów, których oryginalny smak nie jest atrakcyjny. Warto jednak pamiętać, że 1 mała łyżeczka cukru to aż 20 kcal! Ponadto, nadmierne spożywanie cukru z różnych źródeł może prowadzić do zmian neuroadaptacyjnych, które mogą wpływać na układ nagrody mózgu w sposób przypominający uzależnienie. Istotnym będzie również przeznaczenie produktu, ponieważ cukier bierze udział w procesie glikacji białek czyli prowadzi do degradacji m.in. kolagenu czy elastyny. Dlatego przyjmowanie suplementu diety z kolagenem oraz dodatkiem cukru może nie być skuteczne i mijać się z założonymi celami. Talk Krzemian magnezu popularnie nazywany jest talkiem, a jako dodatek do żywności oznaczany jest E553b. Jest to najbardziej miękki minerał i jego właściwości wykorzystywane są w celu uproszczenia i usprawnienia procesów produkcyjnych. W suplementach diety w postaci tabletek, kapsułek czy proszków może działać jako składnik przeciwzbrylający i redukujący tarcie. Nie ma jednak żadnej wartości odżywczej. Ponadto, w 2018 roku eksperci Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności na podstawie licznych danych naukowych, przeanalizowali składnik i stwierdzili, że na obecny stan wiedzy nie może ostatecznie ocenić bezpieczeństwa krzemianu magnezu. Dwutlenek krzemu Dwutlenek krzemu znany jest również jako krzemionka oraz oznaczany jest numerem E551. Pełni funkcję substancji przeciwzbrylającej czyli ograniczającej tendencję pojedynczych cząstek do zlepiania się, np. w produktach w postaci proszku. Europejski Komitet Naukowy ds. Żywności w opinii z dnia 18, maja 1990 r. nie ustalił górnego akceptowanego dziennego spożycia.  Stearynian magnezu Stearynian magnezu to organiczna sól magnezowa kwasu stearynowego. Biały, nierozpuszczalny w wodzie proszek stosowany jako substancja pomocnicza procesu produkcyjnego o funkcji lubrykantu, dzięki czemu zmniejsza tarcie cząstek i ułatwia procesy produkcji m.in. tabletek czy kapsułek. Stearynian magnezu dla wielu konsumentów jest składnikiem budzącym niepokój. Dostępne badania mogą budzić niepewność, dlatego w formeds opracowaliśmy procesy technologiczne, które pozwalają nam w pełni zrezygnować z tego składnika. Ekstrakt i łuski ryżu Mając na uwadze niepewność konsumentów związaną ze stearynianem magnezu, producenci mogą zastosować roślinny odpowiednik.  Również pełni funkcję lubrykantu. Dostarcza znikomą wartość odżywczą (przede wszystkim węglowodany), a głównym zadaniem jest upraszczanie procesów wytwarzania suplementów diety w postaci np. kapsułek czy tabletek. Jego zawartość w składzie może sięgać 3%. Konserwanty Są to substancje przedłużające okres przydatności do spożycia poprzez ochronę przed wzrostem mikroorganizmów patogennych. Popularnie stosowane konserwanty nie mogą wywierać szkodliwego wpływu na organizm, natomiast bardzo istotna jest świadomość producentów w stosowaniu tych składników. W 2007 roku opublikowano badania, w których we wnioskach zaznaczono, że popularny konserwant, benzoesan sodu, może przyczyniać się do generowania nadpobudliwości u dzieci. Ten sam składnik, który sam w sobie uznany jest jako bezpieczny, w niektórych produktach kwaśnych może wchodzić w interakcje tworząc niebezpieczny związek – benezen. Produkty formeds nie wymagają konserwacji, dlatego składy są wolne od tego typu dodatków. Sztuczne aromaty Są to środki aromatyzujące, wytwarzane ze składników syntetycznych w ramach zaawansowanych procesów technologicznych.  Ich zadaniem jest nadanie lub zmiana zapachu i smaku żywności. Jeżeli sprawdzasz składy produktów, sztuczne aromaty są łatwe do zauważenia: wszystkie aromaty, które nie są wymienione jako "naturalne aromaty" lub nie mają oznaczenia "naturalne", są sztuczne. Oleje uwodornione To oleje, w których, na drodze procesu chemicznego, zostały zredukowane wiązania wielokrotne w celu poprawy ich stabilności. Procesowi poddaje się zarówno oleje roślinne, jak i rybie. W przeciwieństwie do oleju wielokrotnie nienasyconego, tłuszcze częściowo utwardzone są źródłem szkodliwych izomerów trans, które przyczyniają się do zaburzeń sercowo-naczyniowych.  Celuloza mikrokrystaliczna Celuloza jest węglowodanem złożonym, a postać mikrokrystaliczną otrzymuje się poprzez dodatkowe procesy chemiczne. W suplementach diety często stanowi wypełniacz- ma za zadanie zwiększyć objętość porcji, gdy dawki substancji odżywczej (np. witamin) są zbyt małe, aby wytworzyć kapsułki czy tabletki. W formeds kapsułki wypełniamy wysokiej jakości inuliną, otrzymaną przez prostą wodną ekstrakcję z korzenia cykorii. Dzięki temu zastosowana inulina zawiera mieszaninę krótkich, średnich i długich łańcuchów błonnika, które podlegają fermentacji na różnych długościach jelita grubego i wpływają pozytywnie na jego pracę. Skrobia modyfikowana Składnik ten otrzymywany jest w wyniku jednego lub większej ilości zabiegów chemicznych na skrobiach spożywczych, które mogły być wcześniej podane zabiegom fizycznym lub działaniu enzymów i mogą być rozcieńczone lub odbarwione kwasem albo  ługiem. Skrobia modyfikowana może być wykorzystywana w suplementach diety jako składnik wypełniający i ułatwiający procesy produkcyjne. Osoby będące wrażliwe na gwałtowne skoki glukozy i przyjmujące dużą ilość suplementów, powinny zwrócić uwagę na sumę skrobi we wszystkich przyjmowanych preparatach, ponieważ posiada ona wysoki indeks glikemiczny (100).   Warto śledzić najnowsze doniesienia naukowe! Tlenek tytanu E171 jest przykładem składnika, który przez lata był uznawany jako bezpieczny i  był dopuszczonym dodatkiem do żywności. Szczególnie szeroko stosowany był w kapsułkach suplementów diety jako biały barwnik. Sytuacja zmieniła się jednak diametralnie wraz z publikacją rozporządzenia Unii Europejskiej w dniu 18. stycznia 2022 roku. Na mocy tego dokumentu popularny barwnik został zakazany. Źródłem tak radykalnej decyzji była opina Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, że tlenek tytanu nie może być uważany za bezpieczny. Wynika to z faktu, że barwnik ten często występuje w postaci nanocząsteczek, co ułatwia absorbcję przez organizm. Tym  samym wywiera większy wpływ. Tlenek tytanu powiązano z genotoksycznością czyli zdolnością substancji chemicznej do uszkadzania DNA komórek, co z kolei może prowadzić do skutków rakotwórczych. W formeds nigdy nie stosowaliśmy tlenku tytanu ani żadnych innych barwników. Nasze kapsułki są wolne od składników dodatkowych i zawsze transparentne.   Mając komplet informacji na temat składników dodatkowych, możesz świadomie wybierać produkty, które dostarczysz swojemu organizmowi. W formeds Twoje zdrowie stawiamy na pierwszym miejscu i dlatego proponujemy alternatywę -  zawsze czysty skład! Nasze produkty dostarczą Ci wyłącznie składniki o działaniu odżywczym. Dodatki nie stanowią dla Ciebie żadnej korzyści, więc rozwiązaniem problemów technologicznych i produkcyjnych zajmiemy się my - bez kompromisów! Bibliografia: Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. 2020. Mirosław Jarosz, Ewa Rychlik, Katarzyna Stoś, Jadwiga Charzewska,. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37111090/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35987213/ https://1000dni.pl/zywienie-i-rozwoj-niemowlecia/barwniki-spozywcze-zaburzaja-koncentracje https://www.ptfarm.pl/pub/File/bromatologia_2011/3/760-767.pdf https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2018.5375 https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(07)61306-3/abstract https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9249520/ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1130/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011z dnia 25 października 2011 r.