Jak wzmocnić i zagęścić włosy dzięki codziennej pielęgnacji i zdrowym nawykom? Cienkie, łamliwe i osłabione włosy mogą świadczyć o nieprawidłowej pielęgnacji lub niekorzystnym wpływie czynników związanych ze stylem życia. Aby odpowiedzieć sobie na pytanie, jak wzmocnić cienkie włosy oraz jak wzmocnić łamliwe włosy, musimy spojrzeć nie tylko na same pasma, ale również na kondycję skóry głowy i zwrócić uwagę na codzienne rytuały związane z pielęgnacją i stylem życia. W artykule przedstawiamy praktyczne wskazówki, jak poprawić kondycję włosów, aby stopniowo odzyskały elastyczność, blask i odporność na uszkodzenia. Co powoduje osłabienie włosów? Osłabienie włosów jest najczęściej wynikiem zaburzeń w funkcjonowaniu mieszków włosowych oraz niekorzystnych czynników działających na skórę głowy i cały organizm. Słabe cebulki włosów mogą być efektem niedoborów składników odżywczych, zaburzeń hormonalnych, przewlekłego stresu lub pogorszonego ukrwienia skóry głowy, co ogranicza dopływ tlenu i substancji niezbędnych do prawidłowego wzrostu. W takich warunkach włosy stają się cieńsze, bardziej podatne na uszkodzenia i szybciej przechodzą w fazę spoczynku. Dlatego warto wiedzieć, jak wzmocnić cebulki włosów, aby zapewnić zdrowy wzrost naszych kosmyków. Na kondycję włosów wpływają również czynniki zewnętrzne, takie jak nadmierna stylizacja, wysoka temperatura, promieniowanie UV czy nieprawidłowa pielęgnacja skóry głowy. Osłabione włosy często są także konsekwencją długotrwałego przeciążenia organizmu, chorób przewlekłych lub nieprawidłowo zbilansowanej diety, dlatego kluczowe jest kompleksowe podejście do pielęgnacji oraz stylu życia. Co jeść aby wzmocnić włosy? Dieta na zdrowe i lśniące włosy Dobrze zbilansowana dieta odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowych i lśniących włosów. To właśnie odpowiednie nawyki żywieniowe dostarczają nam niezbędnych składników do prawidłowej pracy mieszków włosowych. Niedobory żywieniowe mogą prowadzić do osłabienia cebulek, nadmiernego wypadania oraz utraty blasku, dlatego nasza dieta powinna być bogata w pełnowartościowe produkty. Warto pamiętać, że regularne i zróżnicowane posiłki wpływają nie tylko na kondycję włosów, ale też na ogólny stan zdrowia organizmu, co pośrednio sprzyja prawidłowemu wzrostowi pasm. W codziennym jadłospisie nie powinno zabraknąć źródeł białka, które stanowi podstawowy budulec włosa, a także witamin i minerałów wspierających jego strukturę. Szczególnie istotne są produkty zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak tłuste ryby morskie, orzechy, nasiona, oliwa z oliwek czy awokado. Kwasy te wpływają na nawilżenie skóry głowy, poprawiają elastyczność włosów i pomagają zachować ich naturalny połysk. Dodatkowo warto włączyć do diety składniki bogate w żelazo, cynk i biotynę, które odżywiają cebulki i wspierają prawidłowy cykl wzrostu włosa. Równie ważne są warzywa i owoce bogate w antyoksydanty oraz produkty pełnoziarniste. Nie można też zapominać o odpowiednim nawodnieniu organizmu – woda wspiera transport składników odżywczych do mieszków włosowych, co sprawia, że włosy są zdrowsze i mocniejsze. Jak powinna wyglądać codzienna pielęgnacja włosów? Prawidłowa, codzienna pielęgnacja ma kluczowe znaczenie nie tylko dla wyglądu włosów, ale również dla utrzymania ich w dobrej kondycji. Oprócz szamponu warto stosować wcierki do włosów lub serum wzmacniające cebulki, które poprawiają ukrwienie skóry głowy i wspierają prawidłowy wzrost włosa. Ważne jest również nawilżenie włosów, które można osiągnąć dzięki maskom i olejom roślinnym oraz innym naturalnym produktom, takim jak liście aloesu, nasiona kozieradki, pestki winogron, kiełki pszenicy czy siemię lniane, które odżywiają włosy od nasady aż po same końce. W codziennej pielęgnacji warto zwrócić uwagę na odpowiednią technikę mycia włosów, unikając zbyt gorącej wody i agresywnego pocierania – takie czynności mogą osłabiać pasma.Kluczowy jest dobór odpowiednich kosmetyków  – delikatne szampony, odżywki i maski dopasowane do rodzaju włosów pomagają zachować ich naturalną strukturę i sprężystość.Stosowanie kosmetyków o właściwościach nawilżających i regenerujących wspomaga ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi i czynnikami środowiskowymi. Codzienna pielęgnacja włosów powinna również obejmować ochronę przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak wysoka temperatura czy promieniowanie UV, a także unikanie nadmiernej stylizacji. Takie kompleksowe podejście sprzyja utrzymaniu mocnych włosów, ogranicza ich osłabienie i pozwala zachować zdrowy wygląd na całej długości. Zabiegi na wzmocnienie włosów Zabiegi wzmacniające włosy stanowią ważne uzupełnienie codziennej pielęgnacji, szczególnie w sytuacji, gdy włosy są osłabione, nadmiernie wypadają lub tracą objętość. Ich głównym celem jest poprawa kondycji skóry głowy oraz dostarczenie substancji, które wspierają funkcjonowanie mieszków włosowych. Odpowiednio dobrane zabiegi, uwzględniające rodzaj włosów i indywidualne potrzeby skóry głowy, mogą przyczynić się do widocznego wzmocnienia włosów i poprawy ich gęstości. Jedną z najczęściej stosowanych metod jest mezoterapia igłowa, polegająca na wprowadzaniu w skórę głowy preparatów zawierających skoncentrowane składniki aktywne. W ich składzie często znajduje się m.in. kwas hialuronowy, witaminy, aminokwasy czy peptydy, które wspierają nawilżenie skóry głowy, poprawiają jej elastyczność oraz sprzyjają lepszemu odżywieniu cebulek włosowych.   Dzięki zabiegom wzmacniającym można skutecznie wspierać naturalne procesy regeneracyjne włosa i zwiększać jego odporność na uszkodzenia. Specjaliści podkreślają, że odpowiedni dobór zabiegów w połączeniu z codzienną pielęgnacją może pomóc w osiągnięciu mocnych i zdrowych włosów. Niektóre terapie wykorzystują również peelingi skóry głowy, które oczyszczają mieszki włosowe i przygotowują je do lepszego wchłaniania substancji aktywnych. Suplementy wzmacniające włosy Suplementy diety mogą stanowić istotne wsparcie w sytuacji, gdy pojawia się problem osłabienia włosów. To właśnie brak witamin lub składników mineralnych może zaburzać cykl wzrostu włosa, osłabiać cebulki i nasilać wypadanie włosów. Wiele osób zadaje sobie pytanie, jak wzmocnić wypadające włosy poprzez suplementację, jednak literatura podkreśla, że skuteczność zależy przede wszystkim od występowania rzeczywistych niedoborów. W kontekście włosów największe znaczenie mają składniki takie jak żelazo, cynk, biotyna, witaminy z grupy B oraz witamina D, które uczestniczą w procesach metabolicznych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania mieszków włosowych. Uzupełnienie niedoborów może sprzyjać poprawie kondycji włosów, ograniczeniu ich wypadania oraz wspierać prawidłowy porost włosów, jednak nie prowadzi do jego przyspieszenia u osób zdrowych. Stosowanie suplementów powinno odbywać się zgodnie z zaleceniami specjalistów, aby uniknąć nadmiernej podaży niektórych witamin i składników mineralnych. Należy podkreślić, że suplementy nie powinny być traktowane jako jedyny sposób na problemy z włosami. Najlepsze efekty przynosi ich stosowanie jako element kompleksowego podejścia, obejmującego zbilansowaną dietę, odpowiednią pielęgnację skóry głowy oraz eliminację czynników osłabiających włosy. Takie połączenie działań pozwala stopniowo poprawić kondycję włosów i stworzyć warunki sprzyjające ich regeneracji oraz utrzymaniu zdrowego wyglądu. Warto zapamiętać: ·         Jak wzmocnić włosy skutecznie? Kluczowe znaczenie ma kompleksowe podejście obejmujące dietę, codzienną pielęgnację, styl życia oraz odpowiednio dobrane zabiegi wspierające kondycję skóry głowy. Warto pamiętać, że każdy element tego planu wzajemnie się uzupełnia, a jego systematyczne stosowanie przynosi najbardziej widoczne efekty. ·         Domowe sposoby na wzmocnienie włosów, takie jak regularne olejowanie, stosowanie wcierek czy delikatny masaż skóry głowy, mogą skutecznie uzupełniać profesjonalną pielęgnację. Proste rytuały, wykonywane kilka razy w tygodniu, wspierają mikrokrążenie i poprawiają przyswajanie składników odżywczych z kosmetyków. ·         Odpowiednie nawyki żywieniowe i pielęgnacyjne sprzyjają utrzymaniu zdrowych włosów, odpornych na uszkodzenia i nadmierne wypadanie. Regularne dostarczanie białka, witamin i nienasyconych kwasów tłuszczowych wspomaga odbudowę struktury włosa i wzmacnia cebulki włosów. ·         Systematyczność i świadoma pielęgnacja pomagają stopniowo poprawić objętość fryzury, wspierając efekt gęstych włosów i bardziej bujnych włosów. Utrzymywanie regularnych rytuałów pielęgnacyjnych zmniejsza ryzyko łamania włosów i pozwala cieszyć się długotrwałymi rezultatami. Bibliografia Musiał, C. (2019). Trychologia kosmetologiczna i lekarska. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie. Roguska, A. (red.) (2021). Kosmetologia włosów. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie. Przemysł Kosmetyczny. (2023). Przegląd surowców stymulujących wzrost włosów. Przemysł Kosmetyczny. Estetologia. (2022). Składniki aktywne przeciw wypadaniu włosów. Estetologia. Kierunek Farmacja. (2024). Jak przyspieszyć porost włosów? Zapamiętaj!. Kierunek Farmacja. Przystanek Uroda. E-book. [dostęp: data dostępu, jeśli potrzebne] PubMed. (2018). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29460509/ PubMed. (2023). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36999460/ PubMed. (2023). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38841017/ Farmacja Polska. (2024). https://ptfarm.pl/wydawnictwa/czasopisma/farmacja-polska/103/-/29129

Nie musisz
być najlepszą wersją siebie.Po prostu bądź... sobą. Scrollujesz rano telefon
i widzisz: → 12-stopniowa rutyna pielęgnacyjna, → 10-kilometrowy bieg, → zdrowe śniadanie z 10 składników. A to wszystko odhaczone jeszcze przed 6 rano. Im dłużej patrzysz, tym gorzej się czujesz i myślisz: co robię źle?Odpowiedź brzmi: nic.Bo prawdziwa troska o siebie niewiele ma wspólnego ze starannie wyreżyserowaną rolką. To suma małych kroków, które codziennie wspierają Cię na drodze do zdrowszej, spokojniejszej i bardziej świadomej codzienności. W Twoim tempie i na Twoich zasadach.Zobacz, od czego zacząć

Kolagen jest białkiem występującym w wielu tkankach organizmu, które zapewnia im strukturalną integralność, sprężystość i wytrzymałość mechaniczną. Niedobory kolagenu mogą przyspieszać procesy starzenia tkanek, pogarszać ich właściwości i zwiększać podatność na uszkodzenia. Racjonalna suplementacja może wspierać biosyntezę kolagenu i hamować jego degradację.  Kolagen – działanie Nazwa kolagen pochodzi od greckich słów: „colla” – klej i „genno” – rodzić, co wskazuje podstawową rolę kolagenu: białka spajającego elementy komórkowe, dzięki któremu pojedyncze komórki mogą tworzyć tkanki i narządy. Kolagen jest podstawowym elementem budulcowym tkanek – stanowi 25-35% wszystkich białek ludzkiego organizmu. Kolagen to białko proste, zbudowane z długich, spiralnych łańcuchów peptydowych złożonych z 19 aminokwasów (do najważniejszych należą: prolina, glicyna, hydroksyprolina i hydroksylizyna). Kolagen, dzięki swojej specyficznej budowie, w różnorodny sposób oddziałuje na tkanki, w których występuje. Może jednocześnie wspierać ich elastyczność i sprężystość oraz zapewniać im odporność i wytrzymałość. Kolagen w organizmie podlega nieustannej wymianie – jest stale syntetyzowany i degradowany w przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Kolagen jest nie tylko kluczowym białkiem strukturalnym układu mięśniowo-szkieletowego, ale spoiwem komórek wielu narządów i układów: ·         układu krążenia (w ścianach naczyń krwionośnych, zastawkach serca), ·         układu nerwowego (w osłonkach włókien nerwowych), ·         narządów zmysłów (w gałce ocznej). Oprócz funkcji strukturalnych kolagen wpływa także na: ·         rozwój narządów, ·         regenerację tkanek, ·         procesy wzrostu i różnicowania komórek, ·         gojenie ran. Niedobór kolagenu – przyczyny Zdolność organizmu do syntezy kolagenu zmniejsza się z wiekiem, co z czasem może prowadzić do niedoboru kolagenu. Utrata kolagenu rozpoczyna się między 18. a 29. rokiem życia – u 40-latków może wynosić ok. 1% rocznie. W 8. dekadzie życia synteza kolagenu może być o 75% mniejsza niż u osób młodych. Prócz procesów starzenia, do niedoboru kolagenu i jego nadmiernej degradacji mogą przyczyniać się: ·         wolne rodniki (stres oksydacyjny, szczególnie przewlekły); ·         restrykcyjne i niedoborowe diety, ·         palenie papierosów, ·         nadużywanie alkoholu. Co ciekawe, wyniki badań eksperymentalnych wskazują, że zaburzenia rytmu okołodobowego mogą wpływać na nieprawidłowe formowanie i akumulację włókien kolagenowych. W profilaktyce niedoboru kolagenu istotna jest również właściwa podaż witamin i składników mineralnych, które uczestniczą w syntezie i metabolizmie kolagenu. Wśród przyczyn niedoboru kolagenu wymienia się niedobór kwasu askorbinowego (witaminy C). Niedobór kolagenu – objawy Zmiany zwyrodnieniowe stawów i kości (dolegliwości bólowe, stany zapalne, sztywność stawów, ograniczenie ruchomości) należą do najczęstszych objawów niedoboru kolagenu. Nadmierny ubytek kolagenu może zaburzać też funkcje układu naczyniowego – nasilać nieszczelność naczyń żylnych i limfatycznych oraz zwiększać ryzyko obrzęków (zwłaszcza kończyn dolnych). Wśród powszechnych objawów niedoboru kolagenu wymienia się progresję procesów starzenia tkanek miękkich. Obserwuje się zwłaszcza przedwczesne starzenie skóry (suchość, wiotkość, powstawanie zmarszczek), a także pogorszenie stanu włosów i paznokci (łamliwość, wypadanie włosów). Objawem niedoboru kolagenu mogą być również niekorzystne zmiany w układzie nerwowym, zwiększające ryzyko neuropatii uciskowych (uszkodzeń włókien nerwowych spowodowanych uciskiem, jak np. zespół cieśni nadgarstka). Niedobór kolagenu – skutki Nasilony rozpad włókien kolagenowych, ich nieprawidłowa struktura lub niewystarczająca synteza mogą prowadzić do niedoboru kolagenu – przyspieszać postęp starzenia i procesów zwyrodnieniowych tkanek. Skutkami niedoboru kolagenu (nadmiernego rozpadu) w tkance chrzęstnej mogą być uszkodzenia stawów i ich nasilona progresja. W warunkach zdrowia włókna kolagenowe w chrząstce stawowej utrzymują jej sprężystość i właściwości ślizgowe. W chorobie zwyrodnieniowej stawów dochodzi do zaburzenia struktury kolagenu, pogorszenia właściwości chrząstki szklistej i jej stopniowego niszczenia. Warto podkreślić, że choroba zwyrodnieniowa stawów jest najczęstszą chorobą stawów na świecie – według szacunków, dotyka 50% osób po 40. roku życia. Degeneracja włókien kolagenowych w układzie kostnym skutkuje zaburzeniem struktury beleczek kostnych, które zawierają sporo kolagenu. Nadmierna degradacja i niedobór kolagenu w torebce stawowej (w aparacie torebkowo-więzadłowym) może prowadzić do niestabilności (związanej z niewydolnością układu więzadłowego) i przeciążeń stawów. Konsekwencją zmian są dolegliwości ze strony narządu ruchu, m.in. sztywność i ograniczenie ruchomości stawów, stany zapalne (ból, obrzęk). U sportowców uszkodzenie włókien kolagenowych może leżeć u podstaw chorobowych zmian ścięgien i więzadeł, np. kolana skoczka lub łokcia tenisisty. Jak zbadać poziom kolagenu? Produkty rozpadu kolagenu w organizmie wykorzystywane są jako markery obrotu kostnego – w celu oceny procesów budowy i niszczenia (resorpcji) kości. Ich pomiary są przydatne m.in. w diagnostyce i leczeniu chorób układu kostnego (np. osteoporozy). Do markerów syntezy kości należą: ·         C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PICP); ·         N-końcowy propeptyd prokolagenu typu I (PINP). Jako markery resorpcji kości wykorzystywane są głównie telopeptydy kolagenu typu I: ·         C-końcowy telopeptyd łańcucha α kolagenu typu I (CTX); ·         N-końcowy telopeptyd łańcucha alfa kolagenu typu I (NTX). Podczas syntezy i dojrzewania kolagenu typu I powstają wolne fragmenty: P1CP i P1NP, które są wydzielane do krwi. Ich pomiar (we krwi) odzwierciedla liczbę nowopowstałych cząsteczek kolagenu typu I. NTX i CTX (fragmenty wycięte z kolagenu typu I) uwalniane są podczas resorpcji kości. Można je oznaczyć w moczu i we krwi – w celu oceny nasilenia procesu niszczenia kości. Dla porządku trzeba wspomnieć o jeszcze jednym produkcie degradacji dojrzałych włókien kolagenu: ICTP. ICTP, czyli karboksyterminalny telopeptyd kolagenu typu I, zawiera wiązania sieciujące i jest uwalniany do krwi podczas degradacji tkanki kostnej. Jego pomiary wykorzystuje się m.in. w diagnostyce RZS. Aktualnie uważa się, że ICTP nie jest wysoce swoistym markerem obrotu kolagenu (na jego stężenie wpływa nie tylko resorpcja kości, ale i kościotworzenie). Jak uzupełnić niedobór kolagenu? Naturalne źródła kolagenu Kolagen to białko zwierzęce i główny składnik tkanki łącznej – do jego pokarmowych źródeł należą produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso i ryby – zwłaszcza skóra, ścięgna, więzadła, chrząstki, kości). Dieta, która pomaga uzupełnić niedobory kolagenu, powinna dostarczać: ·         składniki, z których zbudowany jest kolagen; ·         witaminy i składniki mineralne niezbędne do syntezy kolagenu w organizmie (np. witaminę C). Kolagen w największych ilościach występuje w wołowinie oraz w rybach. Mięso wołowe (golonka, mostek, żeberka) należy do najbogatszych źródeł białka kolagenowego. Jednak zdrowa dieta powinna ograniczać spożycie czerwonego mięsa. Warto nadmienić, że tzw. dieta zachodnia (z dużą zawartością czerwonego mięsa, nasyconych kwasów tłuszczowych i rafinowanych węglowodanów) zwiększa ryzyko chorób reumatycznych (np. RZS), sprzyja rozwojowi insulinooporności i otyłości. Jak uzupełnić niedobór kolagenu? Ryby, jako element zdrowej diety bogatej w kolagen, stanowią dobry wybór. Jednak najwięcej kolagenu zawierają kości oraz skóra ryb morskich i słodkowodnych. Drób też może być źródłem tego białka; do produktów bogatych w kolagen należą kurze łapki i chrząstki. Odpowiednia dieta może obejmować też buliony (gotowane na kościach) i galarety mięsne. Żelatyna (np. w galaretkach i galaretach) zawiera aminokwasy kolagenowe (prolinę, hydroksyprolinę i glicynę), które służą do produkcji kolagenu w tkankach. By zapobiec niedoborowi kolagenu w organizmie konieczna jest właściwa podaż witaminy C. Kwas askorbinowy w dużych ilościach występuje w warzywach i owocach (m.in. w czarnych porzeczkach, kiwi, truskawkach, natce pietruszki, papryce i brukselce). Jak suplementować kolagen? Po 25. roku życia coraz trudniejsze jest utrzymywanie równowagi między syntezą i degradacją kolagenu. Gdy procesy rozkładu zaczynają przeważać nad biosyntezą, zwiększa się ryzyko niedoboru kolagenu. Stosowanie suplementu diety z kolagenem może promować syntezę tego białka w organizmie i hamować jego degradację. Alergia lub nadwrażliwość na składniki preparatu jest przeciwwskazaniem, aby suplementować kolagen. Przyjmowanie suplementów kolagenowych przez zdrowe osoby dorosłe, zgodnie z zaleceniami i indywidualnym zapotrzebowaniem organizmu, obarczone jest niedużym ryzykiem działań niepożądanych. Suplementacja kolagenu – efekty Wyniki badań klinicznych wskazują, że kilkumiesięczna doustna suplementacja kolagenu może być korzystna, zwłaszcza u osób zdrowych i aktywnych fizycznie. Wśród możliwych efektów suplementacji kolagenu wymienia się: ·         wsparcie regeneracji tkanek i narządów, w tym powysiłkowej regeneracji mięśni; ·         łagodzenie dyskomfortu w obrębie układu mięśniowo-stawowego i objawów zmęczenia po wysiłku fizycznym; ·         poprawę kondycji skóry i jej przydatków. Wyniki części badań wskazują na korzyści zdrowotne z suplementacji kolagenu w objawowej chorobie zwyrodnieniowej stawów, takie jak: ·         poprawa funkcjonowania i zmniejszenie dyskomfortu w obrębie stawów; ·         wzmocnienie przeciwbólowego działania paracetamolu. Osoby chore i leczone farmakologicznie przed rozpoczęciem suplementacji powinny zasięgnąć porady lekarza. Skutki uboczne stosowania suplementów z kolagenem Najczęściej zgłaszane skutki uboczne kolagenu dotyczyły dolegliwości ze strony układu pokarmowego (takich jak zaparcia, zmniejszenie apetytu, nieprzyjemny posmak w ustach). Należy wystrzegać się preparatów zawierających surowce zafałszowane lub zanieczyszczone. Powinno się wybierać suplementy diety przebadane pod kątem jakości i czystości mikrobiologicznej. Przeciwwskazaniem do suplementacji jest zdiagnozowana alergia lub nadwrażliwość pokarmowa na produkt, z którego pozyskiwany jest kolagen (np. ryby, skorupiaki, wołowina). Decyzję o suplementacji w każdym przypadku warto skonsultować z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Czy można przedawkować kolagen? Kolagen to białko – ryzyko jego przedawkowania jest bardzo niskie.   Umiarkowane spożycie kolagenu przez zdrowe osoby dorosłe, bez przekraczania zalecanych dawek uważa się za stosunkowo bezpieczne i dobrze tolerowane. Objawy niepożądane częściej występowały u osób, które długotrwale spożywały bardzo duże dzienne dawki kolagenu. Objawy nadmiaru kolagenu w organizmie Nadmierne spożycie białka, przekraczające zapotrzebowanie organizmu może: ·         zaburzać pracę niektórych narządów (np. nerek, wątroby), ·         powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, ·         nasilać zmiany skórne.  Warto zapamiętać Kolagen jest głównym elementem budulcowym tkanek; w organizmie nieustannie zachodzą procesy jego syntezy i degradacji. Do niedoboru kolagenu przyczyniać się mogą używki i niezdrowy tryb życia. Do najczęstszych objawów niedoboru kolagenu należą: pogorszenie stanu skóry i dolegliwości ze strony układu ruchu. Gdy procesy rozpadu kolagenu przeważają nad jego biosyntezą, warto rozważyć suplementację tego składnika. Źródła:   1.  Shenoy M, Abdul NS, Qamar Z, Bahri BMA, Al Ghalayini KZK, Kakti A. Collagen Structure, Synthesis, and Its Applications: A Systematic Review. Cureus. 2022;14(5):e24856. 2.      Ricard-Blum S. The collagen family. Cold Spring Harb Perspect Biol. 2011;3(1):a004978. 3.      Wu M, Cronin K, Crane JS. Biochemistry, Collagen Synthesis. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025. 4.      Selvaraj V, Sekaran S, Dhanasekaran A, Warrier S. Type 1 collagen: Synthesis, structure and key functions in bone mineralization. Differentiation. 2024;136:100757. 5.      Guillard J, Schwörer S. Metabolic control of collagen synthesis. Matrix Biol. 2024;133:43-56. 6.      Bakilan F, Armagan O, Ozgen M, Tascioglu F, Bolluk O, Alatas O. Effects of Native Type II Collagen Treatment on Knee Osteoarthritis: A Randomized Controlled Trial. Eurasian J Med. 2016;48(2):95-101. 7.  Czubak K, Żbikowska H. Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów. Ann Acad Med Siles. 2014;68:245–254. 8.  Szczeklik A, Gajewski P. Interna Szczeklika - mały podręcznik 2024/2025. Medycyna Praktyczna, Kraków 2023. 9.      Lin CR, Tsai SHL, Huang KY, Tsai PA, Chou H, Chang SH. Analgesic efficacy of collagen peptide in knee osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. J Orthop Surg Res. 2023;18(1):694. 10.  Chang J, Garva R, Pickard A, Yeung CC, Mallikarjun V, Swift J, Holmes DF, Calverley B, Lu Y, Adamson A, Raymond-Hayling H, Jensen O, Shearer T, Meng QJ, Kadler KE. Circadian control of the secretory pathway maintains collagen homeostasis. Nat Cell Biol. 2020;22(1):74-86. 11.  Khatri M, Naughton RJ, Clifford T, Harper LD, Corr L. The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise: a systematic review. Amino Acids. 2021;53(10):1493-1506. 12.  Bugla K, Klimek K, Gabryel Ł, Wikarek A, Dołęga J, Rybak J, Grabarczyk M, Kosińska P, Magiera B, Grabarczyk A. Potencjalny wpływ doustnej suplementacji kolagenu na układ mięśniowo-szkieletowy: gęstość mineralna kości, siła mięśniowa i potreningowa bolesność mięśni, stabilność oraz ruchomość stawów, zastosowania w reumatologii i tendinopatiach – przegląd artykułów. Farm Współ. 2024;17:108-115. 13.  Campos LD, Santos Junior VA, Pimentel JD, Carregã GLF, Cazarin CBB. Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of the literature. Heliyon. 2023;9(4):e14961. 14.  Godek P. Terapia kolagenowa w praktyce ortopedycznej – doświadczenia własne. Ortopedia Praktyczna. https://www.praktyczna-ortopedia.pl/artykul/terapia-kolagenowa-w-praktyce-ortopedycznej-doswiadczenia-wlasne, [dostęp: 10.11.2025]. 15.  Drwęska-Matelska N, Wolski H, Seremak-Mrozikiewicz A, Majchrzycki M, Kujawski R, Czerny B. Nowoczesna diagnostyka osteoporozy w oparciu o wykorzystanie biochemicznych markerów obrotu kostnego. Ginekol Pol. 2014; 85(11): 852–9. 16.  Świętochowska E, Ostrowska Z. Diagnostyka laboratoryjna obrotu metabolicznego kości. W: Standardy Endokrynologii. Zgliczyński S,  Zgliczyński W (red.). Wyd. Studio PIN. Kraków 2002. 17.  Tomaszewski W, Paradowska A. Analiza skuteczności terapeutycznej kolagenu w formie iniekcyjnej w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów. Med. Sport. 2021; 2(4):73-85. 18.  Kaziród K, Hunek A, Zapała M, Wiśniewska-Skomra J. Collagen supplementation - does it bring real benefits? Quality in Sport. 2023;13(1):88-107. 19.  Cao C, Xiao Z, Tong H, Liu Y, Wu Y, Ge C. Oral Intake of Chicken Bone Collagen Peptides Anti-Skin Aging in Mice by Regulating Collagen Degradation and Synthesis, Inhibiting Inflammation and Activating Lysosomes. Nutrients. 2022;14(8):1622. 20.  León-López A, Morales-Peñaloza A, Martínez-Juárez VM, Vargas-Torres A, Zeugolis DI, Aguirre-Álvarez G. Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules. 2019;24(22):4031. 21.  Shuster S. Osteoporosis, like skin ageing, is caused by collagen loss which is reversible. J R Soc Med. 2020;113(4):158-160. 22.  Kviatkovsky SA, Hickner RC, Cabre HE, Small SD, Ormsbee MJ. Collagen peptides supplementation improves function, pain, and physical and mental outcomes in active adults. J Int Soc Sports Nutr. 2023;20(1):2243252. 23.  Kuwaba K, Kusubata M, Taga Y, Igarashi H, Nakazato K, Mizuno K. Dietary collagen peptides alleviate exercise-induced muscle soreness in healthy middle-aged males: a randomized double-blinded crossover clinical trial. J Int Soc Sports Nutr. 2023;20(1):2206392.  

Skóra nie jest już tak napięta. Do tego kolana trzeszczą przy wstawaniu. To nie gorszy dzień. To nie zbyt intensywny trening. To kolagen - a raczej jego malejące zapasy.

Wygląd włosów pod kontrolą – czyli czego potrzebuje organizm, aby były gęste i lśniąceWypadanie włosów to problem, z którym boryka się wiele osób, niezależnie od wieku czy płci. Odpowiednia suplementacja i dieta bogata w składniki odżywcze mogą znacząco wspierać ich kondycję. Jeśli zastanawiasz się, jakie witaminy na wypadające włosy przyjmować, warto się przyjrzeć czego brakuje w organizmie, gdy wypadają włosy. W tym artykule podpowiemy, które składniki odżywcze, preparaty na włosy lub tabletki warto włączyć do codziennej rutyny, aby móc cieszyć się ich pięknym wyglądem.Wypadanie włosów – przyczyny. Brak jakich witamin wpływa na kondycję włosów?Przyczyny utraty włosów mogą być bardzo zróżnicowane i nie zawsze oznaczają problem zdrowotny. W wielu przypadkach nadmierne wypadanie włosów jest związane z naturalnymi procesami zachodzącymi w organizmie i pojawia się okresowo w różnych etapach życia. Przykładem może być okres po porodzie, kiedy kobiety często zauważają osłabienie i przerzedzenie włosów. Wynika to ze zmian oraz zaburzeń hormonalnych towarzyszących zarówno w czasie ciąży, jak i w połogu. Nadmierne wypadanie włosów może występować także w czasie menopauzy – wtedy również dochodzi do zmian w gospodarce hormonalnej organizmu. Wypadanie włosów może być skutkiem czynników zewnętrznych, zwłaszcza nieprawidłowej pielęgnacji. Zbyt intensywne szczotkowanie, mocne i ciasne upięcia czy stosowanie licznych zabiegów stylizacyjnych mogą osłabiać strukturę włosa, prowadząc do jego łamliwości i wypadania. Częste farbowanie, prostowanie czy trwała ondulacja dodatkowo obciążają włosy, sprawiając, że są one bardziej podatne na uszkodzenia, dlatego pielęgnacja powinna być dostosowana do ich aktualnego stanu i potrzeb. Powodem wypadania włosów mogą być również choroby skóry głowy, zaburzenia funkcjonowania tarczycy, przyjmowanie niektórych leków oraz niedobór witamin. Gdy organizm nie otrzymuje ich w odpowiedniej ilości, włosy tracą blask, stają się słabsze, a z czasem zaczynają wypadać. Jakie witaminy na włosy sprawdzą się najlepiej?Witamina E na włosyWitamina E odgrywa istotną rolę w pielęgnacji włosów, m.in. poprzez wspieranie mikrokrążenia w skórze głowy, co poprawia dotlenienie mieszków włosowych i korzystnie wpływa na kondycję włosów. Odpowiednie ukrwienie skóry jest bardzo ważne dla prawidłowego wzrostu włosów. Dodatkowo, działanie antyoksydacyjne witaminy E chroni lipidy w strukturze włosa, co może ograniczać ich łamliwość oraz zwiększać odporność na uszkodzenia mechaniczne i działanie czynników zewnętrznych, takich jak wysoka temperatura czy promieniowanie UV. Witaminy z grupy B na włosyWitaminy z grupy B odgrywają istotną rolę w utrzymaniu zdrowych włosów. Wspierają procesy odpowiedzialne za ich wzrost, wzmocnienie i regenerację, co ma znaczenie zarówno dla ograniczenia wypadania włosów, jak i dla stymulacji porostu włosów. Niedobory niektórych witamin z grupy B, mogą prowadzić również do osłabienia struktury naszych kosmyków oraz ich łamliwości. Przykładem może być biotyna, znana również jako witamina H lub witamina B7. Odgrywa istotną rolę w procesie tworzenia keratyny – białka, które stanowi podstawowy budulec włosów, paznokci i skóry. Dzięki temu włosy stają się mocniejsze, mniej łamliwe i zdrowsze na całej długości. Badania pokazują, że niedobór biotyny może mieć realny wpływ na ich kondycję – aż u 38% osób borykających się z nadmiernym wypadaniem włosów wykryto jej niedobór. W innym badaniu po 3 miesiącach suplementacji biotyną zauważono znaczną poprawę: włosy wypadały rzadziej, rosły szybciej, paznokcie stały się mocniejsze, a skóra bardziej elastyczna. Kolejną witaminą B, która odgrywa istotną rolę w walce z wypadaniem włosów, jest witamina B5, znana również jako kwas pantotenowy. Pobudza ona wzrost włosów, wzmacnia ich strukturę oraz bierze udział w procesie namnażania się komórek mieszka włosowego.Witamina A na włosyWitamina A odgrywa niezwykle istotną rolę w utrzymaniu zdrowych włosów. Ma ona znaczący wpływ na wygląd włosów, poprawiając ich kondycję i nadając im blask. Jej kluczowym zadaniem jest regulacja pracy gruczołów łojowych i wspomaganie wytwarzania sebum - naturalnego oleju, który chroni skórę głowy przed przesuszeniem. Ponadto witamina A działa na włosy wspierając mikrokrążenie w skórze głowy, dzięki czemu mieszki włosowe otrzymują więcej tlenu i składników odżywczych, co wspiera prawidłowy cykl wzrostu włosów. Dodatkowo pełni funkcję przeciwutleniacza, chroniąc włosy przed negatywnym wpływem czynników środowiskowych, takich jak promieniowanie UV czy zanieczyszczenia, które mogą osłabiać ich strukturę i sprzyjać łamliwości.Witamina D na włosyBardzo ważna dla utrzymania włosów w dobrej kondycji jest również witamina D. Ma ona wpływ na prawidłowy cykl ich wzrostu, dlatego jej niedobór może prowadzić do nadmiernego wypadania włosów. Ponadto witamina D poprzez receptor VDR wspiera różnicowanie keratynocytów. Są to komórki produkujące keratynę (podstawowe białko budujące włosy), co może przyczyniać się do wzmocnienia struktury włosa.Witamina C na włosyWitamina C jest niezbędna do produkcji kolagenu - białka, które wzmacnia włosy i wspiera ich strukturę od cebulek aż po końcówki. Dodatkowo działa jako antyoksydant, chroniąc włosy przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i stresem oksydacyjnym. Witamina C wspomaga też wchłanianie żelaza, co jest istotne dla utrzymania mocnych włosów.Jakie składniki mineralne mają wpływ na kondycję włosów?CynkCynk jest niezbędnym minerałem, który bierze udział w tworzeniu nowych komórek, w tym komórek mieszków włosowych. Pomaga również w prawidłowym funkcjonowaniu hormonów, które regulują m.in. cykl wzrostu włosów, takich jak androgeny i hormony tarczycy. Niedobór tego pierwiastka może prowadzić do nadmiernego wypadania włosów, zwłaszcza gdy wynika to z niezrównoważonej diety. W takich przypadkach suplementacja może poprawić gęstość włosów i ograniczyć ich wypadanie.SelenSelen pełni funkcję antyoksydantu, chroniąc komórki mieszków włosowych przed stresem oksydacyjnym, który może osłabiać włosy. Jego niedobór może przyczyniać się również do ich nadmiernego wypadania. Należy pamiętać, że zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu mogą być szkodliwe. Warto również wspomnieć, że selen współdziała z witaminą E, wzmacniając jej działanie antyoksydacyjne, wspierając ochronę komórek mieszków włosowych.KrzemKrzem odgrywa istotną rolę w utrzymaniu elastyczności włosów, wspierając syntezę kolagenu oraz prawidłowe funkcjonowanie struktur z keratyną – głównym budulcem włosów. Dzięki temu stają się one mocniejsze i bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne. Zbilansowana dieta – co jeść, żeby mieć lśniące i gęste włosy?Sposób odżywiania ma istotny wpływ na kondycję włosów. Aby mieć lśniące i gęste włosy, ważne jest stosowanie zbilansowanej diety, która codziennie dostarcza organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych w odpowiednich ilościach. Należą do nich białka, zdrowe tłuszcze, witaminy, minerały, węglowodany oraz woda. Warto zwracać uwagę na jakość spożywanych produktów, wybierając żywność naturalną i jak najmniej przetworzoną, ponieważ produkty wysoko przetworzone mogą negatywnie wpływać nie tylko na samopoczucie, ale także na kondycję skóry, włosów i paznokci. Dla utrzymania mocnych, lśniących włosów i prawidłowego stanu skóry głowy szczególnie korzystne są świeże warzywa i owoce, chude mięso, ryby, jaja, produkty zbożowe pełnoziarniste, zdrowe tłuszcze roślinne oraz nabiał.Suplementy na włosy – jak je przyjmować?Wiele osób zastanawia się, jakie suplementy na włosy będą najbardziej skuteczne i jak je prawidłowo stosować. Przede wszystkim warto pamiętać, że suplementacja nie zastępuje zbilansowanej diety i powinna być stosowana przede wszystkim w przypadku stwierdzonego braku witamin lub składników mineralnych. Decydując się na tabletki na włosy, kapsułki lub inny suplement na wypadanie włosów, kluczowa jest systematyczność - efekty pojawiają się zwykle dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach. Należy przyjmować je codziennie, najlepiej podczas posiłku, przez co najmniej 3-6 miesięcy. Warto wybierać preparaty wysokiej jakości, które uzupełniają ewentualne niedobory w diecie, i zawsze stosować się do zaleceń dotyczących dawkowania.Warto zapamiętać:•    Wypadanie włosów może mieć wiele przyczyn – od niedoborów witamin i składników mineralnych, przez zaburzenia hormonalne aż do nieprawidłowej pielęgnacji włosów i nieodpowiedniego stylu życia.•    Zastanawiając się, jakiej witaminy brakuje, gdy wypadają włosy, warto zbadać poziom witamin i składników mineralnych w organizmie•    Wybrane przez nas witaminy na wzmocnienie    włosów i witaminy na wypadanie włosów powinny być dobrej jakości i mieć czysty skład wolny od zbędnych dodatków•    Dieta bogata w białko i zdrowe tłuszcze ma bardzo korzystny wpływ na wygląd włosów.•    Suplementy na wypadanie włosów należy przyjmować systematycznie przez kilka miesięcy, aby zaobserwować ich korzystne działanie  Bibliografia / źródła:1.    Maciejewska, J. Wypadanie włosów.2.    Badzian, A. Choroby włosów.3.    Zasada, M., & Adamczyk, A. (2018). Witamina A. Budowa i mechanizm działania.4.    Thiele, J. J., & Ekanayake-Mudiyanselage, S. (2007). Vitamin E in human skin. Molecular Aspects of Medicine, 28(5–6), 646–667.5.    Polefka, T. G., et al. (2001). Effects of topical antioxidants on skin. Journal of Investigative Dermatology Symposium Proceedings, 6(1), 20–24.6.    Kaur, I. P., et al. (2006). Advances in topical delivery of vitamin E. Skin Pharmacology and Physiology, 19(2), 65–76.7.    Almohanna, H. M., et al. (2019). The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatology and Therapy, 9, 51–70. https://doi.org/10.1007/s13555-018-0278-68.    Van Buren, C. A., et al. (2019). Retinoids: Active molecules influencing skin structure and function. PMC. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5112045/9.    Quan, T. (2021). Human Skin Aging and the Anti-Aging Properties of Retinol. Biomolecules, 13(11), 1614. https://www.mdpi.com/2218-273X/13/11/161410.    Cianferotti, L., et al. (2007). Vitamin D receptor is essential for normal keratinocyte stem cell function. PNAS, 104(7), 2418–2423. https://doi.org/10.1073/pnas.070288410411.    Pullar, J. M., et al. (2017). The Roles of Vitamin C in Skin Health. Nutrients, 9(8), 866. https://doi.org/10.3390/nu908086612.    Tomaszewicz, V., et al. (2017). Wybrane niedobory pierwiastkowe powodujące wypadanie włosów. 1/2017 (34), 515.13.    PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27601860/14.    ClinicalTrials.gov. https://www.clinicaltrials.gov/study/NCT0597251215.    E-book. Przystanek Uroda – Jak szybko zapuścić włosy. 

Zdrowe włosy zaczynają się od świadomej pielęgnacji Zdrowe, lśniące i mocne włosy to marzenie wielu osób, lecz aby je osiągnąć, potrzebna jest świadoma i kompleksowa pielęgnacja. Podobnie jak skóra, włosy mają swoje indywidualne potrzeby – różnią się strukturą, grubością, kondycją, a także porowatością. Świadomość rodzaju włosów pozwala dobrać odpowiednie metody pielęgnacji i produkty, co bezpośrednio wpływa na ich wygląd, zdrowie i wytrzymałość. Jak dbać o skórę głowy? Jak pielęgnować włosy, by były zdrowe, mocne i pełne blasku? Odpowiedź znajdziesz w poniższym tekście, który krok po kroku opisuje najważniejsze etapy świadomej pielęgnacji. Praktyczne porady na piękne włosy, wskazówki dotyczące codziennej pielęgnacji włosów oraz sprawdzone sposoby na to, jak mieć zdrowe włosy, pomogą Ci stworzyć rutynę idealną dla Twoich potrzeb Rodzaje włosów Włosy, podobnie jak skóra, wymagają odpowiedniej pielęgnacji dostosowanej do ich indywidualnych potrzeb. Można je podzielić ze względu na ich grubość, strukturę oraz kondycję. Bardzo ważna jest również porowatość o której decyduje stopień odchylenia łusek. Choć nie sposób dostrzec tego bez specjalistycznych badań, w praktyce na podstawie dotyku i typowych właściwości można określić rodzaj włosów. Wyróżnia się: włosy niskoporowate - charakteryzują się szczelnie domkniętymi łuskami, które ściśle przylegają do siebie oraz do łodygi włosa. Są gładkie i pełne blasku, a końcówki włosów rzadko się niszczą. Zwykle są proste i wytrzymałe, ale jednocześnie trudne do ułożenia i często brakuje im objętości. włosy średnioporowate - mają cechy włosów niskoporowatych i wysokoporowatych, z lekko odchylonymi łuskami. Mogą być przesuszone i łamliwe a ich końcówki często się rozdwajają. włosy wysokoporowate – mają rozchylone i nierównomiernie rozmieszczone łuski włosów. Bywają osłabione, suche i pozbawione blasku. Do tej grupy należą zwykle włosy kręcone oraz włosy poddawane częstym zabiegom koloryzacji czy rozjaśniania. Świadomość, do której z tych kategorii należą nasze włosy, umożliwia trafny dobór metod pielęgnacji oraz odpowiednich produktów, co bezpośrednio przekłada się na ich kondycję, wygląd i zdrowie. Pielęgnacja włosów krok po kroku Aby włosy były zdrowe, lśniące i mocne, konieczna jest prawidłowa pielęgnacja włosów. Każdy etap – od odpowiedniego mycia, przez stosowanie odżywek i olejowanie, aż po delikatne suszenie i zabezpieczanie końcówek – ma ogromne znaczenie. Równie ważna jest właściwa kolejność nakładania kosmetyków na włosy, która wpływa na skuteczność całej rutyny.  Dobrze ułożony plan pielęgnacji włosów pozwala zadbać o nie w sposób kompleksowy. Oto pielęgnacja włosów krok po kroku, która pomoże Ci poprawić ich kondycję. Mycie włosów To niezwykle ważny krok w pielęgnacji – dba nie tylko o oczyszczanie, ale także o zdrowie skóry głowy, a przy tym wyznacza prawidłową kolejność pielęgnacji włosów. Regularne oczyszczanie reguluje pracę gruczołów łojowych, a tym samym wpływa na prawidłowe wydzielanie sebum. Dzięki temu umyte włosy są świeże, a skóra głowy lepiej przygotowana do wchłaniania składników aktywnych z masek i odżywek. Wielu osobom nasuwa się pytanie: ile razy w tygodniu myć włosy? Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi – wszystko zależy od ich rodzaju, stanu oraz naszego trybu życia. Zalecane jest stosowanie dwuetapowego mycia włosów – podczas pierwszego etapu szampon rozpuszcza nagromadzone zanieczyszczenia, nadmiar sebum i resztki produktów do stylizacji, a podczas drugiego dokładnie je usuwa, delikatnie oczyszczając skórę głowy i włosy. Równie istotny jest sposób, w jaki traktujemy kosmyki włosów po umyciu. Włosy są najbardziej wrażliwe, gdy są mokre, [AJ1] dlatego warto unikać mocnego pocierania ręcznikiem. Zamiast tego najlepiej owinąć je w miękki turban i pozwolić, by materiał delikatnie wchłonął nadmiar wilgoci. Dobrym nawykiem jest również spłukiwanie włosów chłodną wodą, która domyka łuski, nadając im gładkości i blasku. Odżywianie i nawilżanie włosów Po umyciu włosów dobrze jest włączyć do codziennej pielęgnacji włosów produkt, który odżywi pasma od środka – może to być odżywka do włosów albo maska do włosów. Tego typu kosmetyki wspierają regenerację zniszczonych kosmyków i skutecznie ułatwiają rozczesywanie. Na rynku znajdziesz szeroki wybór preparatów dopasowanych do różnych typów włosów, co pomaga dobrać odpowiednie rozwiązanie. Warto kierować się m.in. stopniem porowatości pasm oraz zwracać uwagę na równowagę PEH – w zależności od aktualnych potrzeb wybrać kosmetyk bogaty w proteiny, humektanty lub emolienty. Tak dobrane produkty wspierają świadomą pielęgnację i przyczyniają się do poprawy kondycji włosów. Olejowanie włosów Ten element świadomej pielęgnacji włosów polega na stosowaniu odpowiednich olejów, których zadaniem jest odżywienie naszych pasm. Taki zabieg intensywnie regeneruje, zwiększa ich odporność na uszkodzenia mechaniczne i pomaga zachować piękny wygląd. Olejowanie jest również świetnym sposobem na to, jak dbać o końcówki włosów - są one najbardziej narażone na przesuszenie i łamanie. Jednak by móc w pełni cieszyć się zadbanymi włosami warto stosować oleje na całej długości i dobierać produkt do ich porowatości. Peelingowanie skóry głowy Kondycja włosów w dużej mierze zależy od pielęgnacji skóry głowy – regularne peelingowanie skóry głowy nie tylko usuwa martwe komórki naskórka, lecz także skutecznie wspomaga oczyszczanie włosów z nadmiaru sebum, zanieczyszczeń i pozostałości po kosmetykach do stylizacji. Dodatkowo poprawia krążenie i zwiększa efektywność produktów pielęgnacyjnych.   Rozczesywanie włosów Prawidłowe czesanie odgrywa istotną rolę w ich pielęgnacji. Szczotka do włosów powinna być wyposażona w miękkie, delikatne wypustki – zbyt twarde mogą prowadzić do podrażnień skóry głowy oraz do mechanicznych uszkodzeń włosów. Czesanie włosów najlepiej rozpocząć od końcówek i stopniowo przesuwać się ku górze, żeby uniknąć szarpania i łamania kosmyków.   Ochrona włosów przez wysoką temperaturą i promieniowaniem UV Podstawą jest ograniczenie stylizacji z wykorzystaniem wysokiej temperatury – gorące powietrze suszarki, częste używanie prostownicy lub lokówki mogą powodować uszkodzenia włosów. Dlatego ważne jest stosowanie kosmetyków termo ochronnych dostępnych na rynku np. serum, olejków czy mgiełek. W okresie letnim niezwykle ważna jest także ochrona przed promieniowaniem UV, które wysusza i osłabia pasma. Podczas przebywania na słońcu warto pamiętać o nakryciu głowy oraz stosowaniu odpowiednich kosmetyków z filtrem przeciwsłonecznym. Odpowiednie kosmetyki dla każdego typu włosów Dobrze dobrane kosmetyki mają istotne znaczenie dla zachowania zdrowych, pięknych i gęstych włosów. Każdy ich rodzaj ma inne potrzeby, dlatego warto dopasować formuły i składniki do konkretnego typu. Włosy normalne: nie wymagają skomplikowanej pielęgnacji. Istotna jest profilaktyka – najlepiej sprawdzają się lekkie szampony i odżywki, które nie obciążają pasm, a jednocześnie delikatnie nawilżają i regulują pracę gruczołów łojowych Włosy suche i zniszczone: ważne jest intensywne nawilżanie oraz natłuszczanie włosów. Szczególnie polecane są odżywki z ceramidami o lekko kwaśnym pH, sprzyjającym domykaniu łusek włosa. Dobre rezultaty dają preparaty z proteinami hydrolizowanymi – takimi jak keratyna, jedwab, kolagen czy elastyna. Uzupełnieniem pielęgnacji może być olejowanie czyli regularne stosowanie olejów roślinnych na włosy. Włosy przetłuszczające się: Przy tendencji do szybkiego przetłuszczania kluczowe znaczenie mają kosmetyki normalizujące pracę gruczołów łojowych. Zaleca się łagodne szampony regulujące wydzielanie sebum, pozbawione silikonów, oparte na naturalnych emolientach i hydrolatach. Odżywki powinny być lekkie, stosowane w niewielkiej ilości aby minimalizować ryzyko przetłuszczenia. Korzyści ze stosowania świadomej pielęgnacji włosów Świadoma pielęgnacja włosów wpływa na końcówki, pasma na całej długości oraz kondycję skóry głowy. Odpowiednio dobrana rutyna pielęgnacyjna odżywia cebulki, może stymulować wzrost włosów i pomaga ograniczać ich wypadanie oraz chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi. Dodatkowo pozwala odzyskać naturalny blask, minimalizować zniszczenia i wydobyć naturalny skręt włosów. Dzięki temu włosy wyglądają zdrowo, zachowują blask i pięknie się prezentują. Dbanie o włosy a dieta Zbilansowana dieta ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu[ML2] [AJ3] , kondycji skóry i wyglądu włosów. To ważne, aby codziennie dostarczać wszystkie niezbędne składniki odżywcze w odpowiednich ilościach – w tym białka, zdrowe tłuszcze, witaminy, sole mineralne, węglowodany oraz wodę. Szczególnie korzystne dla włosów i skóry głowy są warzywa, owoce, mięso, jaja, ryby, produkty pełnoziarniste oraz nabiał. Warto wybierać produkty wysokiej jakości i unikać żywności wysoko przetworzonej, która może negatywnie wpływać na organizm, a tym samym na kondycję włosów. Co warto suplementować aby mieć zdrowe włosy Suplementacja, połączona ze prawidłowym i świadomym odżywianiem, skutecznie wspiera kondycję włosów i ich naturalny wygląd. Aby poprawić kondycję włosów, można wspomagać się suplementami diety które zawierają składniki wspierające strukturę włosa, takie jak biotyna – witamina z grupy B, która dzięki zawartości siarki bierze udział w produkcji keratyny, aminokwasy siarkowe (cysteina i metionina) oraz składniki mineralne, m.in. selen, cynk, krzem, miedź i żelazo. Warto jednak pamiętać, że suplementacja powinna być stosowana w przypadku rzeczywistego niedoboru danej witaminy lub składnika mineralnego. Dlatego przed rozpoczęciem kuracji zaleca się wykonanie odpowiednich badań krwi, które pozwolą określić, jakie składniki faktycznie wymagają uzupełnienia. Dzięki temu suplementacja staje się skutecznym i bezpiecznym sposobem na wsparcie zdrowia włosów, wspomagając ich wzrost, regenerację i naturalny blask. Warto zapamiętać: ·         Świadomość rodzaju włosów pozwala dobrać odpowiednią pielęgnację i kosmetyki. ·         Mycie włosów oczyszcza je oraz skórę głowy, reguluje wydzielanie sebum i przygotowuje pasma do dalszej pielęgnacji, a prawidłowa technika mycia zwiększa ich blask i gładkość. ·         Odżywianie, nawilżanie, olejowanie oraz peeling skóry głowy to kluczowe elementy świadomej pielęgnacji, które odżywiają włosy, wzmacniają je, chronią końcówki i poprawiają ich kondycję. ·         Ochrona włosów przed wysoką temperaturą i promieniowaniem UV zabezpiecza je przed uszkodzeniami. ·         Kosmetyki powinny być dopasowane do typu włosów, aby skutecznie wspierały ich zdrowie i wygląd. ·         Zbilansowana dieta, w razie potrzeby uzupełniona suplementacją, pomaga zachować[ML4] [AJ5]  piękny wygląd włosów oraz utrzymać je w dobrej kondycji     Bibliografia Arct, J., & Pytkowska, K. Kosmetologia włosów. Warszawa: 2020. E-book. Przystanek Uroda – Jak szybko zapuścić włosy. Gomolińska, A., & Skotnicka, E. „Olejowanie – moc natury.” Les Nouvelles Esthétiques (LNE), 2018, nr 3, s. 100–105. Niedziałek, A. Robię włosing. Warszawa: 2021. Wiśniewska, J. „Okiem kosmetologa. Pielęgnacja włosów: o tym należy pamiętać.” Aptekarski.com.Dostęp: https://aptekarski.com/artykul/okiem-kosmetologa-pielegnacja-wlosow-o-tym-nalezy-pamietac [dostęp: 24.07.2024]. E-book. Wiśniewska, A. Jak prawidłowo dbać o włosy i skórę głowy?

Masz spory problem na głowie?Widzisz stale powiększające się zakola i nie wiesz, jak im przeciwdziałać? A może chcesz zadziałać z wyprzedzeniem, jeszcze zanim się pojawią? Zobacz, jak możesz to zrobić!

Masz spory problem na głowie?Wraz z nadejściem menopauzy zauważyłaś znaczne pogorszenie kondycji włosów i ich zwiększone wypadanie? Winne mogą być hormony! Zobacz, dlaczego tak się dzieje i jak temu przeciwdziałać.

Masz spory problem na głowie?Twoje włosy straciły blask i sprężystość, a po każdym czesaniu widzisz ich więcej na szczotce niż na głowie? To znak, że pora zająć się tym problemem i zadbać o ich kondycję! Sprawdź, jak to zrobić!

Odwodnienie to stan nadmiernej utraty wody i elektrolitów z organizmu. Brak odpowiedniego nawodnienia może negatywnie wpływać na homeostazę i prowadzić do zaburzeń funkcjonowania organizmu. Jak rozpoznać odwodnienie, jakie są jego główne przyczyny, jak można je leczyć oraz jakie kroki podjąć, aby mu zapobiec?Odwodnienie, czyli niedobór płynów i elektrolitów w organizmie może prowadzić do poważnych zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Właściwa podaż płynów wspiera utrzymanie równowagi, prawidłowy przebieg procesów metabolicznych i funkcji życiowych, dlatego tak ważne jest dostarczanie organizmowi niezbędnej ilości płynów. W artykule omówiono przyczyny, objawy oraz sposoby postępowania i zapobiegania odwodnieniu.Rola wody w organizmieWoda jako kluczowy składnik organizmu człowieka stanowi 55-65% masy ciała osoby dorosłej, z czego większość znajduje się w komórkach ciała, a reszta to płyn pozakomórkowy. Z kolei woda u niemowląt stanowi ok. 75 % masy ciała, a u osób starszych zawartość wody w organizmie zmniejsza się do 50 %. Woda zapewnia prawidłowe funkcjonowanie i przebieg wielu procesów życiowych. Jest niezbędna w transporcie składników odżywczych, wspiera trawienie i umożliwia wydalanie produktów przemiany materii i toksyn. Bierze udział w wielu procesach metabolicznych, reguluje temperaturę ciała oraz pomaga utrzymać równowagę kwasowo-zasadową i uczestniczy w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej. Zachowanie równowagi pomiędzy spożyciem i utratą wody oraz elektrolitów jest istotne dla prawidłowego funkcjonowania. Organizm utrzymuje tę równowagę poprzez mechanizmy regulacyjne w mózgu, nerkach i układzie hormonalnym. Gdy organizm traci więcej wody i elektrolitów niż jest w stanie uzupełnić, równowaga płynów jest zaburzona, co może negatywnie wpływać na homeostazę organizmu, a także potencjalnie prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Dlatego brak wody w organizmie jest poważnym problemem.Ile wody dziennie należy wypijać?Zdrowy, dorosły człowiek powinien wypijać 1,5-2,5 litrów wody na dzień. Zalecana ilość spożycia wody jest jednak zależna od wielu czynników, takich jak płeć, wiek, masa ciała, warunki atmosferyczne i poziomu aktywności fizycznej. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zaleca 2,5l wody dziennie dla mężczyzn i 2l wody dziennie dla kobiet. Zapotrzebowanie na płyny wzrasta w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego lub wysokich temperatur nawet do 4-5 litrów w ciągu dnia. Zapotrzebowanie na wodę zwiększa się również wraz ze wzrostem wartości energetycznej diety ze względu na większe ilości składników odżywczych do metabolizowania. Ze względu na wyższe ryzyko odwodnienia szczególną uwagę na właściwe nawodnienie powinno się zwrócić wśród starszych osób, zwłaszcza w trakcie upałów.Czym jest odwodnienie?Odwodnienie to stan zmniejszonej objętości płynu w organizmie spowodowany nadmierną utratą płynów i lub ich niedostateczną podażą. Definiowane jest najczęściej jako utrata wody skutkująca spadkiem masy ciała o 1–2%. W zależności od przyczyn i skutków odwodnienie może być hipotoniczne, izotoniczne lub hipertoniczne. Odwodnienie hipotoniczne to stan, w którym organizm traci więcej sodu niż wody przez co równowaga elektrolitowa jest zaburzona i dochodzi do obniżenia osmolalności osocza. Jego główną przyczyną jest nadmierna utrata płynów zawierających elektrolity, co może wystąpić w wyniku intensywnego pocenia się, wymiotów, biegunki lub stosowania leków moczopędnych. Stężenie sodu w surowicy wynosi < 135 mmol/l.Odwodnienie izotoniczne to zaburzenie wodno-elektrolitowe, w którym występuje proporcjonalna utrata zarówno wody, jak i elektrolitów, co prowadzi do zmniejszenia objętości krwi. Stężenie sodu w surowicy wynosi 135–145 mmol/lOdwodnienie hipertoniczne to stan, w którym jest za mało wody w organizmie, czyli stan, w którym straty wody są wyższe od strat sodu. Na skutek większej straty wody niż elektrolitów przez organizm następuje wzrost stężenia sodu we krwi, czyli hipernatremia i zwiększenie osmolalności osocza. Stężenie sodu w surowicy wynosi > 145 mmol/. Stopnie odwodnieniaWyróżnia się różne stopnie odwodnienia: łagodne, umiarkowane i ciężkie, a objawy odwodnienia są zróżnicowane i zależą zarówno od jego przyczyny, jak i stopnia zaawansowania. Wraz ze wzrostem procentowej utraty masy ciała, mogą pojawiać się różne dolegliwości o różnym nasileniu. •    odwodnienie na poziomie 1-2% - pogorszenie funkcji poznawczych i pamięci, obniżenie wydolności fizycznej i zdolności psychomotorycznych, zmniejszenie apetytu, pogorszenie nastroju•    odwodnienie na poziomie 3-4% - dalsze zaburzenia wydolności fizycznej, drażliwość, bóle głowy, senność, zaburzenia koncentracji, wzrost temperatury ciała i częstości oddechu•    odwodnienie na poziomie ≥8% - może być przyczyną zgonu Przyczyny odwodnienia organizmuOdwodnienie może być wynikiem różnych czynników, może wystąpić na skutek nadmiernej utraty płynów z organizmu, jak i ich zbyt małego spożycia. Najczęstszymi przyczynami odwodnienia są wymioty, nadmierne pocenie się, biegunka, gorączka, leki moczopędne, alkohol, niektóre choroby przewlekłe, a także po prostu zbyt małe spożycie wody.Kto jest szczególnie narażony na odwodnienie?Szczególnie narażone na odwodnienie są niemowlęta, dzieci, osoby starsze oraz osoby chore przewlekle, dlatego ważne jest regularne spożywanie płynów i monitorowanie objawów niedoboru wody w organizmie. Organizm dziecka zawiera więcej wody niż organizm osoby dorosłej, dlatego nawet niewielka utrata płynów może prowadzić do odwodnienia. Niemowlęta mogą szybko odwodnić się pod wpływem wysokiej temperatury, biegunek lub niewłaściwego żywienia. Małe dzieci z kolei często nie potrafią jasno komunikować pragnienia, co dodatkowo zwiększa ryzyko niedoboru płynów. U osób starszych występuje osłabione odczuwanie pragnienia ze względu na mniejszą zawartość wody w organizmie, co sprawia, że rzadziej sięgają po wodę. Dodatkowo mogą świadomie ograniczać spożycie płynów np. przez problemy z poruszaniem się. W związku z tym skutki odwodnienia u osób starszych mogą pojawiać się szybciej, dlatego tak ważne jest regularne kontrolowanie przyjmowania płynów i szybka reakcja w razie ich niedoboru.Objawy odwodnienia organizmu. Jak rozpoznać odwodnienie? (objawy u dzieci i dorosłych)Jakie mogą być skutki picia zbyt małej ilości wody? Początkowe symptomy odwodnienia bywają łagodne, jak pragnienie czy suchość w ustach. Jednak przy większym odwodnieniu mogą pojawić się poważniejsze dolegliwości, które wpływają na funkcjonowanie organizmu, w tym układu nerwowego, krążenia, a także pracę narządów. Jakie są najczęstsze objawy odwodnienia i kiedy należy reagować? Objawy odwodnienia u dziecka: oznaki i objawy odwodnienia u dziecka różnią się w zależności od jego stopnia: łagodnego, umiarkowanego lub ciężkiego. Niemowlęta tracą więcej masy ciała przy tym samym poziomie odwodnienia, ponieważ ich organizm zawiera 70–80% wody, w porównaniu do 60–65% u starszych dzieci. Podział odwodnienia według stopnia zaawansowania: -odwodnienie łagodne•    brak istotnych zmian: stan psychiczny, tętno, ciśnienie i oddychanie pozostają bez zmian•    możliwe niewielkie zmniejszenie ilości wydalanego moczu-odwodnienie umiarkowane i ciężkieobjawy fizyczne:•    przyspieszone bicie serca•    przyspieszony oddech•    zapadnięte oczy, zmniejszona ilość łez lub ich brak w przypadku ciężkiego odwodnienia•    zapadnięte ciemiączko u niemowląt •    ilość moczu wyraźnie zmniejszona, a w przypadku ciężkiego odwodnienia skąpomocz lub bezmocz•    możliwy jest spadek ciśnienia krwi przy ciężkim odwodnieniuobjawy psychiczne:•    apatia, drażliwość, a w przypadku ciężkiego odwodnienia letarg, zaburzona świadomość, brak reakcji na bodźceobjawy neurologiczne:•    możliwe lekkie zaburzenia koordynacji i percepcji, a nawet w przypadku ciężkiego odwodnienia mogą wystąpić głębokie zaburzenia świadomości, a także ryzyko utraty przytomnościObjawy odwodnienia u osób dorosłych: objawy i oznaki odwodnienia organizmu różnią się w zależności od jego stopnia: łagodnego, umiarkowanego lub ciężkiego. Już łagodne odwodnienie może zaburzać funkcjonowanie organizmu, umiarkowane może prowadzić do poważnych konsekwencji, a odwodnienie ciężkie wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Jak sprawdzić, czy jest się odwodnionym? Zwróć uwagę na te objawy odwodnienia u dorosłego:Odwodnienie łagodneObjawy fizyczne:•    suchość śluzówek•    suchość w ustach, pragnienie•    zaczerwienie i utrata elastyczności skóry•    zagęszczenie krwi (wzrost hematokrytu)•    łagodne zmiany ciśnienia krwi i nieznaczne przyspieszenie tętna•    ogólne osłabienie•    zaburzenia ze strony układu pokarmowego: nudności, zaparciaObjawy psychiczne:•    znużenie•    osłabienie apetytu•    apatiaObjawy neurologiczne:•    bóle głowy i obniżona koncentracja•    światłowstręt   Odwodnienie umiarkowane i ciężkie: Objawy fizyczne:•    zwiększona suchość śluzówek, •    znaczne osłabienie•    zmiany ciśnienia krwi i przyspieszenie tętna•    pogłębiające się zaburzenia krążenia, a nawet ryzyko zgonu•    zaburzenia ze strony układu pokarmowego: wymioty, nasilone nudności, zaparcia•    zaburzenia elektrolitowe prowadzące do skurczy mięśni, arytmiiObjawy psychiczne:•    pogłębiające się zmęczenie i znużenie•    drażliwość•    w przypadku ciężkiego odwodnienia apatia, brak reakcji na bodźce•    zaburzenia świadomości•    Objawy neurologiczne:•    pogłębiające się problemy z koncentracją, spowolniona mowa•    nasilone bóle głowy•    halucynacje•    utrata przytomności Jak wygląda człowiek odwodniony?W przypadku odwodnienia organizmu pojawiają się objawy skórne odwodnienia, takie jak suchość skóry, występuje także suchość błon śluzowych, widoczne jest zmęczenie i osłabienie. W ciężkich przypadkach może dojść do poważnych zaburzeń świadomości i funkcji życiowych. Warto zwrócić uwagę jak wygląda człowiek odwodniony? Gdy jest niski poziom wody w organizmie pojawiają się takie symptomy:•    zmęczony wygląd, drażliwość•    skóra – sucha, mniej elastyczna•    oczy – suche, zapadnięte, może wystąpić brak łez•    usta i błony śluzowe – suche, spierzchnięte, mogą pojawić się pęknięcia. •    tętno i oddech – mogą być przyspieszone•    mocz - w łagodnym odwodnieniu ciemniejszy i rzadszy, w ciężkim – skąpomocz lub brak oddawania moczuSkutki niedoboru wody w organizmieUtrata 2–3% płynów prowadzi do zagęszczenia krwi, pojawia się suchość śluzówek, a także pierwsze objawy neurologiczne odwodnienia, takie jak obniżona koncentracja, bóle głowy, znużenie i światłowstręt. Wraz z nasilaniem odwodnienia pojawiają się zaburzenia świadomości, halucynacje i utrata przytomności. Przy przewlekłym odwodnieniu organizm adaptuje się i zmniejsza się produkcja moczu (do 350 ml na dobę), co zwiększa ryzyko kamicy nerkowej i niewydolności nerek. Ostre odwodnienie może prowadzić do niewydolności krążeniowo-oddechowej, a w konsekwencji nawet do zgonu. Jakie mogą być, więc skutki odwodnienia? Przewlekłe odwodnienie może mieć związek z chorobami nerek takimi jak m.in. kamica nerkowa, zakażenia dróg moczowych, rak pęcherza, a także rakiem jelita grubego, udarem mózgu, nadciśnieniem, chorobami przyzębia i zaćmą.Jak szybko się nawodnić? Co najlepiej nawadnia?W przypadku odwodnienia, intensywnego wysiłku fizycznego, wysokich temperatur, biegunki czy wymiotów szybkie nawodnienie organizmu jest kluczowe. Co pić na odwodnienie? Ważne jest regularne zwiększenie ilości spożywanych płynów małymi porcjami lub stosowanie szybko nawadniających płynów elektrolitowych w zależności od zapotrzebowania organizmu, rodzaju odwodnienia, rodzaju uprawianego sportu, przyczyny odwodnienia. Do najlepiej i szybko nawadniających napojów elektrolitowych należą woda kokosowa, która zawiera naturalne elektrolity, izotoniki, hipotoniki i hipertoniki. Przykładowo niektóre napoje hipotoniczne mogą nawadniać 3 razy szybciej niż woda.Jak prawidłowo postępować w  przypadku odwodnienia? Kiedy trzeba udać się do szpitala?Często w internecie pojawiają się pytania jakie są leki na odwodnienie? Czy są jakieś tabletki na odwonienie organizmu? Postępowanie w przypadku odwodnienia zależy od jego stopnia zaawansowania, przyczyny oraz stanu pacjenta. Aby skutecznie działać w przypadku odwodnienia, należy szybko uzupełnić płyny i zidentyfikować przyczynę ich utraty, żeby zapobiec dalszym konsekwencjom zdrowotnym i nie doprowadzić do skrajnego odwodnienia. Jeśli odwodnienie jest łagodne i występuje np. na skutek upału lub intensywnego wysiłku fizycznego prawdopodobnie wystarczy szybkie uzupełnienie strat wody i elektrolitów za pomocą wody lub napojów elektrolitowych. Jeśli występują silne zawroty głowy, przyspieszone tętno, skąpomocz lub wymioty, konieczna jest konsultacja lekarska i np. dożylne uzupełnienie niedoboru płynów. Jak zapobiegać odwodnieniu? (po biegunce i wymiotach, w czasie upałów)Po biegunce i wymiotach najważniejsze jest uzupełnienie wody i elektrolitów, a w czasie upałów ważne jest regularne nawadnianie i unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce. Jeśli odwodnienie się nasila, konieczna może być konsultacja lekarska. Warto za to wcielić w życie następujące wskazówki:•    Pij wodę regularnie, nie czekając na uczucie pragnienia.•    Ustal sobie rutynę nawodnienia, a w razie potrzeby korzystaj z przypomnień np. aplikacji lub alarmów.•    Zwiększ picie wody, szczególnie w trakcie wysokiej temperatury, ekspozycji na słońce i wysiłku fizycznego.•    Jeśli dużo się pocisz, uprawiasz sport lub masz objawy odwodnienia sięgnij po elektrolity na odwodnienie.•    Monitoruj kolor moczu – jasny oznacza prawidłowe nawodnienie, ciemny może wskazywać na niedobór wody w organizmie.Warto zapamiętać:•    Odwodnienie to stan utraty wody i elektrolitów, który zaburza funkcjonowanie organizmu.•    Woda stanowi 55–65% masy ciała, a jej odpowiednia ilość wspiera metabolizm, transport składników odżywczych i regulację temperatury.•    Dziennie zaleca się spożycie 2–2,5 l wody, a w upały i przy wysiłku nawet 4–5 l.•    Najbardziej narażone na odwodnienie są niemowlęta, dzieci, osoby starsze i chorzy przewlekle, ze względu na większe ryzyko zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej.•    Jeśli chcesz szybko się nawodnić: sięgnij po płyny elektrolitowe, wodę kokosową lub izotoniki.•    Jak zapobiegać odwodnieniu?-Pij wodę regularnie – nie czekaj na pragnienie.-Monitoruj kolor moczu – ciemny oznacza niedobór płynów.-Zwiększ spożycie płynów w upały, przy wysiłku oraz po biegunce i wymiotach.•    Odwodnienie objawia się fizycznie poprzez suchość śluzówek, osłabienie i przyspieszone tętno, neurologicznie powoduje bóle głowy, zaburzenia koncentracji, halucynacje i utratę przytomności, objawy psychiczne odwodnienia to m.in. drażliwość, apatia i dezorientacja,•    W przypadku ciężkiego odwodnienia (omdlenia, skąpomocz, zaburzenia świadomości) konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna! Źródła1.    Albasheer OB, Hakami A, Al Faqih AA, Akkam I, Soraihy SK, Mathary A, Alharbi AA, Yaqoub M, Alotayfi MA. Awareness of dehydration state and fluid intake practice among adults population in the Jazan Region of Saudi Arabia, 2019. J Nutr Sci. 2021 Oct 4;10:e84. doi: 10.1017/jns.2021.81. PMID: 34733496; PMCID: PMC8532066.2.    American College of Sports Medicine, Sawka, M. N., Burke, L. M., Eichner, E. R., Maughan, R. J., Montain, S. J., & Stachenfeld, N. S. (2007). American College of Sports Medicine position stand. Exercise and fluid replacement. Medicine and science in sports and exercise, 39(2), 377–3903.    Arca KN, Halker Singh RB. Dehydration and Headache. Curr Pain Headache Rep. 2021 Jul 15;25(8):56. doi: 10.1007/s11916-021-00966-z. PMID: 34268642; PMCID: PMC8280611.4.    Ciechanowski K.: Hipo- i Hipernatremia – przyczyny i zasady terapii. Forum Nefrologiczne 2011, vol. 4, no 4, 362–366.5.    Daley SF, Avva U. Pediatric Dehydration. [Updated 2024 Jun 8]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.6.    Dymarska E., Janczar-Smuga M.: Woda, jako niezbędny składnik pokarmowy w żywieniu osób w podeszłym wieku. PRACE NAUKOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU. nr 461, 2016.7.    El-Sharkawy AM, Sahota O, Lobo DN. Acute and chronic effects of hydration status on health. Nutr Rev. 2015 Sep;73 Suppl 2:97-109. doi: 10.1093/nutrit/nuv038. PMID: 26290295.8.    https://diety.nfz.gov.pl/porady/zdrowe-nawyki/odpowiednie-nawodnienie-klucz-do-dobrego-zdrowia?highlight=WyJuYXdvZG5pZW5pZSJd [dostęp: 10.03.2025]9.    https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/pij-wiecej-wody [dostęp: 13.03.2025]10.    Idasiak-Piechocka Ilona.: Odwodnienie – patofizjologia i klinika. Forum Nefrologiczne 2012, vol. 5, no 1, 73–78.11.    Jośko-Ochojska J., Spandel L., Brus R.: Odwodnienie osób w podeszłym wieku jako problem zdrowia publicznego. Hygeia Public Health 2014, 49(4): 712-71712.    Karowicz-Bilińska Agata.: Woda i jej znacznie dla organizmu kobiety. Ginekol Pol. 2011, 82, 455-45913.    Kędziora-Kornatowska K, Zielińska-Tomczak Ł, Kornatowski M, Muszalik M. Czynniki ryzyka występowania odwodnienia wśród osób starszych. Gerontologia Polska. 2017; 25(2): 68–74.14.    Mahendra. A. (2023). An overview on electrolytes: Its importance, function, and imbalances, Clin Nutr Hosp Diet., 43(1), 1-215.    Munteanu C, Teoibas-Serban D, Iordache L, Balaurea M, Blendea CD. Water intake meets the water from inside the human body – physiological, cultural, and health perspectives - Synthetic and Systematic literature review. Romanian Association of Balneology. 2021.16.    Mziray M., Siepsiak M., Żuralska R., Modlińska A., Domagała P.: Woda istotnym składnikiem pokarmowym diety osób w wieku podeszłym. Probl Hig Epidemiol 2017, 98(2): 118-124.17.    Nishi, S.K., Babio, N., Paz-Graniel, I. et al. Water intake, hydration status and 2-year changes in cognitive performance: a prospective cohort study. BMC Med 21, 82 (2023). https://doi.org/10.1186/s12916-023-02771-418.    Perrier, E.T., Armstrong, L.E., Bottin, J.H. et al. Hydration for health hypothesis: a narrative review of supporting evidence. Eur J Nutr 60, 1167–1180 (2021). https://doi.org/10.1007/s00394-020-02296-z19.    Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H. Normy żywienia dla populacji Polski – 2024 r. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny. 31 grudnia 2024, 145-154.20.    Shaheen NA, Alqahtani AA, Assiri H, Alkhodair R, Hussein MA. Public knowledge of dehydration and fluid intake practices: variation by participants' characteristics. BMC Public Health. 2018 Dec 5;18(1):1346. doi: 10.1186/s12889-018-6252-5. PMID: 30518346; PMCID: PMC6282244.21.    Taylor K, Tripathi AK, Jones EB. Adult Dehydration. [Updated 2022 Oct 3]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.22.    Wiśniewska K, Okręglicka K. Wpływ odwodnienia organizmu na funkcje poznawcze. Med Og Nauk Zdr. 2021; 27(4): 372–378. doi: 10.26444/ monz/142618

Z badań wynika, że Polacy nie nawadniają się wystarczająco. Ponad 80% z nas spożywa zbyt mało wody, a co 10 w ogóle jej nie pije4!Warto przy tym wspomnieć, że odwodnienie jest szczególnie groźne podczas upałów i dla osób uprawiających sport, a do jego nieoczywistych objawów należą m.in.: zaparcia, zawroty i bóle głowy oraz sucha skóra.

Wypryski, niedoskonałości i bolesne grudki - problemy skórne potrafią skutecznie uprzykrzyć życie. Mało tego - uwielbiają pokazywać się w najmniej oczekiwanym momencie. Na szczęście istnieją sprawdzone sposoby, które wspierają w tej nierównej walce.

Boisz się, że kurze łapki i lwia zmarszczka niedługo zaproszą na Twoją twarz kolejnych znajomych? Sprawdź jak zatrzymać młodość skóry na dłużej z pomocą naukowo udowodnionych rozwiązań!

Kolagen jest najbardziej powszechnym białkiem występującym w organizmie człowieka, odpowiadającym za strukturę i wytrzymałość wielu tkanek. Po około 25. roku życia produkcja tego związku zaczyna stopniowo zmniejszać się. Dodatkowo istnieje szereg czynników związanych ze stylem życia, które mogą niszczyć włókna kolagenowe. Z artykułu dowiesz się także jak wspomóc produkcję kolagenu w organizmie. Wstęp:Jednym ze związków mogących wspierać zdrowie i wygląd skóry jest kolagen, nazywany „białkiem młodości”. Białko kolagenowe występuje w wielu miejscach w naszym ciele np. w skórze, kościach, ścięgnach, mięśniach czy naczyniach krwionośnych. Struktura białka kolagenowego może być zróżnicowana w zależności od funkcji i miejsca występowania. W związku z tym wyróżnia się różne typy kolagenu o odmiennych właściwościach. W naszym organizmie najpopularniejszy jest typ I, II i III. Dla przykładu w skórze dominuje kolagen typu I, z kolei kolagen typu II jest tym dominującym w chrząstce stawowej.Utrata kolagenu – czynniki, które ją powodująNa utratę kolagenu mogą wpływać czynniki wewnętrzne (genetyka, zmiany hormonalne) lub czynniki zewnętrzne, czyli te związane z naszym stylem życia. Nadmierne narażenie na promieniowanie UV, zanieczyszczone powietrze oraz palenie tytoniu generują wolne rodniki, których nadmiar prowadzi do stresu oksydacyjnego i aktywacji enzymów niszczących kolagen. Jakość i ilość kolagenu w organizmie w dużym stopniu uzależniona jest także od prawidłowego odżywiania. Dieta uboga w antyoksydanty i białko, a obfitująca w żywność bogatą w cukry proste będzie sprzyjała degradacji „białka młodości”. Kolagen a alkohol? To fatalne połączenie. Nadużywanie alkoholu również może prowadzić do destrukcji kolagenu. Niekorzystny wpływ będą miały także stany zapalne, niedostateczna ilość snu oraz przewlekły stres. Zarówno unikanie aktywności fizycznej, jak i nadmierny wysiłek fizyczny mogą wiązać się z utratą kolagenu. Synteza kolagenu a procesy starzeniaDo około 25. roku życia proces wytwarzania kolagenu przeważa nad procesami jego degradacji. Wraz z wiekiem zdolność do syntezy kolagenu maleje, a procesy degradacji nasilają się. Doprowadza to do spadku poziomu kolagenu w naszym ciele o około 1-1,5% rocznie. Proces ten ulega znacznemu przyspieszeniu w okresie menopauzy na skutek zmian hormonalnych.Jak ograniczyć niszczenie kolagenu w organizmie?Chociaż fizjologiczne starzenie się jest uwarunkowane genetycznie, starzeniu zewnętrznemu można zapobiegać. Kluczowa jest wiedza na temat tego co niszczy kolagen w organizmie, a następnie zadbanie o wiele elementów związanych ze stylem życia. Podstawą powinno być unikanie używek takich jak papierosy oraz alkohol. W związku z negatywnym wpływem promieniowania UV na degradację kolagenu należy ograniczyć ekspozycję na słońce oraz stosować filtry przeciwsłoneczne. W diecie powinno unikać się spożywania dużych ilości produktów zawierających cukry proste. Jadłospis powinien z kolei obfitować w produkty będące źródłem antyoksydantów, które neutralizacją wolne rodniki niszczące kolagen jak np. warzywa czy owoce. Istotne jest również zadbanie o odpowiedni czas snu, redukcję stresu oraz regularną aktywność fizyczną.Jakie są objawy niedoboru kolagenu?Potocznie nazywany „niedobór kolagenu” może wynikać ze starzenia organizmu lub/i narażenia na czynniki wpływające na jego destrukcję. Kolagen w skórze stanowi główny komponent strukturalny. Utrata kolagenu wraz z wiekiem jest wyraźnie powiązana z pogorszoną kondycją skóry. Pierwsze skutki tzw. niedoboru kolagenu będą widoczne w postaci spadku elastyczności i jędrności skóry, a z czasem pojawiających się drobnych linii i zmarszczek. Osłabione i rozdwajające się włosy oraz paznokcie należą do charakterystycznych objawów „niedoboru kolagenu”. Oprócz zmian w wyglądzie skóry, włosów i paznokci dochodzić może do poważniejszych następstw np. do pogorszenia funkcjonowania stawów czy kości. Jak pobudzić skórę do produkcji kolagenu?Fibroblasty są komórkami tkanki łącznej występującymi w skórze właściwej, które są odpowiedzialne za produkcję kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Suplementacja peptydów kolagenowych oprócz dostarczania aminokwasów do budowy włókien kolagenowych, może również stymulować fibroblasty do produkcji kolagenu wewnątrz organizmu. Aktywność fizyczna poprzez polepszanie krążenia może poprawiać pracę różnych komórek, w tym fibroblastów. Warto również skonsultować się z kosmetologiem lub dermatologiem w celu dobrania odpowiednich zabiegów i produktów do pielęgnacji, mogących przyczyniać się do pobudzenia skóry do produkcji kolagenu. Jak wspomóc produkcję kolagenu w organizmie? – źródła kolagenu w pożywieniuPrzede wszystkim, aby zachodziła synteza kolagenu niezbędne jest dostarczanie białka, które będzie źródłem aminokwasów do syntezy włókien kolagenowych. Dodatkowo podczas procesu produkcji tego związku wykorzystywane są różne witaminy i składniki mineralne. Dlatego tak ważne jest dbanie o różnorodną i odżywczą dietę. W żywności kolagen znajduje się wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Do produktów zawierających kolagen należą m.in. kurze łapki, kości, żelatyna i produkty powstałe na jej bazie, podroby, ryby i jaja. W związku z popularnością „białka młodości” w ostatnim czasie do łask powróciły długo gotowane wywary na kościach i chrząstkach jak np. rosół.Istnieją również składniki, które są istotne dla syntezy kolagenu i/lub chronią przed jego degradacją. Oprócz właściwości przeciwutleniających witamina C odgrywa szczególnie ważną rolę w produkcji kolagenu. Duże ilości tego związku znajdują się w natce pietruszki, czarnej porzeczce, czerwonej papryce czy owocach cytrusowych. Warto, aby w diecie znajdowały się również produkty zawierające witaminę E, która bierze udział w biosyntezie kolagenu oraz znacząco hamuje jego rozkład. Do ważnych składników dla tego białka należą również cynk, miedź, żelazo, krzem oraz witamina A. Jak uzupełnić kolagen? – Suplementacja kolagenuNa rynku istnieją różne rodzaje kolagenu, który można stosować doustnie. Suplementy z kolagenem mogą różnić się między sobą formą podania, dawką, pochodzeniem surowca oraz dodatkami. W ostatnim czasie dużą popularnością cieszy się kolagen rybi (zwany również kolagenem morskim). Interesujące efekty są także obserwowane po suplementacji kolagenem wołowym i wieprzowym. Bardzo dobrą przyswajalnością charakteryzuje się hydrolizowany kolagen w formie peptydów. Preparaty z kolagenem często wzbogacane są różnymi składnikami, które dodatkowo stymulują biosyntezę kolagenu (np. wit. C, cynk). Dawkowanie powinno być indywidualnie dobrane na podstawie potrzeb i celów. Warto zwracać uwagę na skład i jakość suplementów kolagenowych.Suplementacja kolagenu może przynieść różne korzyści dla zdrowia i urody. Chcąc opóźnić procesy starzenia skóry można uzupełnić kolagen w skórze poprzez suplementację peptydów kolagenowych, które dzięki niskiej masie cząsteczkową są łatwo wchłaniane. Badania sugerują, że suplementy kolagenowe po podaniu doustnym poprawiają jędrność, elastyczność i nawilżenie skóry. Dodatkowo mogą zmniejszać widoczność zmarszczek i szorstkość skóry. Kolagen w stawach stanowi istotny element ich struktury. Peptydy kolagenowe mogą być, więc pomocne w uzupełnianiu kolagenu w stawach i dzięki temu poprawiać ich ruchomość, zmniejszać sztywność oraz ból.Warto zapamiętać: 1. Kolagen w organizmie człowieka jest najbardziej powszechnym białkiem. 2. Starzenie organizmu wpływa na zmniejszenie produkcji kolagenu i nasilenie procesów degradacyjnych. 3. Wiele działań związanych ze stylem życia może doprowadzać do niszczenia kolagenu jak np. nadmierne opalanie się, palenie papierosów, stres czy spożywanie alkoholu i dużych ilości żywności bogatej w cukry proste.4. Istnieje kilka składników, które są istotne dla syntezy kolagenu (np. wit. C, cynk). W związku z tym szczególnie istotne jest zadbanie o codzienną dietę, bogatą w różne witaminy i składniki mineralne.5. W odbudowie kolagenu w organizmie pomocna może okazać się suplementacja. Warto wybierać peptydy kolagenowe, które są wysoko przyswajalne. Źródła1. Al-Atif, H. (2022). Collagen Supplements for Aging and Wrinkles: A Paradigm Shift in the Fields of Dermatology and Cosmetics. Dermatology practical & conceptual, 12(1), e2022018. Arct, J., Wrońska, L. & Pytkowska, K. (2018). Wpływ dymu tytoniowego na skórę. Polish Journal of Cosmetology, 21(1), 20-24. Barati, M., Jabbari, M., Navekar, R., Farahmand, F., Zeinalian, R., Salehi-Sahlabadi, A., Abbaszadeh, N., Mokari-Yamchi, A. & Davoodi, S. H. (2020). Collagen supplementation for skin health: A mechanistic systematic review. Journal of cosmetic dermatology, 19(11), 2820–2829. Bolke, L., Schlippe, G., Gerß, J. & Voss, W. (2019). A Collagen Supplement Improves Skin Hydration, Elasticity, Roughness, and Density: Results of a Randomized, Placebo-Controlled, Blind Study. Nutrients, 11(10), 2494. Borumand, M. & Sibilla, S. (2015). Effects of a nutritional supplement containing collagen peptides on skin elasticity, hydration and wrinkles. J Med Nutr Nutraceut, 4(1), 47-53. Ganceviciene, R., Liakou, A. I., Theodoridis, A., Makrantonaki, E. & Zouboulis, C. C. (2012). Skin anti-aging strategies. Dermato-endocrinology, 4(3), 308–319. García-Coronado, J. M., Martínez-Olvera, L., Elizondo-Omaña, R. E., Acosta-Olivo, C. A., Vilchez-Cavazos, F., Simental-Mendía, L. E. & Simental-Mendía, M. (2019). Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. International orthopaedics, 43(3), 531–538. Goodman, G. D., Kaufman, J., Day, D., Weiss, R., Kawata, A. K., Garcia, J. K., Santangelo, S. & Gallagher, C. J. (2019). Impact of Smoking and Alcohol Use on Facial Aging in Women: Results of a Large Multinational, Multiracial, Cross-sectional Survey. The Journal of clinical and aesthetic dermatology, 12(8), 28–39. Kaziród, K., Hunek, A., Zapała, M., Wiśniewska-Skomra, J., Chmielarz, K., Tylutka, K. & Hapon, A. (2023). Collagen supplementation-does it bring real benefits?. Quality in Sport, 13(1), 88-107. Khatri, M., Naughton, R. J., Clifford, T., Harper, L. D. & Corr, L. (2021). The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise: a systematic review. Amino acids, 53(10), 1493–1506. León-López, A., Morales-Peñaloza, A., Martínez-Juárez, V. M., Vargas-Torres, A., Zeugolis, D. I. & Aguirre-Álvarez, G. (2019). Hydrolyzed collagen—sources and applications. Molecules, 24(22), 4031. Liu, D., Nikoo, M., Boran, G., Zhou, P. & Regenstein, J. M. (2015). Collagen and gelatin. Annual review of food science and technology, 6, 527–557. Campos, L. D., Santos Junior, V. A., Pimentel, J. D., Carregã, G. L. F. & Cazarin, C. B. B. (2023). Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of the literature. Heliyon, 9(4), e14961. Lupu, M. A., Gradisteanu Pircalabioru, G., Chifiriuc, M. C., Albulescu, R. & Tanase, C. (2020). Beneficial effects of food supplements based on hydrolyzed collagen for skin care (Review). Experimental and therapeutic medicine, 20(1), 12–17. Park, K. (2015). Role of micronutrients in skin health and function. Biomolecules & therapeutics, 23(3), 207–217. Paul, C., Leser, S. & Oesser, S. (2019). Significant Amounts of Functional Collagen Peptides Can Be Incorporated in the Diet While Maintaining Indispensable Amino Acid Balance. Nutrients, 11(5), 1079. Pu, S. Y., Huang, Y. L., Pu, C. M., Kang, Y. N., Hoang, K. D., Chen, K. H. & Chen, C. (2023). Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 15(9), 2080. Reilly, D.M. & Lozano, J. (2021). Skin collagen through the lifestages: importance for skin health and beauty. Plastic and Aesthetic Research, 8:2. Tu, Y. & Quan, T. (2016). Oxidative stress and human skin connective tissue aging. Cosmetics, 3(3), 28. Żelaszczyk, D., Waszkielewicz, A. & Marona, H. (2012). Kolagen–struktura oraz zastosowanie w kosmetologii i medycynie estetycznej. Estetol. Med. Kosmetol, 2(1), 14-20.

Czym kierować się przy wyborze kolagenu? Poradnik dotyczący źródła, rodzaju i formy suplementacji. Wielu z nas marzy o doskonałym wyglądzie, błyszczących włosach, zdrowych stawach, lecz upływ czasu negatywnie wpływa na gładkość i jędrność skóry czy sprężysty chód. Odpowiedzią na ten problem może być kolagen, który w ostatnich latach bardzo zyskał na popularności, stając się jednym z najczęściej suplementowanych składników. Chcielibyśmy wiedzieć jaki jest najlepszy kolagen na rynku. Wertujemy internet z nadzieją znalezienia rzetelnego rankingu kolagenu w suplementach diety oferowanych przez różnych producentów. Osoby, które dostrzegają negatywne zmiany w wyglądzie skóry, zastanawiają się, jaki kolagen wybrać na zmarszczki, podczas gdy ci, którym doskwiera ból kolan, sprawdzają, jaki jest najlepiej przyswajalny kolagen na stawy. Wybór jest ogromny i oferta bardzo różnorodna. Jaki kolagen wybrać? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników. Spis treści: Z tego artykułu dowiesz się: 1. Jaką rolę w organizmie pełni kolagen? 2. Jaki kolagen wybrać – rybi czy wołowy? Czy źródło ma znaczenie? 3. Czy istnieje kolagen roślinny? 4. Kolagen do picia czy w tabletkach? – Jaką postać wybrać? 5. Jaki typ kolagenu wybrać? 6. Jaki kolagen jest najlepiej przyswajalny? 7. Kolagen hydrolizowany czy liofilizowany? 8. Jaki kolagen wybrać? – Czysty kolagen czy wzbogacony o dodatkowe składniki aktywne? 1. Jaką rolę w organizmie pełni kolagen? Kolagen jest ważnym białkiem strukturalnym. Stanowi on ok 1/3 wszystkich białek w naszym organizmie i główny składnik białkowy w tkance łącznej. Włókna kolagenowe nadają jej wytrzymałość, elastyczność i są niejako rusztowaniem dla wszystkich tkanek. To dzięki kolagenowi skóra, narządy wewnętrzne, naczynia krwionośne, a nawet kości zachowują swój kształt. Odpowiednia ilość tego białka w organizmie sprawia, że nasze mięśnie są elastyczne, a stawy przygotowane na ciągły ruch i ścieranie mechaniczne. 2. Jaki kolagen wybrać – rybi czy wołowy? Czy źródło ma znaczenie? Na rynku jest obecnie wiele suplementów z kolagenem. W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na źródło jego pochodzenia. Naturalny kolagen pozyskuje się ze zwierzęcej tkanki łącznej, tak więc do wyboru mamy: • Kolagen morski - pozyskiwany głównie ze skór, łusek i kości ryb (kolagen rybi), rzadziej z bezkręgowych organizmów morskich. • Kolagen wołowy - zwykle pozyskiwany z kości, skóry i ścięgien bydła (kolagen bydlęcy). • Kolagen kurzy - zazwyczaj pozyskiwany z kości i chrząstek kurczaka, mniej powszechnie wykorzystywane są też membrany jaj (błony między skorupką a białkiem jaja kurzego) • Kolagen wieprzowy - pozyskiwany ze skóry, kości i ścięgien świń. Kolagen rybi jest zazwyczaj promowany jako najmocniejszy kolagen dla skóry, włosów i paznokci, ze względu na wysoką zawartość kolagenu typu I. Będzie to idealny wybór dla osób unikających produktów wołowych z powodów dietetycznych lub religijnych. Pamiętajmy, że najlepszy kolagen rybi powinien mieć badania na wszelkie zanieczyszczenia, którymi obciążone są często organizmy morskie, tj. jak metale ciężkie czy dioksyny.Popularnym wyborem oraz dobrą alternatywą dla wszystkich uczulonych na ryby jest z kolei kolagen wołowy. Zawiera on przede wszystkim kolagen typu I i III. Ma on dość neutralny smak, co ma znaczenie, gdy decydujemy się na suplementację kolagenu w proszku i przeszkadza nam dość specyficzny intensywny posmak czy zapach kolagenu morskiego. Kolagen wołowy jest też zazwyczaj bardziej dostępny i tańszy niż kolagen morski, co może przekładać się na możliwość stosowania wyższych dawek czy odpowiednio długiej, regularnej suplementacji, która jest istotna dla skuteczności działania kolagenu. Kolagen wieprzowy jest propozycją również bardzo popularną i dość uniwersalną, ze względu na zawartość I, II i II typu kolagenu. Jeśli chodzi o kolagen kurzy, to ten pozyskiwany z chrząstek kurczaka, jest najbardziej kojarzony ze wsparciem stawów. Zawiera on głównie kolagen typu II mający wpływ przede wszystkim na elastyczność i wytrzymałość chrząstki stawowej. Dodatkowo kolagen natywny (o którym będzie szerzej w dalszej części artykułu) otrzymywany właśnie z mostków kurczaka jest uznawany za najmocniejszy kolagen na stawy dotknięte schorzeniami reumatycznymi. Mniej powszechny kolagen pochodzący z błon jaj kurzych będzie częściej wybierany pod kątem urody. Membrany jaj oprócz kolagenu typu I zawierają również inne ważne składniki istotne dla utrzymania odpowiedniego nawilżenia skóry i jej jędrności, takie jak kwas hialuronowy czy elastynę. Kolagen z błon jaj może być interesującą alternatywą dla osób unikających produktów pochodzenia mięsnego czy rybnego, np. wegetarian. Jednak jest to w dalszym ciągu kolagen zwierzęcy, a więc nie wegański. Wybór między kolagenami pochodzącymi z różnych źródeł powinien zależeć przede wszystkim od reakcji organizmu na określone źródła białka, co ma znaczenie przy alergiach i nietolerancjach. Na szczęście działania niepożądane w postaci dolegliwości ze strony układu są bardzo rzadkie. Warto szukać takiego kolagenu, po którym po prostu dobrze się czujemy. Nie ma tu żadnej reguły, a większość z nas będzie dobrze tolerowała zarówno kolagen rybi czy wołowy, lub też kolagen wieprzowy czy też inny. 3. Czy istnieje kolagen roślinny? Kolagen jest białkiem pochodzenia zwierzęcego i nie występuje naturalnie w roślinach. Istnieje możliwość wyprodukowania wegańskiego surowca kolagenowego za pomocą genetycznie modyfikowanych mikroorganizmów takich jak drożdże, np. Saccharomyces cerevisiae, czy bakterie, np. Escherichia coli. Rezultatem jest kolagen rekombinowany, który strukturalnie i funkcjonalnie jest podobny do kolagenu zwierzęcego, nawet ludzkiego, ale nie pochodzi bezpośrednio ze źródeł zwierzęcych. Aktualnie taki kolagen jest trudno dostępny na rynku, jednak jego produkcja jest stale udoskonalana. Podyktowane jest to licznymi zaletami wegańskiego kolagenu, a mianowicie: mniejszym ryzykiem alergii, lepszym profilem bezpieczeństwa, potencjalnie tańszą i mniej szkodliwą dla środowiska produkcją w porównaniu z pozyskiwaniem kolagenu ze źródeł zwierzęcych. Pośrednio za roślinną alternatywę kolagenu uznać można produkty wspierające jego syntezę poprzez zawartość poszczególnych aminokwasów i innych składników odżywczych, które stymulują organizm do wytwarzania białka kolagenowego. Obejmują one suplementy diety bądź żywność bogatą w białko, zawierające przede wszystkim aminokwasy takie jak prolina, hydroksyprolina i glicyna, jak również kwas askorbinowy, cynk, siarkę czy krzem. 4. Kolagen do picia czy w tabletkach? – Jaką postać wybrać? Wybór między kolagenem do picia, który występuje w postaci proszku lub gotowego płynu, a tabletkami czy kapsułkami zależy od kilku czynników, w tym od wygody stosowania, przyswajania i skuteczności. Kolagen do picia w gotowych fiolkach jest często promowany jako lepiej przyswajalny od tego w kapsułkach, ale nie jest to prawda. Hydrolizat kolagenu w postaci łatwo wchłaniających się małych cząsteczek, czyli peptydów, może występować zarówno w płynie, proszku, tabletkach i kapsułkach. Ważne w tym przypadku jest sprawdzenie składu danego produktu, żeby określić jaki kolagen zawiera. Efekty picia kolagenu z małych buteleczek wcale nie muszą być szybsze czy lepsze niż tego łykanego z innej formie. Ponadto gotowa forma płynna nawet najlepszego kolagenu do picia wymaga zazwyczaj dodania substancji konserwujących (syntetycznych bądź naturalnych) dla zachowania stabilności i czystości mikrobiologicznej. Kolagen w proszku jest natomiast stabilny chemicznie, nawet przy dłuższym przechowywaniu i nie wymaga dodatkowych substancji zapewniających trwałość. Oferuje także znaczną elastyczność w sposobie spożywania, ponieważ można go rozpuszczać w różnych płynach, takich jak woda, sok, smoothie, a nawet kawa. Taka forma powoduje, że kuracja kolagenem jest łatwiejsza i bardziej urozmaicona umożliwiając np. jednoczesne nawadnianie organizmu lub włączanie dodatkowych porcji świeżych owoców i warzyw (w koktajlach). Dowolny wybór płynu, w którym rozpuszczamy kolagen jest też przydatny w maskowaniu specyficznych smaków, na przykład kolagenu rybiego, co może być szczególnie korzystne dla osób wrażliwych na smaki. Postać proszkowa umożliwia dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb i podzielenie jej na mniejsze porcje, co nie jest możliwe w przypadku tabletek. Kolagen w tabletkach czy kapsułkach jest za to formą bardzo wygodną w użyciu, łatwą do przenoszenia i nie wymagającą przygotowania. Dawka takiego kolagenu jest precyzyjnie określona, a więc powtarzalna, co ułatwia regularną suplementację. Ogromnym plusem jest na pewno brak smaku, zwłaszcza dla osób wrażliwych na jakikolwiek nieprzyjemny posmak. Przewagą kapsułek nad tabletkami jest ich skład. Kapsułki zwykle nie wymagają dodatkowych substancji, takich jak wypełniacze czy spoiwa, które są niezbędne w produkcji nawet najlepszego kolagenu w tabletkach. Pamiętajmy, że dobry kolagen nie powinien zawierać składników, które mogły obciążać organizm. Czytajmy zatem etykiety i oceniajmy skład wybieranych produktów zwłaszcza pod tym kątem. 5. Jaki typ kolagenu wybrać? Do tej pory zidentyfikowane 28 typów kolagenu. Różnią się one między sobą budową przestrzenną, zawartością poszczególnych aminokwasów, funkcją i miejscem występowania w organizmie. Oto przegląd najczęściej występujących w suplementach typów kolagenu i ich charakterystycznych właściwości: • Kolagen Typu I: Jest najpowszechniej występującym typem kolagenu w ludzkim ciele. Głównie występuje w skórze, kościach, ścięgnach, zębach i więzadłach oraz rogówce. Zapewnia strukturę i wytrzymałość tkanek. Uznawany na najlepszy kolagen na skórę. Popularne źródła pochodzenia: kolagen rybi i kolagen wołowy (pozyskiwane ze skór). • Kolagen Typu II: Głównie znajduje się w chrząstkach, zapewniając ich elastyczność i wytrzymałość. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie stawów. Popularne źródła pochodzenia: kolagen kurzy (z chrząstek). • Kolagen Typu III: Często występuje razem z kolagenem typu I, szczególnie w skórze i tkankach łącznych. Ważny dla utrzymania dobrej kondycji skóry oraz dla funkcji naczyń krwionośnych i układu krążenia. Popularne źródła pochodzenia: kolagen wołowy i kolagen wieprzowy. Jeżeli kolagen jest hydrolizowany, czyli rozłożony na mniejsze elementy (głównie peptydy) to sam typ kolagenu nie będzie miał aż takiego znaczenia, gdyż suplementacja nim będzie dostarczała niezbędnych składników do produkcji różnych typów kolagenu w naszym ciele. 6. Jaki kolagen jest najlepiej przyswajalny? Przyswajalność kolagenu zależy od wielkości jego cząsteczek wyrażanej najczęściej w kilodaltonach (kDa). Białko kolagenowe ma masę ok.300 kDa, czyli jest dość dużym związkiem, trudnym do strawienia i wchłonięcia. Jego biodostępność zwiększa proces hydrolizy, przeprowadzanej przy użyciu enzymów, które powodują pocięcie dużej cząsteczki na mniejsze elementy – od łańcuchów polipeptydowych o wielkości 20-90 kDa, które tworzą żelatynę, po peptydy kolagenowe o wielkości 0,3-9 kDa. Te najmniejsze zbudowane są zaledwie z kilku aminokwasów. Za najlepiej przyswajalny kolagen uznaje się ten w postaci peptydów kolagenowych o wielkości cząsteczki max. 2-5 kDa. Zatem jeśli szukamy suplementu dostarczającego składników do budowy naszego własnego kolagenu wybierzmy ten z hydrolizowanym kolagenem o cząsteczkach właśnie tej wielkości. Wchłanianie kolagenu będzie tym lepsze im mniejsze jego cząsteczki. Pamiętajmy jednak, że przyswajalność kolagenu nie jest jedyną determinantą funkcjonalności kolagenowych suplementów. 7. Kolagen hydrolizowany czy liofilizowany? W suplementach diety poza hydrolizowanym kolagenem, tym najpopularniejszym i najlepiej przyswajalnym, bo rozdrobnionym na mniejsze cząsteczki, występuje także liofilizowany kolagen natywny (niezdenaturowany). Liofilizacja to proces suszenia przez zamrażanie, który pozwala na zachowanie struktury całego białka. W tym procesie woda jest usuwana z kolagenu, zachowując jego pierwotną budowę i właściwości, a tym samym aktywność biologiczną. Badania pokazują, że taki rodzaj kolagenu - głownie kolagen natywny typu II - może wykazywać korzystne efekty wśród osób dotkniętych chorobą zwyrodnieniową stawów czy reumatoidalnym zapaleniem stawów. Jego wpływ jest zupełnie inny niż anaboliczne działanie kolagenu hydrolizowanego. Kolagen natywny nie będzie się wchłaniał w układzie pokarmowym, dostarczając budulca do regeneracji własnego kolagenu tylko będzie modulował odpowiedź układu odpornościowego, jaką jest stan zapalny w obrębie stawu wywołujący ból czy obrzęk. Tak więc wybór pomiędzy kolagenem hydrolizowanym czy liofilizowanym powinien zależeć przede wszystkim od potrzeb zdrowotnych. Hydrolizat będzie lepszy, gdy potrzebny nam kolagen na skórę lub przeciążone kolana, natomiast liofilizat kolagenu natywnego będzie bardziej skuteczny na ostre dolegliwości stawów. 8. Jaki kolagen wybrać? – Czysty kolagen czy wzbogacony o dodatkowe składniki aktywne? Rynek suplementów oferuje bardzo szeroki asortyment produktów kolagenowych. Można wybierać spośród preparatów zawierających tylko np. czysty kolagen rybi czy wołowy (np. kolagen w proszku) i takich wzbogaconych o dodatkowe składniki aktywne (np. kolagen do picia czy w tabletkach). Przyjmując suplement diety, którego składem jest sam kolagen, skupiamy się na podstawowych korzyściach wynikających w uzupełniania konkretnego białka. Ograniczony skład może być lepszy dla alergików, ze względu na mniejszą ilość możliwych substancji wywołujących reakcję. Ułatwia to też łączenie takich produktów z innymi suplementami, bez ryzyka nadmiaru określonych witamin czy składników mineralnych. Z kolei wzbogacenie preparatów kolagenowych o inne składniki odżywcze umożliwi rozszerzenie korzyści zdrowotnych wynikających z suplementacji jednym produktem. Dołączenie witamin (np. witaminy C, A czy E) i składników mineralnych (takich jak miedź, cynk, żelazo i krzem) będzie wzmagać syntezę kolagenu w organizmie, gdyż związki te są niezbędne do jego produkcji. Wśród nich najważniejsza jest witamina C i na rynku jest sporo produktów łączących oba składniki. Ponadto suplement z dodatkiem np. kwasu hialuronowego zwiększy nawilżenie skóry, a taki zawierający również siarczan glukozaminy czy siarczan chondroityny będzie kompleksowo wpływać na prawidłowe funkcjonowanie stawów. Bogatsze składowo produkty kolagenowe mogą być uzupełniane też o określone ekstrakty roślinne, które wnoszą np. działanie antyoksydacyjne, przekładające się na ochronę przed wolnymi rodnikami, działającymi destrukcyjnie nie tylko na stawy czy skórę, ale generalnie na organizm. Warto zapamiętać: - Kolagen to istotne białko strukturalne wpływające na zdrowie skóry, stawów i innych tkanek, zyskujące coraz większą popularność jako składnik różnorodnych suplementów o różnych kierunkach działania.- Wybór źródła kolagenu (rybi, wołowy, kurzy czy wieprzowy) powinien zależeć od naszych preferencji i reakcji organizmu na konkretne białko (ewentualnych alergii czy nietolerancji).- Nie istnieje kolagen roślinny (kolagen jest białkiem zwierzęcym), ale weganie alternatywnie mogą wybierać produkty zawierające składniki wspierające naturalną produkcję kolagenu (witamina C, miedź, cynk, żelazo, krzem, poszczególne aminokwasy), a wegetarianie mogą korzystać z kolagenu pozyskiwanego z membran jaj.- Forma suplementu (proszek, płyn, kapsułka czy tabletka) powinna być dla nas wygodna i ułatwiać regularną suplementację.- Kolagen hydrolizowany różni się działaniem od kolagenu natywnego. - Hydrolizaty działają odbudowująco i są korzystne dla osób z ubytkiem kolagenu objawiającym się np. pogorszeniem elastyczności skóry, czy obciążeniem chrząstki stawowej intensywnymi ćwiczeniami.- Przyswajalność kolagenu hydrolizowanego jest tym większa, im mniejsze są jego cząsteczki.- Przy kolagenie hydrolizowanym typ kolagenu nie ma nadrzędnego znaczenia.- Kolagen natywny jest białkiem aktywnym biologicznie, wpływającym hamująco na reakcje organizmu. Ten rodzaj jest lepszym wyborem przy ostrych schorzeniach reumatycznych, objawiających się bólem czy obrzękiem.- Przy wyborze suplementu zawsze warto czytać skład, niezależnie czy kupujemy kolagen, magnez czy kwas foliowy.Bibliografia:1. Martínez-Puig, D., Costa-Larrión, E., Rubio-Rodríguez, N., Gálvez-Martín, P. (2023). Collagen Supplementation for Joint Health: The Link between Composition and Scientific Knowledge. Nutrients, 15(6), 1332. 2. León-López, A., Morales-Peñaloza, A., Martínez-Juárez, V.M., Vargas-Torres, A., Zeugolis, D.I., Aguirre-Álvarez, G. (2019). Hydrolyzed Collagen-Sources and Applications. Molecules, 24(22), 4031. 3. Báez, J., Olsen, D., Polarek, J.W. (2005). Recombinant microbial systems for the production of human collagen and gelatin. Applied Microbiology and Biotechnology, 69, 245–252. 4. Kaziród, K., Hunek, A., Zapała, M., Wiśniewska-Skomra, J., Chmielarz, K., Tylutka, K., Hapon, A. (2023). Collagen supplementation - does it bring real benefits? Quality in Sport, 13(1), 88-107. 5. Tomaszewski, W., Paradowska, A. (2017). Analiza skuteczności terapeutycznej wybranych typów kolagenu w profilaktyce i leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów. Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, 1(6), 9-22. 6. Campos, L.D., Santos Junior, V.A., Pimentel, J.D., Carregã, G.L.F., Cazarin, C.B.B. (2023). Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of the literature. Heliyon, 9(4), e14961. 7. Honvo, G., Lengelé, L., Charles, A., Reginster, J.Y., Bruyère, O. (2020). Role of Collagen Derivatives in Osteoarthritis and Cartilage Repair: A Systematic Scoping Review With Evidence Mapping. Rheumatology Therapeutics, 7(4), 703-740. 8. Zdzieblik, D., Oesser, S., Gollhofer, A., König, D. (2017). Improvement of activity-related knee joint discomfort following supplementation of specific collagen peptides. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 42(6), 588-595. 9. Zdzieblik, D., Brame, J., Oesser, S., Gollhofer, A., König, D. (2021). The Influence of Specific Bioactive Collagen Peptides on Knee Joint Discomfort in Young Physically Active Adults: A Randomized Controlled Trial. Nutrients, 13(2), 523. 10. Lin, C.R., Tsai, S.H.L., Huang, K.Y., Tsai, P.A., Chou, H., Chang, S.H. (2023). Analgesic efficacy of collagen peptide in knee osteoarthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 18(1), 694. 11. Wei, W., Zhang, L.L., Xu, J.H., Xiao, F., Bao, C.D., Ni, L.Q., Li, X.F., Wu, Y.Q., Sun, L.Y., Zhang, R.H., Sun, B.L., Xu, S.Q., Liu, S., Zhang, W. (2009). A multicenter, double-blind, randomized, controlled phase III clinical trial of chicken type II collagen in rheumatoid arthritis. Arthritis Research & Therapy. 12. Feng, M., Betti, M. (2017). Transepithelial transport efficiency of bovine collagen hydrolysates in a human Caco-2 cell line model. Food Chemistry, 224, 242-250.

Podtytuł: Kolagen to nieodłączny element strukturalny ludzkiego ciała, który pełni istotna rolę w budowie i funkcjonowaniu skóry, kości, chrząstek oraz innych tkanek łącznych. Wstęp: W ostatnich latach kolagen, zwany inaczej „białkiem młodości”, zyskał na popularności, co sprawiło, ze stał się jednym z najczęściej wybieranych suplementów diety. W poniższym artykule postaramy się przeanalizować rodzaje kolagenu, ich budowę oraz właściwości. Dowiemy się również gdzie występuje kolagen oraz na co wpływa kolagen w ludzkim organizmie.Kolagen – co to i jakie ma działanie?Kolagen to główne białko strukturalne tkanek łącznych ludzkiego ciała. Stanowi 30% wszystkich białek kręgowców i wyróżnia się wysoką wytrzymałością oraz elastycznością. Kolagen pełni wiele istotnych ról w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Głównym zadaniem kolagenu w organizmie jest łączenie ze sobą komórek i zapewnienie elastyczności tkanek. Stanowi on element budulcowy organów, zwłaszcza skóry, kości, chrząstek oraz naczyń krwionośnych. Funkcje kolagenu:Kolagen na skórę: W anatomicznej budowie skóry wyróżniamy 3 warstwy: tkankę podskórną, skórę właściwą oraz naskórek. Białko kolagenowe zapewnia integralność skóry właściwej z naskórkiem. Dzięki temu zabezpiecza skórę właściwą przed urazami mechanicznymi. Odpowiada również za prawidłową elastyczność, nawilżenie a także przyspiesza jej regeneracje np. poprzez przyspieszenie procesu gojenia ran.Kolagen na włosy: Kolagen zapewnia organizmowi odpowiedni poziom aminokwasów, które odżywiają cebulki włosów oraz przyczyniają się do ich prawidłowego wzrostu. Kolagen na układ kostny i chrzęstny: Kolagen odpowiada za produkcje mazi stawowej oraz prawidłowy stan chrząstki. Zmniejsza aktywność enzymów wpływających na stan zapalany, a także przyspiesza regenerację chorych tkanek. Zwiększa wytrzymałość, gęstość i masę mineralną szkieletu kostnego, a także poprawia mobilność oraz regenerację mięśni. Kolagen na układ immunologiczny: Kolagen odpowiada za zmniejszenie wchłaniania i rozprzestrzeniania się drobnoustrojów chorobotwórczych w organizmie człowieka.Budowa kolagenu – z czego jest kolagen i jak wygląda jego struktura?Struktura kolagenu to potrójna helisa złożona z łańcuchów polipeptydowych. W ich skład wchodzi 19, regularnie rozmieszczonych aminokwasów, wśród których znajdziemy: glicynę, prolinę oraz hydroksyproline. Kolagen znajduje się w różnych tkankach organizmu, przez co jego struktura może się nieco różnić w zależności od rodzaju tkanki, pełnionej roli oraz pochodzenia kolagenu. Dla przykładu, budowa kolagenu skór ryb jest zdecydowanie mniej usieciowana niż kolagenu ze skór bydła czy wieprzowiny. Kolagen może również zmieniać swoją strukturę w wyniku działania czynników zewnętrznych, takich jak przeciążenie, intensywny ruch, choroby czy zmiany hormonalne. Jak przebiega synteza kolagenu?Produkcja kolagenu to proces wieloetapowy. Biosynteza kolagenu ma miejsce głównie w komórkach fibroblastów. Są to wyspecjalizowane komórki tkanki łącznej, które odpowiadają za tworzenie włókien oraz utrzymywanie prawidłowego kształtu całych tkanek oraz narządów. Synteza kolagenu może przebiegać zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzkomórkowo. Spożywany przez nas pokarm bogaty w białko, zostaje rozłożony przez enzymy trawienne do najprostszej formy, czyli aminokwasów. Trafiają one do fibroblastów, w których dochodzi do syntezy tropokolagenów – prekursorów właściwego kolagenu – złożonych z pojedynczych alfa łańcuchów aminokwasów. Wytworzone tropokolageny łączą się ze sobą tworząc coraz to większe struktury, które ostatecznie tworzą włókna kolagenowe. Niestety już po 25 roku życia dochodzi do zmniejszenia aktywności fibroblastów, co wiąże się ze spadkiem produkcji kolagenu – około 1-1,5% rocznie. Proces ten mogą przyspieszać czynniki związane z prowadzonym stylem życia, np. palenie tytoniu czy nadmierna ekspozycja na promienie słoneczne. Duży wpływ na syntezę kolagenu ma również witamina C. Wchodząca w skład struktury kolagenu – hydroksyprolina, powstaje poprzez modyfikację proliny. W procesie tym niezbędny jest udział witaminy C. Jej niedobór spowalnia produkcje hydroksyproliny i zatrzymuje syntezę kolagenu. Typy kolagenu a funkcje które pełniąOpisano już 29 typów kolagenu, które można podzielić na 2 grupy: kolageny fibrylarne (włókniste) zdolne do formowania włókien oraz kolageny niefibrylarne pełniące nieco inne funkcje. • Kolageny fibrylarne (włókniste)Kolageny fibrylarne zostały odkryte jako pierwsze spośród wszystkich białek kolagenowych. Zaliczamy do nich kolageny typu: I, II, III, V, XI, XXIV oraz XXVII, które zlokalizowane są w różnych narządach organizmu.1. Kolagen typu ITo najbardziej popularny typ kolagenu. Dominuje w skórze (80%), kościach i ścięgnach.2. Kolagen typu IIKolagen typu II jest jednym z podstawowych elementów budujących chrząstkę stawową. Wspiera elastyczność oraz wytrzymałość stawów.3. Kolagen typu IIIKolagen typu III jest drugim, najpowszechniejszym typem kolagenu w organizmie człowieka. Stanowi kluczowy składnik strukturalny kolagenu włóknistego. Łączy się wraz z kolagenem typu I tworząc włókienka, dzięki czemu odpowiada za kontrolowanie średnicy włókienek oraz uczestniczy w sieciowaniu kolagenu.4. Inne typy kolagenów fibrylarnychWśród kolagenów fibrylarnych, znajdziemy również kilka innych, mniej popularnych typów:Kolagen typu IV, który jest kolagenem błony podstawnej. Tworzy on cienkie membrany między różnymi tkankami organizmu.Kolagen typu V – kolagen śródmiąższowy, który stanowi dopełnienie kolagenu typu I.Typ VI – który jest odmianą typu V.Typ VII - obecny w tkance nabłonkowej, w skórze oraz na powierzchni tętnic.Typ VIII – obecny w śródbłonku. Występuje w tkankach tworzących wnętrze naczyń krwionośnych - żył i tętnic oraz błony śluzowe.Typ IX, X, XI – znajduje się wraz z typem II w chrząstkach.• Kolageny niefibrylarne Kolageny niefibrylarne stanowią jedynie 10% masy kolageny w organizmie. Wchodzą jednak w skład tak istotnych narządów jak mózg, oczy czy wątroba.1. Kolageny błony podstawnej (np. kolagen typu IV) 2. Kolageny tworzące mikrowłókna (np. kolagen typu VI)3. Kolageny tworzące tzw. Włókna kotwiczące (kolagen typu VII)4. Kolageny FACITs (IX, XII, XIV, XVI, XIX, XX, XXI, XXII, XXVI)5. Kolageny zawierające domeny transbłonowe MACITs (XIII, XVII, XXIII, XXV)6. Multipleksy -MULTIPLEXINs (XV, XVIII)Najpowszechniejsze typy kolagenu w organizmie człowiekaKolagen typu I oraz III to zdecydowanie najbardziej powszechne typy kolagenu w organizmie człowieka. Kolagen typu I jest najobficiej występującym kolagenem, który znajdziemy praktycznie we wszystkich tkankach łącznych w organizmie człowieka. Wchodzi w skład macierzy śródmiąższowej oraz stanowi główny składnik budulcowy białka kości, skóry, ścięgien, więzadeł, twardówki, rogówki oraz naczyń krwionośnych. Spośród wymienionych tkanek, to w skórze i kościach znajduje się największa ilość kolagenu typu I. Stanowi on bowiem około 95% całkowitej masy kolagenu w kościach.Kolagen typu III to drugi najpowszechniejszy typ kolagenu w organizmie człowieka. Stanowi główny składnik strukturalnej organizacji kolagenu włóknistego. Kolagen typu III łączy się z kolagenem typu I tworząc włókienka, które odpowiadają za kontrolowanie średnicę włókienek oraz biorą udział w sieciowaniu kolagenu. Badania udowodniły, że kolagen typu III potrafi łączyć się również z kolagenem typu II. Nie potwierdzono jednak, czy odgrywa on istotną rolę w strukturze chrząstki. Jaki typ kolagenu znajduje się w stawach?W stawach znajduje się aż 8 różnych typów kolagenu, a największą część stanowi kolagen typu II. Towarzyszą mu mniejsze kolageny (IV, VI, IX, X, XI, XII, XIII itd.), które nadają chrząstce stawowej odporność na rozciąganie. Te drobne kolageny mają wpływ nie tylko na strukturę stawu, ale także jego właściwości mechaniczne oraz kształt. Jaki typ kolagenu znajduje się w skórze?W skórze znajdziemy aż 20 różnych typów kolagenu. Głównymi typami kolagenu w skórze są kolageny włókniste typu I (80%) i III (15%). Towarzyszą im inne, mniejsze kolageny związane z błoną podstawną (typ IV, VII, XV, XVIII), kolageny skórne (V, VI, XII, XIV, XVI) oraz kolageny transbłonowe, tzw. MACIT, które są niezbędne do prawidłowego działania skóry. Źródła kolagenu w diecie – w czym jest najwięcej kolagenu?Źródłem kolagenu są tylko i wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego. Najwyższą zawartość kolagenu posiada:• Bulion na kościach – bogaty w kolagen oraz inne wartościowe składniki takie jak glukozamina oraz chondroityna wspierające zdrowie stawów• Kurczak oraz ryby ze skórą• Kurczęce łapki• Podroby (wątróbka, nerki, serca)• Żelatyna (obecna w galaretkach owocowych, deserach czy galartach)Owoce oraz warzywa nie są źródłem kolagenu, jednak ich spożycie może wpływać na jego poziom. Wszystko za sprawą obecnej w nich witaminy C, która wspiera produkcję kolagenu. Suplementacja kolagenem – jaki kolagen wybrać?Dieta nie zawsze jest w stanie zapewnić odpowiedni poziom kolagenu. Sytuacja ta dotyczy głównie wegan i wegetarian, których dieta jest praktycznie pozbawiona jego źródeł. W takim przypadku warto rozważyć suplementację. Poza tym suplementacja kolagenem bardzo często podyktowana jest faktem, iż wraz z wiekiem dochodzi do jego utraty. Poza samym procesem starzenia, utratę kolagenu mogą nasilać takie czynniki jak alkohol, papierosy oraz niezrównoważona dieta, pozbawiona witamin i minerałów. Badania naukowe wykazały, że suplementacja kolagenem zwiększa nawilżenie skóry (dzięki pobudzeniu produkcji kwasu hialuronowego), elastyczność skóry oraz prowadzi do redukcji zmarszczek. Zmniejsza łamliwość paznokci, stopień celluitu oraz poprawia kondycję włosów. Ma również wpływ na zmniejszenie bólu związanego z aktywnością fizyczną, a także bólu związanego z chorobami stawów, np. w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Na rynku suplementów diety znajdziemy bardzo szeroką ofertę kolagenów. Rozważając rozpoczęcie suplementacji kolagenu należy mieć na uwadze kilka istotnych kwestii:Pochodzenie oraz rodzaje kolagenu: Na rynku suplementów diety znajdziemy kolagen różnego pochodzenia:• kolagen rybi – pozyskiwany ze skóry, kości, płetw ryb słodkowodnych i słonowodnych,• kolagen wołowy – uzyskiwany ze skóry, kości oraz ścięgien krowich• kolagen wieprzowy – pozyskiwany ze skór i kości świń,• kurczęcy• z błon jaj.Kolagen morski to świetna opcja dla osób które unikają produktów wołowych i wieprzowych ze względów dietetycznych lub światopoglądowych. Charakteryzuje się wysoką zawartością kolagenu typu I, dzięki temu korzystnie wpływa na kondycje skóry, włosów oraz paznokci. Kolagen wołowy oraz wieprzowy to równie cenna forma tego suplementu. Oba rodzaje kolagenu bogate są w kolagen typu I i III. Posiadają neutralny smak, zdecydowanie mniej charakterystyczny niż kolagen morski. Kolagen kurzy jest najczęściej wybierany w celu wsparcia kondycji stawów. Jest on bogaty w kolagen typu II, który wspiera wytrzymałość oraz strukturę chrząstki stawowej. Niezdenaturowany kolagen typu II oddziałuje bezpośrednio na układ odpornościowy, działając przeciwzapalnie i zmniejszając destrukcję chrząstki. Kolagen z błon jaj natomiast, to częsty wybór w przypadku chęci wsparcia kondycji skóry. Jest on bogaty w elastynę oraz kwas hialuronowy – składniki aktywne niezbędne dla wsparcia jędrności skóry oraz jej nawilżenia. Forma kolagenu: Kolagen pozyskiwany ze źródeł zwierzęcych poddawany jest działaniu wysokiej temperatury (50 - 100 stopni Celsjusza) co prowadzi do hydrolizy i powstania żelatyny. Poza tym, kolagen występuje również w formie kolagenu hydrolizowanego (HC) oraz niezdenaturowanego. Kolagen hydrolizowany, w wyniku dodatkowej hydrolizy enzymatycznej rozpada się do peptydów – bardziej przyswajalnych cząsteczek kolagenu, o mniejszej masie. To właśnie suplementy diety zawierające kolagen w formie peptydów cieszą się największą popularnością. Bez względu na źródło pochodzenia peptydów, zbudowane są one z proliny, glicyny, hydroksyproliny oraz hydroksylizyny. Wymienione aminokwasy są kluczowe podczas suplementacji kolagenu. Zastanawiając się nad formą suplementu warto rozważyć suplementację peptydami kolagenowymi oraz hydrolizatem kolagenu, ponieważ są najlepiej przyswajalnymi formami powszechnie uznanymi za najlepszy kolagen. Dodatki w produkcie: Przy wyborze konkretnego preparatu warto zwrócić uwagę na dodatki zawarte w suplemencie. Odpowiednio dobrane składniki mogą wzbogacać wartość odżywczą produktu. Dodatek witamin (witamina C i E) oraz minerałów (miedź, cynk, żelazo) wspomaga syntezę kolagenu. Wartościowym dodatkiem będzie również kwas hialuronowy (wspomaga nawilżenie skóry) oraz siarczan glukozaminy lub siarczan chondroityny, który może stanowić wsparcie w funkcjonowaniu stawów. WARTO ZAPAMIĘTAĆ:1. Kolagen jest kluczowym białkiem strukturalnym w ludzkim ciele, który odpowiada głównie za utrzymanie elastyczności oraz integralność tkanek. 2. Kolagen składa się z potrójnej helisy, złożonej z łańcuchów polipeptydowych, a jego struktura może różnić się w zależności od rodzaju tkanki.3. Synteza kolagenu odbywa się w komórkach fibroblastów, a jej intensywność zależy od takich czynników jak wiek czy styl życia.4. Istnieje wiele typów kolagenu, z których najczęściej spotykane to typ I i III.5. Źródłem kolagenu są wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego.6. Wybierając suplement z kolagenem warto wziąć pod uwagę pochodzenie, typ i formę produktu. 7. Na przyswajalność kolagenu wpływa wielkość jego cząstek.Źródła:1. Frankiewicz T. Niezdenaturowany kolagen typu II (UC-II) – nowe spojrzenie na patofizjologię oraz profilaktykę i leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów. Reumatologia News. 2017; 2(2): 97–102.2. Liu X., Wu H., Byrne M., Krane S., Jaenisch R. Type III collagen is crucial for collagen I fibrillogenesis and for normal cardiovascular development. Proceedings of the National Academy of Sciences. 1997; 94(5): 1852–1856.3. Kuivaniemi H., Tromp G. Type III collagen (COL3A1): Gene and protein structure, tissue distribution, and associated diseases. Gene. 2019; 707: 151–171. 4. Rørtveit R., Reiten M.R., Lingaas F. et al. Glomerular Collagen V Codeposition and Hepatic Perisinusoidal Collagen III Accumulation in Canine Collagen Type III Glomerulopathy. Veterinary Pathology. 2015; 52(6), 1134–1141. 5. Wang C., Brisson B. K., Terajima M., et al. Type III collagen is a key regulator of the collagen fibrillar structure and biomechanics of articular cartilage and meniscus. Matrix Biology. 2020; 85–86: 47–67. 6. Henriksen K., Karsdal M.A. Chapter 1 – type I Collagen. Biochemistry of Collagens, Laminins and Elastin. 2016; 1-11.7. Henriksen K., Karsdal M.A. Chapter 1 – Type I collagen. Biochemistry of Collagens, Laminins and Elastin. 2019; 1-12.8. Wu M., Cronin K., & Crane J. S. Biochemistry, Collagen Synthesis. W StatPearls. StatPearls Publishing. 2023 9. Reilly D. M., Lozano J. (2021). Skin collagen through the lifestages: Importance for skin health and beauty. Plastic and Aesthetic Research. 2021; 8: 2. 10. Bolke L., Schlippe G., GerB J., Voss W. A Collagen Supplement Improves Skin Hydration, Elasticity, Roughness, and Density: Results of a Randomized, Placebo-Controlled, Blind Study. Nutrients. 2019; 11(2494).11. Borumand M., Sibilla S. A Study Assess the Effect on Wrinkles of a Nutritional Supplement Containing High Dosage of Hydrolysed Collagen. Cosmeceuticals. 2014; 3: 93-96.12. Lin Ch., Tsai S., Huang K. et al. Analgesic efficacy of collagen peptide in knee osteoartritis: a meta-analysis of randomized controlled trial. Journal of Orthopaedic Surgery and Research. 2023; 18: 694. 13. Asserin J., Lati E., Shioya T. et al. The effect of oral collagen peptide supplementation on skin moisture and the dermal collagen network: evidence from an ex vivo model and randomized, placebo-controlled clinical trials. Journal of Cosmetic Dermatology. 2015; 0: 1-11.14. Barati M., Jabbari M., Navekar R. Collagen supplementation for skin health:A mechanistic systematic review. Journal of Cosmetic Dermatology. 2020;00: 1-10.15. Lupu M., Pircalabioru G., Chifiriuc M. Beneficial effects of food supplements based on hydrolyzed collagen for skin care. Experimental and therapeutic Medicine. 2020; 20: 12-17.16. Song H., Li B. Beneficial Effects of Collagen Hydrolysate: A Review on Recent Developments. Biomed J Sci & Tech Res. 2017;1(2).17. Morąg M., Burza A. Budowa, właściwości i funkcje kolagenu oraz elastyny w skórze. Journal of Health Study and Medicine. 2017;2: 77-100.18. Silvipriya K., Kumar K., Bhat A. et al. Collagen: Animal Sources and Biomedical Application. Journal of Applied Pharmaceutical Science. 201; 5(03): 123-127.19. Campos L., Santos Junior V., Pimentel J. Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of literature. Heliyon. 2023; 9.20. Garcia-Coronado J., Martinez-Olvera L., Elizondo-Omana R. Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Internation Orthopeadics. 2018.21. Bakilan F., Armagan O., Ozgen M. et al. Effect od Native Type II Collagen Treatment on Knee Osteoarthritis: A Randomized Controlled Trial. Eurasian J Med. 2016; 48: 95-101.22. Pu Sz., Huang Y., Pu Chi. Et al. Effect of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023; 15: 2080.23. Carvalho A., Marques A., Silva T. et al. Evaluation of the Potential of Collagen from Codfish Skin as Biomaterial for Biomedical Applications. Mar. Drugs. 2018; 16: 495.24. Nowicka-Zuchowska A., Zuchowski A. Kolagen – rola w organizmie w skutki niedoboru. Lek w Polsce. 2019; 29(12): 342-343.25. Alcaide – Ruggiero L., Molina-Harnandez V., Granados M. et al. Main and Minor Types of Collagens in teh Articular Cartilage: The Role of Collagens in Repair Tissue Evaluation in Chondral Defects. Int. J. Mol. Sci. 2021; 22 (13329).26. Theocharidis G., Conelly T. Minor collagens of the skin with not so minor functions. J. Anat. 2019; 235: 418-429.27. Perez-Sanchez A., Barrajon-Catalan E., Herranz-Lopez M. et al. Nutraceuticals for Skin Care: A Comprehensive Review of Human Clinical Studies. Nutrients. 2018; 10(403).28. Kim D., Chung H., Choi J. et al. Oral Intake of Low-Molecular-Weight Collagen Peptide Improves Hydration, Elasticity and Wrinkling in Human Skin: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Nutrients. 2018; 10(826).29. Haxsel D., Zague V., Schunck M. et al. Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. J Cosmet Dermatol. 2017; 1-7.30. Alcock R., Shaw G., Tee N. et al. Plasma Amino Acid Concentrations After the Ingestion of Dairy and Collagen Proteins, in Healthy Active Males. Frontiers in Nutrition. 2019; 6(163).31. Park K. Role of Micronutrients in Skin Health and Function. Biomol Ther. 2015; 23(3): 207-217.32. Ganceviciene R., Liakou A., Theodoridis A. et al. Skin anti-aging strategies. Dermato-Endocrinology. 2012; 4(3): 308-319.33. Reilly D., Lozano J. Skin collagen through the lifestages: importance for skin health and beauty. Plast Aesthet Res. 2021; 8(2).34. Czubak K., Żbikowska H. Struktura, funkcje i znaczenie biomedyczne kolagenów. Ann. Acad. Med. Siles. 2014; 68(4): 245-254.35. Kaziród K., Hunek A., Zapała M. et al. Collagen supplementation – does it bring benefits? Quality in Sport. 2023; 13(1): 88-107.36. Khatri M., Naughton R., Clifford T. et al. The effects of collagen peptide supplementation on body composition, collagen synthesis, and recovery from joint injury and exercise review. Amino Acids. 2021; 53: 1493-1506.37. Zdzieblik D., Brame J., Oesser S. et al. The Influence of Specific Bioactive Collagen Peptides on Knee Joint Discomfort in Young Physically Active Adults: A Radomized Controlled Trail. Nutrients. 2021; 13 (523).38. Luo Y., Sinkeviciute D., He Y. et al. The minor collagens in articular cartilage. Protein Cell. 2017; 8(8): 560-572.39. Gauza M., Kubisz L., Przybylski J. Właściwości preparatów kolagenowych ze skór ryb pozyskiwanych metodą kwaśnej hydratacji. Nowiny Lekarskie. 2010; 79(3): 157-162.